Bevolkingsonderzoek darmkanker

Wat is het bevolkingsonderzoek darmkanker?

Elk jaar worden in Nederland levens gered door het landelijke bevolkingsonderzoek (BVO) darmkanker. Iedereen van 55 tot en met 75 jaar krijgt elke twee jaar een oproep om mee te doen. Voor dit onderzoek lever je je ontlasting in. Er wordt gekeken of er bloedsporen in de ontlasting zitten. Die sporen kan je met het blote oog niet altijd zien. Bloed in je ontlasting kan betekenen dat je darmkanker hebt, maar er zijn ook andere oorzaken, zoals aambeien.

Bevolkingsonderzoek Nederland en de vijf screeningsorganisaties

Het bevolkingsonderzoek darmkanker wordt geregeld door Bevolkingsonderzoek Nederland. Er zijn vijf regionale screeningsorganisaties die het onderzoek uitvoeren. Die zijn verspreid door het land. Bij deze organisaties kan je terecht met vragen over hoe het bevolkingsonderzoek in de praktijk werkt.

Waarom een bevolkingsonderzoek darmkanker?

Darmkanker komt veel voor, vergeleken met andere soorten kanker. In 2023 kregen in Nederland ongeveer 12.000 mensen darmkanker. In 2022 overleden er bijna 4.400 mensen aan deze ziekte. Darmkanker staat daarmee op de tweede plaats van kankersoorten waaraan mensen overlijden.

Darmkanker geeft vaak pas laat klachten. Daarom is het belangrijk om het vroeg op te sporen. Als darmkanker vroeg wordt ontdekt, kan iemand beter geholpen worden. De kans is dan groter dat iemand de ziekte overleeft.

Wie op tijd geholpen wordt, heeft na 5 jaar ongeveer 95% kans om te overleven. Als darmkanker te laat wordt ontdekt, is de kans maar 12%. Daarom is in 2014 het bevolkingsonderzoek begonnen. In 2022 deden bijna 1,5 miljoen mensen mee. Dat jaar werd bij 2.243 mensen darmkanker ontdekt. Bij meer dan 14.000 mensen werden er poliepen gevonden. Dit kan een voorstadium (begin) zijn van darmkanker. Deze poliepen worden voor de zekerheid verwijderd, zodat ze niet kunnen ontwikkelen tot darmkanker.

Door het bevolkingsonderzoek wordt darmkanker steeds vaker eerder ontdekt (vroeg stadium). En worden er minder gevallen van darmkanker gevonden in een laat stadium. Dit laat zien dat het bevolkingsonderzoek helpt.

Wanneer ontvang ik een uitnodiging?

Iedereen tussen de 55 en 75 jaar ontvangt elke twee jaar een uitnodiging om deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek darmkanker. Je herkent de uitnodiging aan de paarse envelop. De uitnodiging komt van Bevolkingsonderzoek Nederland. Zij organiseren het bevolkingsonderzoek. Voor vragen of meer informatie kan je daar terecht.

De eerste uitnodiging ontvang je in het jaar dat je 55 wordt. Daarna ontvang je automatisch elke twee jaar een uitnodiging, zolang je vorige uitslagen goed waren.

Soms is het advies om een aantal jaar niet mee te doen. Bijvoorbeeld als er eerder bloed in je ontlasting is gevonden en je een coloscopie (kijkonderzoek) hebt gehad waarbij geen poliepen zijn gevonden. Dan heb je via de arts gehoord wanneer je weer mee kan doen. Als je vragen hebt over wanneer je weer uitnodiging ontvangt, neem dan contact op met een van de screeningsorganisaties.

Ik heb een oproep ontvangen, wat kan ik verwachten?

Je hebt de paarse envelop ontvangen met een oproep om deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek. Deelname is vrijwillig. Bij de brief zit een ontlastingstest met uitleg. Met deze test verzamel je zelf makkelijk een klein beetje ontlasting. Vanaf 2026 wordt er ook standaard een opvangunit meegestuurd. Hiermee kan je makkelijker de ontlasting opvangen. Nadat je een klein beetje ontlasting hebt verzameld, stop je het buisje in een speciale envelop. Die krijg je ook bij de test. De envelop stuur je op naar een laboratorium. Daar wordt gekeken of er bloed in je ontlasting zit. Binnen 10 werkdagen krijg je de uitslag in een brief.

Als er bloed is gevonden, is verder onderzoek (vervolgonderzoek) nodig. Bloed in de ontlasting kan verschillende oorzaken hebben. Het kan betekenen dat je darmkanker hebt, maar het kan ook zijn dat je aambeien hebt, of een ander aandoening. Alleen met een vervolgonderzoek kan de oorzaak worden vastgesteld.

Het vervolgonderzoek is meestal een kijkonderzoek (coloscopie) van de dikke darm. Na het onderzoek is duidelijk of er darmkanker is of niet.

Meer informatie over de uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek vind je op de website van Bevolkingsonderzoek Nederland.

Ik heb de uitslag, en nu?

Veelgestelde vragen over het bevolkingsonderzoek darmkanker