Collagene colitis
Collagene colitis (Colitis collagenosa) is een zeldzame ziekte van de dikke darm. Een deel van de dikke darm is dan ontstoken. Collagene colitis is een vorm van microscopische colitis. Dat betekent dat de ontsteking niet met het blote oog te zien is.
Wat is collagene colitis?
Collagene colitis (Colitis collagenosa) is een zeldzame ontsteking van de dikke darm. Daardoor krijgt iemand ernstige diarree die niet vanzelf overgaat. Collagene colitis is een vorm van microscopische colitis. Dat betekent dat de ontsteking niet met het blote oog te zien is.
Collagene colitis is niet hetzelfde als colitis ulcerosa. Bij colitis ulcerosa zit de ontsteking zit in een andere laag van de darm.
Collagene colitis komt vooral voor bij vrouwen en meestal pas op latere leeftijd, tussen de 50 en 70 jaar. Van alle mensen met blijvende diarreeklachten heeft tussen de 0,3 en 5% collagene colitis.
Oorzaken van collagene colitis
De oorzaak van collagene colitis is nog niet bekend. Er zijn aanwijzingen dat collagene colitis een auto-immuunziekte is. Dat betekent dat het afweersysteem te sterk reageert op prikkels in de darm, en ontstekingen veroorzaakt. Collagene colitis komt ook regelmatig samen voor met andere auto-immuunziekten, zoals reumatoïde artritis of sclerodermie.
Ook zijn er aanwijzingen dat collagene colitis te maken heeft met het gebruik van bepaalde ontstekingsremmende pijnstillers, zoals bijvoorbeeld ibuprofen of aspirine. Het wordt meestal aangeraden om dat soort pijnstillers niet te gebruiken als je collagene colitis hebt. Meer onderzoek is nodig om zeker te weten wat de oorzaak is van collagene colitis.
Klachten bij collagene colitis
De meest voorkomende klacht bij collagene colitis is diarree. Sommige mensen moeten daardoor vaak wel 5 tot 10 keer per dag poepen. De klachten kunnen jarenlang hetzelfde blijven, maar ze kunnen in de loop van de tijd ook veranderen. Heel soms kunnen de klachten ook ineens verbeteren.
Behalve klachten heeft collagene colitis ook veel invloed op het dagelijks leven. Door de angst om plotseling diarree of buikloop te krijgen, kan het zijn dat je minder snel op pad gaat. Boodschappen doen, winkelen, werken en reizen kunnen een probleem worden. Als je hier last van hebt, is het belangrijk om hulp te zoeken. Bespreek je klachten met bijvoorbeeld je (huis)arts of diëtist.
WC Wijzer
MDL Fonds wil dat iedereen erop uit kan omdat er altijd een wc dichtbij in de buurt is. Juist ook mensen met buikklachten, zoals collagene colitis. Om daarin te helpen hebben wij de app WC Wijzer gelanceerd. Daarin kan je altijd een wc in de omgeving zoeken.
Diagnose van collagene colitis
Je huisarts zal eerst een lichamelijk onderzoek, een bloedonderzoek en eventueel een ontlastingsonderzoek laten doen. Die onderzoeken zijn belangrijk om andere ziektes uit te sluiten waarbij ook chronische diarreeklachten voorkomen.
Coloscopie
Collagene colitis kan worden vastgesteld met een inwendig kijkonderzoek van de dikke darm, een coloscopie. Hierbij bekijkt de arts de binnenkant van de darm met een flexibele slang, een endoscoop. Deze wordt via de anus ingebracht en heeft aan het uiteinde een lampje met een camera. De beelden zijn direct te zien op een scherm, zodat de arts de darm goed kan beoordelen.
Omdat het slijmvlies van de dikke darm bij collagene colitis vaak normaal lijkt, is dit onderzoek alleen niet genoeg. Daarom neemt de arts tijdens dit onderzoek op verschillende plekjes stukjes weefsel (biopten) weg. Deze worden onderzocht op collageen en ontstekingscellen. Na dit onderzoek kan de diagnose collagene colitis gesteld worden.
Behandeling van collagene colitis
Om de klachten te behandelen, kan de arts verschillende medicijnen voorschrijven:
- Medicijnen tegen diarree. Deze medicijnen kunnen de diarreeklachten verminderen. Deze medicijnen helpen alleen niet tegen de ontsteking.
- Ontstekingsremmende medicijnen. Deze medicijnen zijn gericht op het behandelen van de ontstekingen. Hierdoor nemen de klachten vaak snel af. Na een aantal maanden kijkt de arts of het medicijn afgebouwd kan worden. Bij sommige mensen is een lange behandeling met medicijnen nodig, omdat de klachten soms weer terugkomen wanneer iemand stopt met de medicijnen.
Dit kun je zelf doen bij collagene colitis
Tips bij collagene colitis
- Eet vezelrijk
Vezels zitten met name in groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten en noten en pitten. Vezels werken als een soort spons, maken de ontlasting dikker en zorgen voor een vastere ontlasting. Lees hier meer over vezelrijke voeding. - Wees voorzichtig met bepaald voedsel
Eten met cafeïne of lactose (melksuiker) kunnen klachten geven of verergeren. Neem contact op met een diëtist voor een goed voedingsadvies. - Rook niet
Er zijn aanwijzingen dat roken de klachten bij collagene colitis kan verergeren of misschien kan versterken. - Vettige ontlasting
Als je last hebt van een vettige ontlasting kun je een vetarm dieet gaan volgen. Neem daarvoor contact op met een diëtist voor uitgebreide informatie en persoonlijk advies. - Last van diarree
Als je veel last hebt van diarree is het belangrijk dat je veel drinkt en zorgt dat je genoeg zouten binnenkrijgt. Dit is belangrijk om het verlies van vocht en zouten via de ontlasting aan te vullen en te zorgen dat je niet uitdroogt. Bij langdurige diarree is het belangrijk om advies te vragen aan je arts en een diëtist. - Gebruik geen aspirine en ontstekingsremmende pijnstillers
Er wordt gedacht dat aspirine en ontstekingsremmende pijnstillers misschien een schadelijk effect hebben. Je kan zonder problemen paracetamol gebruiken in de aanbevolen dosering. Bespreek het gebruik van pijnstillers altijd met je arts.
Patiëntenvereniging
Het kan helpen om contact te zoeken met lotgenoten. Zij begrijpen jouw ervaringen en kunnen praktische tips en steun bieden. Voor lotgenotencontact kan je terecht bij de patiëntenvereniging Crohn en Colitis NL. MDL Fonds werkt samen met Crohn en Colitis NL, die als doel heeft om mensen met de ziekte van Crohn en colitis te steunen in het leven met de ziekte. Belangrijke activiteiten van Crohn en Colitis NL zijn:
- Voorlichting
- Lotgenotencontact
- Wetenschappelijk onderzoek
- Belangenbehartiging van patiënten
Crohn en Colitis Nederland heeft hiervoor verschillende communicatiemiddelen zoals de website, social media en een verenigingsblad.
Veelgestelde vragen over collagene colitis
We houden je graag op de hoogte
MDL Fonds geeft je graag betrouwbare en juiste informatie. Ben je blij met onze voorlichting? Steun ons! Want MDL Fonds ontvangt geen subsidie. We zijn volledig afhankelijk van donateurs.
Colofon
Deze informatie is geschreven door MDL Fonds.
In samenwerking met:
Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen (NVMDL)
Dr. Desiree Leemreis-van Noord, MDL-arts, Erasmus MC
Dr. Margo van Campenhout, MDL-arts, Flevoziekenhuis
Laatst herzien:
Juni 2026