Ontwikkeling van een nieuwe risicoscore voor het voorspellen van ernstig beloop bij chronische darmontstekingen (IBD)

Het onderzoek

Een chronische darmontsteking (IBD) kan op vele verschillende manieren verlopen, waarbij sommigen mensen heel vaak opvlammingen (ontstekingen) hebben en anderen bijna nooit. De ziekte kan in een klein stukje van de darm zitten of in de hele dikke en dunne darm. Veel patiënten moeten geopereerd worden en sommigen ontwikkelen darmkanker. Andere patiënten worden nooit geopereerd en hebben milde ziekte. IBD is dus een hele diverse ziekte met vele uitingsvormen en je kunt op het moment van de diagnose niet voorspellen hoe de ziekte zich bij deze patiënt zal gaan ontwikkelen. Wie heeft er zware medicatie en operaties nodig en wie hoeft nauwelijks behandeling voor de ziekte te hebben? 

Er zijn de afgelopen jaren een groot aantal genetische risicovarianten voor IBD ontdekt. Bovendien weten we dat de samenstelling van het microbioom van de darm geassocieerd is met ziekteactiviteit van IBD. Verder zijn er eiwitten in het bloed en in de ontlasting die geassocieerd zijn met IBD activiteit. Ze willen onderzoeken hoe al deze factoren geassocieerd zijn met het beloop van de ziekte: hebben mensen met bepaalde genetische varianten een grotere kans op operaties of bijwerkingen van medicatie? Kunnen verhoogde eiwitwaarden in de ontlasting een opvlamming voorspellen voordat deze optreedt?

Het samenstellen van een test waarmee we kunnen voorspellen of iemand een ernstig beloop van zijn of haar ziekte van Crohn of colitis ulcerosa krijgt. 

In Nederland zijn er twee grote lopende studies met IBD patiënten: het Understanding and Redefining (UR) IBD close monitoring project, waarbij ongeveer 1000 IBD patiënten driemaandelijks vragenlijsten en ontlasting inleveren en van wie ze al genetische data hebben; en het Parelsnoer Instituut cohort met ongeveer 5000 IBD patiënten van wie ze jaarlijks nieuwe informatie krijgen. Uit het UR IBD cohort selecteren zpatiënten met ernstig ziektebeloop en ze kijken welke klinische gegevens, welke genetische varianten, welke bacteriën in de ontlasting, en welke eiwitten en het bloed en de ontlasting anders waren dan bij patiënten met milde ziekte. Met de factoren die anders waren in mensen met ernstige ziekte in het UR IBD cohort proberen ze vervolgens om ernstige ziekte te voorspellen in het Parelsnoer Instituut cohort. Met de factoren die in beide cohorten goed ernstige ziekte voorspelden maken ze vervolgens onze definitieve risicoscore en rekenmodel. 

Ze denken dat ze met kennis van patiënteigenschappen (bijvoorbeeld leeftijd waarop de ziekte begon, levensstijl, dieet) en genetische factoren, microbiologische factoren en eiwitten een rekenmodel kunnen maken waarmee ze kunnen voorspellen hoe het ziektebeloop voor de individuele patiënt zal zijn. Als ze met het rekenmodel voorspellen dat de ziekte ernstig gaat verlopen beginnen ze, in overleg met de patiënt, eerder met zwaardere medicatie zoals Infliximab. Zo proberen ze te voorkomen dat er al heel vroeg in het ziektebeloop veel operaties nodig zijn. Bij mensen bij wie het rekenmodel juist laat zien dat het ziektebeloop niet zo ernstig zal zijn kunnen ze laagdrempeliger overwegen om minder vaak een coloscopie te doen en eerder onderhoudsbehandeling te stoppen als de patiënt klachtenvrij is. 

Het eindresultaat

Dit onderzoek is inmiddels afgerond, dit is het eindresultaat:
De onderzoekers wilden uitkomsten in IBD kunnen voorspellen en hebben eerst een overzicht gemaakt van wat bekend is over het effect van genetische varianten in IBD. Genetische varianten blijken ook gebruikt te kunnen worden om te voorspellen wat het risico op bijwerkingen van IBD medicatie is. En blijken effect te hebben op genexpressie in het darmslijmvlies, afhankelijk van de ontsteking. Ondertussen bleek uit ander onderzoek dat de samenstelling van afweercellen in het darmslijmvlies voorspelt hoe een IBD patiënt op behandeling gaat reageren, onafhankelijk van hoe de ontsteking eruit ziet bij scopie. Hierop besloten ze het darmslijmvlies van IBD patiënten op het niveau van individuele cellen te gaan bestuderen met singe cell RNA sequencing (scRNAseq), waarvoor in lokale samenwerking het single cell sequencing platform in het UMCG hebben opgezet. Met deze techniek hebben ze ontdekt dat de afweercellen in het darmslijmvlies van Crohn patiënten hun functies niet vervullen volgens de bekende patronen: om de ontsteking bij IBD beter te begrijpen moeten we rekening houden met deze andere patronen. Ze hebben een overzichtsartikel geschreven over wat scRNAseq hen tot nu toe geleerd heeft over IBD zodat de hele wereld gebruik kan maken van deze nieuwe kennis.

Resultaten van wetenschappelijk onderzoek

Om van een idee tot een toepassing te komen is veel onderzoek nodig. Dit kost tijd. Ook wanneer een onderzoek andere resultaten oplevert dan verwacht, leren we daar veel van. Daardoor is ieder resultaat een stap vooruit.

Projectinformatie

Orgaan: Darmen
Aandoening: IBD (de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa)
Titel project: Ontwikkeling van een nieuwe risicoscore voor het voorspellen van ernstig beloop bij chronische darmontstekingen (IBD)
Projectleider: Dr. Eleonora Festen
Instantie: UMC Groningen
Gestart in: 2016
Looptijd: 4 jaar
Status: Afgerond

Veelgestelde vragen over wetenschappelijk onderzoek

Meestal zoeken de onderzoekers zelf naar deelnemers. Veel van de onderzoeken in onze database lopen al even, of zijn afgelopen. De onderzoekers hebben dan al genoeg patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kan je dan niet meer aanmelden. Is het onderzoek net begonnen en zou je mee willen doen? Dan is ons advies: hou de website van het ziekenhuis of de instelling in de gaten. Of neem contact op met de contactpersoon van het onderzoek. Die gegevens staan vaak op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij kunnen je helaas niet in contact brengen met de onderzoekers. Behalve als de onderzoekers dit duidelijk willen. Als dat zo is, dan staat het vermeld in de tekst hierboven.

Wetenschappelijk onderzoek is ingewikkeld en duurt vaak meerdere jaren. Onderzoekers moeten heel precies werken. Alleen dan kunnen ze conclusies trekken. Er bestaan veel verschillende soorten onderzoek. Die hebben allemaal voor- en nadelen. Het ene onderzoek heeft op korte termijn effect voor de patiënt. Het andere onderzoek leert ons vooral meer over hoe het lichaam werkt. Uiteindelijk helpt ieder onderzoek mee om een bepaald onderwerp beter te begrijpen. We hebben veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. Pas als iets in meerdere onderzoeken wordt gevonden, is het wetenschappelijk bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat een nieuwe behandeling of bepaalde medicatie in behandelingen gebuikt kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Als je meedoet aan een wetenschappelijk onderzoek, kan het zijn dat je een nieuwe behandeling krijgt. Daardoor kan het zijn dat je klachten minder worden, of dat je (sneller) beter wordt. Voor andere mensen is het ook waardevol als je meedoet, omdat een behandeling eerst getest moet zijn voordat andere mensen die kunnen krijgen. Er kunnen ook nadelen zijn aan meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het kan zijn dat een nieuwe behandeling niet (goed) werkt, of bijwerkingen geeft. Bovendien kost het tijd en moeite.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van mensen die meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie over meedoen aan onderzoek. Op de website van Rijksoverheid kan je ook meer informatie vinden.

Je kan ook je behandelend arts vragen wat er mogelijk is. Misschien zijn er op dit moment onderzoeken naar jouw aandoening. Je arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.

Over MDL Fonds

Een gezonde buik voor iedereen, dat is onze droom. Daar werken we hard aan. We financieren wetenschappelijk onderzoek en geven informatie over MDL-ziekten. Op die manier kunnen we de zorg verbeteren, ziektes sneller opsporen en de kwaliteit van leven voor MDL-patiënten verbeteren. Dat doen we niet alleen, maar samen met artsen, onderzoekers, patiënten, hun familie en vrienden, met donateurs en vrijwilligers.

Alleen met jouw gift kunnen we onderzoeken zoals deze steunen. Help je mee?

Kies frequentie
Kies bedrag
Al 3 donateurs steunden vandaag een gezonde buik voor iedereen.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Ontvang maandelijks nieuws en info over een gezonde buik.

Wil je goed voor je buik zorgen?

Meld je aan voor de nieuwsbrief. Dan krijg je veel gezonde tips, lekkere recepten, mooie interviews, evenementen en het laatste nieuws over MDL-ziekten en MDL Fonds.
Je ontvangt maximaal twee nieuwsbrieven per maand en afmelden kan al met één klik. Lees je voortaan mee?
Dit veld is verborgen bij het bekijken van het formulier
Dit veld is verborgen bij het bekijken van het formulier
JJJJ dash MM dash DD