Kunnen bacteriën het ontstaan van het Prikkelbare-darmsyndroom opsporen en voorspellen?

Prikkelbare-darmsyndroom (PDS) is een veelvoorkomende chronische darmaandoening. Ongeveer 5-10% van alle Nederlanders heeft PDS. Mensen met PDS hebben klachten als buikpijn, buikkrampen, problemen met de stoelgang, een opgezette buik of winderigheid door gasvorming.

De zoektocht naar een passende behandeling of leefstijladvies is vaak lang en niet altijd met succes. Tot nu toe zijn er geen betrouwbare testen om PDS vroegtijdig op te sporen of het risico op ontwikkeling ervan te voorspellen. Het in kaart brengen van klachten is nu de enige manier om de diagnose te stellen. Om mensen met PDS sneller en beter te helpen, is het belangrijk om PDS vroegtijdig op te sporen en meer te weten te komen over de oorzaken. Daarom ontvangt prof. dr. John Penders van Universiteit Maastricht onderzoeksgeld van MDL Fonds. Met zijn team onderzoekt hij hoe darmbacteriën kunnen helpen bij het snel opsporen van PDS, en ook hoe bacteriën mogelijk bijdragen aan het ontstaan van PDS.

Het darmmicrobioom, de bacteriën en andere microben in onze darmen, is vaak anders bij mensen met PDS. Het is nog niet bekend of deze veranderingen in het darmmicrobioom een oorzaak of een gevolg van PDS zijn. Het doel van dit onderzoek is in kaart brengen welke darmbacteriën een rol spelen bij het ontstaan van PDS. Zo kan er mogelijk sneller een diagnose worden gesteld worden. Bovendien is daarmee misschien ook al vóór het ontstaan te voorspellen of iemand gevoelig is om PDS te ontwikkelen. De onderzoekers gaan dus ook testen hoe goed die voorspelmodellen (kunstmatige intelligentie) werken. Als laatste wordt onderzocht hoe de gevonden bacteriën meewerken aan het ontwikkelen van PDS.

Het is al langer bekend dat PDS soms kan ontstaan nadat iemand een darminfectie heeft doorgemaakt. De onderzoekers gebruiken daarom data van mensen die op reis zijn geweest, omdat tijdens verre reizen in verhouding meer darmontstekingen voorkomen. Ze hebben het microbioom van de reizigers bepaald voordat ze op reis gingen, direct na terugkomst en nog een aantal maanden erna. Van de groep reizigers, ongeveer 2000 mensen, blijkt dat er 52 mensen waren die na een darmontsteking PDS hebben ontwikkeld. De onderzoekers kunnen dus precies uitzoeken wat er in de tussentijd is veranderd in het darmmicrobioom van die mensen. Ze kijken ook naar het microbioom van de mensen die geen PDS hebben ontwikkeld. Zo kunnen ze bacteriën aanwijzen die misschien iets te maken hebben met het krijgen van PDS.

Zodra de onderzoekers deze lijst hebben, gaan ze kijken wat die bacteriën doen in een nagemaakte gezonde darm. Zo kunnen ze onderzoek of deze bacteriën oorzaak of gevolg zijn van PDS. Daarmee komen de onderzoekers ook meer te weten over het ontwikkelen van PDS.

De wetenschappers hopen dat ze een biomarker vinden voor PDS. Dat is een meetbare stof, bijvoorbeeld een bacterie, die laat zien dat iemand ziek is. Met behulp van zo’n biomarker wordt het gemakkelijker om een test te ontwikkelen voor PDS, bijvoorbeeld met de ontlasting. Misschien kunnen we met zo’n test zelfs al van tevoren bepalen of iemand een groot risico loopt op het ontwikkelen van PDS.

In de meeste gevallen werven de onderzoekers hun eigen deelnemers. De meeste onderzoeken in onze database lopen al enige tijd of zijn afgerond. De onderzoekers hebben dan al voldoende patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kunt je dat niet meer aanmelden. Over het algemeen werven de onderzoekers zelf nu eigen deelnemers. Als het onderzoek net is gestart is ons advies om de website van het ziekenhuis/instelling in de gaten te houden of contact op te nemen met op te nemen met de contactpersoon van het onderzoek. Dit staat op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij brengen geen patiënten in contact met de onderzoekers. Het contact dat wij hebben met de onderzoeker is inhoudelijk en verwijzen niet iemand door tenzij de onderzoekers dit hebben aangegeven. Dan is dit aangegeven in de bovenstaande tekst.

Het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek is een ingewikkeld proces dat vaak meerdere jaren duurt. Wetenschappelijk onderzoek moet zorgvuldig uitgevoerd worden om uiteindelijk conclusies te kunnen trekken. Er bestaan veel verschillende type onderzoeken die allemaal weer zijn voor- en nadelen hebben. Uiteindelijk draagt ieder onderzoek bij aan het verhogen van de kennis over een bepaald onderwerp. Je hebt veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. En het dus wetenschappelijk is bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat nieuwe een behandeling of bepaalde medicatie in de reguliere behandelingen toegepast kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Deelname aan een wetenschappelijk onderzoek kan gunstig zijn omdat je bijvoorbeeld een nieuwe behandeling krijgt die de klachten kan verminderen of waardoor het mogelijk is om (sneller) beter te worden. Ook voor anderen is deelname waardevol omdat je een bijdrage levert aan onderzoek naar bijvoorbeeld nieuwe behandelingen. Er kunnen ook nadelen zitten aan deelname, zoals risico’s die je loopt omdat het een nieuwe behandeling betreft, eventuele bijwerkingen en de tijd en moeite die je erin stopt.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van proefpersonen die deelnemen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie met betrekking tot het meedoen aan onderzoek.

Aanvullende informatie vind je op de website van Rijksoverheid 

Daarnaast kun je ook je behandelend arts vragen of hij/zij weet welke onderzoeken er op dit moment lopen voor de aandoening die je hebt. De arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek en welke onderzoeken mogelijk geschikt kunnen.