Darmkanker
Darmkanker is een vorm van kanker die in de darmen ontstaat, meestal in de dikke darm. Het begint vaak met poliepen, kleine bultjes aan de binnenkant van de darm.
Wat is darmkanker?
Darmkanker is een vorm van kanker die in de darmen ontstaat, meestal in de dikke darm. Het begint vaak met poliepen, kleine bultjes aan de binnenkant van de darm. Hoewel de meeste poliepen onschuldig zijn, kan in sommige poliepen darmkanker ontstaan. Van poliepen merk je meestal niets, maar ze kunnen zich na verloop van tijd ontwikkelen tot een kwaadaardig gezwel, ook wel een tumor of kanker genoemd.
Bij kanker is de celdeling in het lichaam verstoord, wat leidt tot de vorming van een kwaadaardige tumor. Ongeveer 70% van de darmkankers ontstaat in de laatste delen van de dikke darm, en 30% daarvan in het allerlaatste deel, de endeldarm. Kanker kan op meerdere plekken in de darm ontstaan en zich uitzaaien naar lymfeklieren of andere organen.
Hoewel veel mensen poliepen hebben, groeien de meeste poliepen niet uit tot darmkanker. Toch is het belangrijk om poliepen op tijd te ontdekken en te verwijderen om het risico op kanker te verkleinen.
Cijfers over darmkanker
- Darmkanker is een van de meest voorkomende vormen van kanker.
- In Nederland kregen in 2023 ongeveer 12.000 mensen darmkanker.
- In 2022 overleden er bijna 4.500 mensen aan deze ziekte. Hiermee staat darmkanker op de tweede plaats van kankersoorten waaraan mensen in Nederland overlijden.
- Darmkanker geeft vaak pas in een laat stadium klachten. Daarom is vroege opsporing zo belangrijk. Hoe eerder bekend is of het echt darmkanker is, hoe beter de behandelmogelijkheden en hoe groter de kans op overleven.
- Wanneer men er op tijd bij is, is de overlevingskans na 5 jaar ongeveer 96% bij stadium I. Wanneer men er laat achter komt is dat maar 12%.
Oorzaken van darmkanker
Er is niet één duidelijke oorzaak van darmkanker. Wel zijn er factoren die het risico vergroten. Darmkanker komt vooral voor bij mensen ouder dan 50 jaar. Bij een klein deel is er sprake van een erfelijke aanleg. In sommige families komt darmkanker vaker voor. Ook mensen met een chronische darmontsteking ziekte of die eerder behandeld zijn voor darmkanker, lopen meer risico. Daarnaast speelt leefstijl een belangrijke rol. Ongezond eten, weinig bewegen, veel alcohol en het eten van rood en bewerkt vlees verhogen de kans op darmkanker.
Klachten bij darmkanker
De klachten van darmkanker kunnen heel verschillend zijn. Ze hangen ook af van de plek van de tumor. Je kan ook een tumor in je darmen hebben, zonder klachten te ervaren. Als je klachten hebt die op darmkanker kunnen wijzen, is het verstandig om op tijd naar de huisarts te gaan. Hoe eerder de diagnose darmkanker wordt gesteld, hoe meer kans er is op volledige genezing.
Herken de 7 alarmsignalen
De volgende klachten kunnen wijzen op darmkanker, maar dat hoeft niet. De klachten kunnen ook voorkomen bij andere ziekten dan kanker.
Bloed of slijm in je ontlasting kan door darmkanker komen. Het bloed hoeft er niet altijd rood uit te zien, ook donkere (bijna zwarte) ontlasting kan betekenen dat er bloed in je ontlasting zit. Als er bloed bij je ontlasting zit, ga dan naar de huisarts. De huisarts kan dan onderzoeken wat de oorzaak is.
Bekijk onze poeptest om te ontdekken wat gezond is én wat niet.
Veranderende ontlasting kan door darmkanker komen. Bijvoorbeeld vaker of minder vaak naar de wc moeten dan normaal. Of de ene keer diarree, daarna verstopping en dan weer diarree. Ook als je ontlasting er anders uitziet dan je gewend bent, kan dit door darmkanker komen.
Een verminderde eetlust is een van de alarmsignalen van darmkanker. Maar minder eetlust kan ook met iets anders te maken hebben, zoals stress of andere (darm) aandoeningen.
Een aanhoudend, ongemakkelijk gevoel in de buik is een signaal dat er iets met je spijsvertering aan de hand is, bijvoorbeeld met je darmen. Er kan een tumor in de darmen zitten die het ongemakkelijke gevoel kan geven. Het kan ook een andere, meer onschuldige reden hebben. Zo kan je last hebben van verstopping of iets verkeerds hebben gegeten. Ook kan buikpijn komen door ernstige aandoeningen zoals een chronische darmontsteking (IBD), coeliakie of galstenen.
Loze aandrang kan ook een symptoom zijn van darmkanker. Je voelt dan dat je moet poepen, maar er komt geen ontlasting.
Door darmkanker kan je afvallen. Je verliest gewicht zonder te weten waarom. Dat kan komen door de tumor in je darmen.
Door een tumor in je darmen kan je bloed verliezen. Door dit bloedverlies kan je last krijgen van bloedarmoede. Door bloedarmoede kan je moe en duizelig worden.
Deze klachten kunnen te maken hebben met darmkanker, maar ook een andere oorzaak hebben. Ga naar de huisarts als je je zorgen maakt. Of als een van deze klachten na twee weken niet over is. Of als de klachten steeds terugkomen.
Wanneer naar de huisarts?
Hoe eerder de diagnose darmkanker wordt gesteld, hoe meer kans er is op volledige genezing. Als je klachten hebt die op darmkanker kunnen wijzen, is het verstandig om op tijd naar de huisarts te gaan. En zit er bloed in je ontlasting? Dan is het altijd verstandig om naar de huisarts te gaan.
Bevolkingsonderzoek darmkanker
In Nederland wordt landelijk het bevolkingsonderzoek darmkanker (BVO) uitgevoerd. Iedereen tussen 55 tot en 75 jaar krijgen elke twee jaar een oproep om mee toe doen aan het bevolkingsonderzoek.
Diagnose van darmkanker
Om darmkanker vast te stellen zijn vervolgonderzoeken nodig. Als de huisarts aanwijzingen ziet, verwijst je huisarts je door naar het ziekenhuis. Daar bespreekt de arts opnieuw je klachten en volgt meestal een coloscopie (kijkonderzoek van de dikke darm) om de diagnose te kunnen stellen. Als er darmkanker wordt gevonden, zijn er extra onderzoeken nodig. Die geven inzicht in het stadium van de ziekte en helpen bepalen welke behandeling het beste is.
Vervolgonderzoeken
De arts kan verschillende onderzoeken doen zoals:
- Kijkonderzoeken: zoals een coloscopie of scan
- Bloedonderzoek
- Onderzoek naar uitzaaiingen naar andere organen
- DNA-onderzoek: bijvoorbeeld om de behandeling te bepalen of om erfelijkheid te onderzoeken
Stadia bij diagnose
Bij de diagnose bepaalt de arts ook het stadium van de kanker. Dit laat zien hoe verder ziekte is en helpt bij het kiezen van de behandeling.
- Stadium 0: voorstadium, alleen in het slijmvlies.
- Stadium I: tumor zit alleen in de darmwand.
- Stadium II: tumor is door de spierlaag van de darmwand gegroeid, maar niet uitgezaaid.
- Stadium III: Tumor is uitgezaaid naar de lymfeklieren.
- Stadium IV: Tumor is uitgezaaid naar delen verder in het lichaam.
Prognose hangt ook af van de leeftijd, conditie en tumorkenmerken.
Behandeling van darmkanker
Na de diagnose bespreekt de behandeld arts welke behandeling het beste past bij jouw situatie. Dit hangt onder andere af van:
- Het stadium van de kanker
- Je lichamelijke conditie
- De locatie van de tumor
- Eventuele uitzaaiingen
- Jouw wensen
Het behandelplan wordt opgesteld volgens landelijke richtlijnen en gemaakt door een team van specialisten.
Curatieve behandeling
Als genezing mogelijk is, krijg je een behandeling gericht op genezing. Dit is meestal een operatie, soms gecombineerd met chemotherapie of doelgerichte therapie.
Palliatieve behandeling
Is genezing niet meer mogelijk, dan is de behandeling gericht op het remmen van de ziekte en het verminderen van klachten.
Dit kun je zelf doen bij darmkanker
Een diagnose darmkanker brengt veel veranderingen en onzekerheden met zich mee. Je komt volop in de zorg terecht. Hoe de zorg er voor jou uitziet, hangt af van jouw persoonlijke situatie en de klachten tijdens en na de behandeling.
Veelvoorkomende klachten
Darmkanker kan verschillende klachten geven, bijvoorbeeld problemen met je ontlasting zoals:
- Diarree
- Verstopping
- Loze aandrang
- Vaak naar de wc moeten
Daarnaast kan je pijn ervaren door de tumor, uitzaaiingen of de behandeling. Pijn kan een groter impact hebben. Bespreek dit altijd met je arts of verpleegkundige. Emoties zoals angst kunnen pijn ook erger maken, dus praat ook over je zorgen. Meer informatie over vermoeidheid, angst en andere klachten vind je op de pagina leven met kanker.
Dit doet MDL Fonds voor darmkanker
MDL Fonds zet zich in om darmkanker te voorkomen, te bestrijden en de gevolgen ervan voor patiënten te verminderen. Dit doen wij door voorlichting te geven en innovatief onderzoek te financieren. Darmkanker is vaak goed te behandelen als je er op tijd bij bent. Daarom hebben we er mede voor gezorgd dat het bevolkingsonderzoek darmkanker er is gekomen. Wij kunnen ons werk echter alleen doen met de steun van donateurs.
Darmkanker wordt vaak te laat ontdekt bij jongere mensen. Dat heeft grote gevolgen, vooral als je vol in het leven staat. Met ons onderzoek willen we achterhalen hoe darmkanker op jongere leeftijd ontstaat.
Colofon
Deze informatie hebben we geschreven in samenwerking met kanker.nl.
Meegewerkt hebben:
Stichting Darmkanker Nederland
Stomavereniging
DCCG
NVMDL
Personen:
Mensen die darmkanker hebben of hebben gehad
Prof. dr. Hans de Wilt, chirurg-oncoloog RadboudUMC
Dr. Jeanine Roodhart, internist-oncoloog, UMC Utrecht
Dr. Matthijs Kramer, MDL-arts, MUMC+
Rachel van Eijk, MDL-arts, DC Klinieken Breda
Laatst herzien:
oktober 2024
