Cognitieve gedragstherapie bij IBD patiënten een lage kwaliteit van leven, angst en depressie

Het onderzoek

Angststoornissen en depressie komen vaak voor bij mensen met IBD (de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa). Deze psychische stoornissen kunnen de ziekte verergeren. Toch blijkt slechts 18% van de IBD patiënten met een hoge mate van angst en/of depressieklachten en een lage kwaliteit van leven, psychologische hulp te krijgen. Screening en behandeling van psychische stoornissen zou een standaard onderdeel moeten worden van de behandeling van IBD. 

Behandeling van angst en depressie klachten blijkt namelijk effectief te zijn bij deze doelgroep. Recent is de werking onderzocht van een cognitieve gedragstherapie (CGT), dat specifiek werd ontwikkeld voor mensen met IBD. In een eerdere studie (de KL!C studie) werden twee groepen van 59 patiënten met elkaar vergeleken. Hierbij kreeg de ene groep wel de behandeling en de andere groep niet. De groep die de behandeling kreeg bleek veel beter af. Bovendien bleken 8 individuele sessies “IBDspecifieke CGT” voldoende om positieve effecten te bereiken; depressie- en angstsymptomen verminderden en kwaliteit van leven verbeterde

Het verbeteren van de kwaliteit van leven van IBD patiënten met lage kwaliteit van leven, angststoornissen en depressies. 

Screening van IBD patiënten op lage mentale kwaliteit van leven – middels (online) screening. Wanneer IBD-patiënten met angst en depressie het willen zullen ze verwezen worden voor een “IBD specifieke CGT” behandeling. 

Een standaard drie-staps screeningsprocedure (zoals toegepast in de KL!C studie) zal geïmplementeerd worden op de MDLafdelingen van het AMC en twee andere ziekenhuizen in Nederland. Klinisch psychologen en GZ psychologen zullen getraind worden in deze specifieke op IBD toegespitste psychologische behandeling.

Verspreiding en toepassing van cognitieve gedragstherapie toegespitst op patiënten met IBD “IBDspecifieke CGT met een lage kwaliteit van leven, angst en depressie. 

Tussentijdse resultaten

De therapeuten voeren momenteel de behandelingen uit bij de IBD patiënten van de verschillende ziekenhuizen. Er vinden regelmatig training sessies met de therapeuten plaats van de 4 verschillende ziekenhuizen. Op het AMC neemt dit een deel van de wekelijkse patiënten bespreking in beslag. De therapeuten uit de andere ziekenhuizen ontvangen training per telefoon op verzoek. 

De screening en behandeling van IBD patiënten wordt voortgezet. Evenals de training van de therapeuten die de CGT uitvoeren. In totaal hebben ze 60 patiënten nodig voor deze studie.  

Ze hebben een begin gemaakt met het schrijven van een implementatie artikel en de statistische analyses uitgezocht. Hier zijn drie onderzoeksvragen uit voorgekomen: 1. Wat is het effect van de implementatie vergeleken met het oorspronkelijke effect? 2. Wat zijn de redenen van weigering voor deelname van IBD patiënten met lage mentale kwaliteit van leven? 3. Inventarisatie van belemmerende en bevorderde factoren van het implementatie proces, door middel van interviews met therapeuten en medisch specialisten. 

Het eindresultaat

Er werden 280 patiënten onderzocht, 94 van hen begonnen met de IBD-specifieke CGT-behandeling. In totaal hebben 63 patiënten vijf of meer sessies van de behandeling gevolgd. De uitvoering was succesvol en het effect van de behandeling was zoals verwacht. Zowel gastro-enterologen als therapeuten hebben een positieve houding. Een van de aanbevelingen is om regelmatig te screenen op kwaliteit van leven, angst en depressie bij IBD-patiënten door verpleegkundig specialisten.

De antwoorden op de onderzoeksvragen:

Wat is het effect van de uitvoering vergeleken met het oorspronkelijke effect? De effecten van de 'IBD-specifieke CGT' tijdens de uitvoering zijn duidelijk verbeterd, zowel op het gebied van angst en depressie als de ziekte specifieke kwaliteit van leven, vergeleken met de oorspronkelijke studie.

Wat zijn de redenen voor weigering van deelname door IBD-patiënten met een lage mentale kwaliteit van leven? Verschillende redenen voor weigering zijn in kaart gebracht. Zoals geen tijd, logistieke problemen, onvoldoende klachten of juist zeer ernstige klachten, psychologische behandeling elders, COVID-19, en andere redenen.

Inventarisatie van belemmerende en bevorderende factoren van het implementatieproces, door middel van interviews met therapeuten en medisch specialisten. De geïnterviewde gastro-enterologen en therapeuten vinden dat "IBD-specifieke CGT" nodig en nuttig is voor patiënten met inflammatoire darmziekten die een lage kwaliteit van leven hebben, depressief zijn en/of een angststoornis hebben. Een uniforme werkwijze voor dagelijkse screening op angst en depressie bij IBD-patiënten door verpleegkundig specialisten zou gunstig zijn voor de uitvoering van de "CGT voor IBD".

Resultaten van wetenschappelijk onderzoek

Om van een idee tot een toepassing te komen is veel onderzoek nodig. Dit kost tijd. Ook wanneer een onderzoek andere resultaten oplevert dan verwacht, leren we daar veel van. Daardoor is ieder resultaat een stap vooruit.

Projectinformatie

Orgaan: Darmen
Aandoening: IBD (de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa)
Titel project: Cognitieve gedragstherapie bij IBD patiënten een lage kwaliteit van leven, angst en depressie
Projectleider: Dr. Floor Bennebroek Evertsz’
Instantie: Amsterdam Universitair Medische Centra – locatie AMC
Gestart in: 2018
Looptijd: 2 jaar
Status: Afgerond

Veelgestelde vragen over wetenschappelijk onderzoek

Meestal zoeken de onderzoekers zelf naar deelnemers. Veel van de onderzoeken in onze database lopen al even, of zijn afgelopen. De onderzoekers hebben dan al genoeg patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kan je dan niet meer aanmelden. Is het onderzoek net begonnen en zou je mee willen doen? Dan is ons advies: hou de website van het ziekenhuis of de instelling in de gaten. Of neem contact op met de contactpersoon van het onderzoek. Die gegevens staan vaak op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij kunnen je helaas niet in contact brengen met de onderzoekers. Behalve als de onderzoekers dit duidelijk willen. Als dat zo is, dan staat het vermeld in de tekst hierboven.

Wetenschappelijk onderzoek is ingewikkeld en duurt vaak meerdere jaren. Onderzoekers moeten heel precies werken. Alleen dan kunnen ze conclusies trekken. Er bestaan veel verschillende soorten onderzoek. Die hebben allemaal voor- en nadelen. Het ene onderzoek heeft op korte termijn effect voor de patiënt. Het andere onderzoek leert ons vooral meer over hoe het lichaam werkt. Uiteindelijk helpt ieder onderzoek mee om een bepaald onderwerp beter te begrijpen. We hebben veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. Pas als iets in meerdere onderzoeken wordt gevonden, is het wetenschappelijk bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat een nieuwe behandeling of bepaalde medicatie in behandelingen gebuikt kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Als je meedoet aan een wetenschappelijk onderzoek, kan het zijn dat je een nieuwe behandeling krijgt. Daardoor kan het zijn dat je klachten minder worden, of dat je (sneller) beter wordt. Voor andere mensen is het ook waardevol als je meedoet, omdat een behandeling eerst getest moet zijn voordat andere mensen die kunnen krijgen. Er kunnen ook nadelen zijn aan meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het kan zijn dat een nieuwe behandeling niet (goed) werkt, of bijwerkingen geeft. Bovendien kost het tijd en moeite.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van mensen die meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie over meedoen aan onderzoek. Op de website van Rijksoverheid kan je ook meer informatie vinden.

Je kan ook je behandelend arts vragen wat er mogelijk is. Misschien zijn er op dit moment onderzoeken naar jouw aandoening. Je arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.

Over MDL Fonds

Een gezonde buik voor iedereen, dat is onze droom. Daar werken we hard aan. We financieren wetenschappelijk onderzoek en geven informatie over MDL-ziekten. Op die manier kunnen we de zorg verbeteren, ziektes sneller opsporen en de kwaliteit van leven voor MDL-patiënten verbeteren. Dat doen we niet alleen, maar samen met artsen, onderzoekers, patiënten, hun familie en vrienden, met donateurs en vrijwilligers.

Alleen met jouw gift kunnen we onderzoeken zoals deze steunen. Help je mee?

Kies frequentie
Kies bedrag
Al 3 donateurs steunden vandaag een gezonde buik voor iedereen.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Ontvang maandelijks nieuws en info over een gezonde buik.

Wil je goed voor je buik zorgen?

Meld je aan voor de nieuwsbrief. Dan krijg je veel gezonde tips, lekkere recepten, mooie interviews, evenementen en het laatste nieuws over MDL-ziekten en MDL Fonds.
Je ontvangt maximaal twee nieuwsbrieven per maand en afmelden kan al met één klik. Lees je voortaan mee?
Dit veld is verborgen bij het bekijken van het formulier
Dit veld is verborgen bij het bekijken van het formulier
JJJJ dash MM dash DD