Spastische bekkenbodem syndroom

De bekkenbodem is een groep spieren die onder in je buik zit. Deze spieren zijn nodig om plas en ontlasting op te houden. Bij vrouwen is de bekkenbodem ook belangrijk bij seks, en bij bevalling.

De spieren van de bekkenbodem zorgen samen met de anus dat je ontlasting kan ophouden. De anus heeft twee sluitspieren. Die worden ook vaak kringspieren genoemd:

• De inwendige sluitspier
  Deze spier is bijna altijd aangespannen. De opening is dan dus dicht. De inwendige sluitspier ontspant pas wanneer er genoeg ontlasting in de endeldarm zit (het laatste stukje darm voor de opening). Je hebt zelf geen invloed op de inwendige sluitspier. Je kan die dus niet bewust aanspannen of ontspannen. 
• De uitwendige sluitspier
  Deze spier is normaal gesproken ontspannen. Als de endeldarm vol raakt met ontlasting en de inwendige sluitspier ontspant, dan spant de uitwendige sluitspier juist aan. Zo kan je de ontlasting ophouden tot je bij de wc bent. Als je naar de wc gaat, ontspan je de uitwendige sluitspier zodat de ontlasting naar buiten komt. Je hebt dus zelf invloed op de uitwendige sluitspier. Je kan deze bewust aanspannen (om ontlasting op te houden) of ontspannen (als je op de wc zit).

Als de spieren in de bekkenbodem en anus goed werken, kan je zelf bepalen of je ontlasting op wil houden of juist kwijt wil raken. Maar als de spieren niet goed samenwerken, kan je klachten krijgen.

Het grootste deel van de dag zijn de bekkenbodemspieren en de inwendige sluitspier van de anus aangespannen. De anus is dan dicht. Als de endeldarm vol raakt met ontlasting, voel je aandrang.

Dit is het signaal om naar de wc te gaan. Via zenuwen krijgen de hersenen het signaal dat er ontlasting of een wind aankomt. De bekkenbodemspieren ontspannen zich dan en verplaatsen een stukje. De spieren komen dan iets lager in de onderbuik. Daarna kan je pas een wind laten of poepen. Dit moment kies je zelf uit, door de uitwendige sluitspier bewust te ontspannen. Direct na een wind of ontlasting spant de inwendige sluitspier weer aan en komt de bekkenbodem weer omhoog.

Bij het spastische bekkenbodem syndroom blijven de spieren van de bekkenbodem en de inwendige sluitspier van de anus aangespannen. De bekkenbodem gaat ook niet omlaag. Je voelt wel aandrang, maar de spieren ontspannen niet. De spieren worden zelfs juist extra aangespannen. De anus blijft daardoor dicht. Zelfs als je op dat moment hard perst, lukt het niet om ontlasting kwijt te raken.

Het spastische bekkenbodem syndroom is een functionele aandoening, of een functionele stoornis. Dat betekent dat iets in het lichaam niet goed werkt, terwijl er geen afwijking in het lichaam te vinden is.

Dit is een onderzoek waarbij de arts röntgenstralen gebruikt om te zien hoe jouw lichaam reageert als je naar de wc gaat. Voor het onderzoek brengt de arts contrastmiddel naar binnen bij de endeldarm (en eventueel vagina). Daarna ga je op een toiletpot zitten. De arts maakt een röntgenfilm terwijl je het contrastmiddel ophoudt, en daarna juist probeert uit te poepen. Op de röntgenopname is te zien wat er gebeurt met de anus, de bekkenbodem en de endeldarm als je de ‘ontlasting’ ophoudt en als je perst.

In sommige ziekenhuizen kan een defaecografie worden gedaan zonder röntgenstralen, maar met een MRI-scan. De beelden van dit type scan zijn van betere kwaliteit dan van een gewone defaecografie.

Bij een elektromyografie gebruikt de arts kleine elektrodes. Daarmee meet de arts hoe de bekkenbodemspieren en de sluitspieren van de anus werken. De werking is gelijk te zien op een beeldscherm.

Met een anorectale manometrie meet de arts hoe de spieren en zenuwen rondom de anus en het rectum (het stukje voor de anus) werken. Tijdens dit onderzoek gaat er een dun slangetje met een drukmeter (manometer) via de anus naar binnen. Daarmee meet de arts de druk van de sluitspieren in de anus. Hiermee kan worden gekeken hoe goed de spieren samenwerken bij het vasthouden en loslaten van ontlasting. De meting laat ook zien of de zenuwen goed werken.

Aan het uiteinde van het slangetje zit ook een ballon. Die zit tijdens de meting in het rectum. Dat is het laatste stukje van de darm, net voor de anus. De ballon wordt langzaam opgeblazen met lucht. Tijdens het opblazen vraagt de arts aan de patiënt hoeveel aandrang hij of zij voelt om te poepen. En ook wanneer de druk zo groot wordt dat het niet meer op te houden is. Zo kan de arts meten hoe gevoelig het rectum is, en hoe goed iemand aandrang kan voelen.

Met deze test kan de arts onderzoeken of de bekkenbodemspieren en sluitspieren goed ontlasting naar buiten kunnen duwen. De arts (of bekkenfysiotherapeut) brengt ballonnetjes met water of zachte siliconen naar binnen in je endeldarm. De arts vraagt daarna om ze uit te persen.

De biofeedback therapie is een manier om te oefenen met ophouden en loslaten. Bij deze therapie gebruikt de therapeut elektromyografie (zie ook Diagnose). De therapie wordt begeleid door een fysiotherapeut die heel veel weet over de bekkenbodem (gespecialiseerde bekkenfysiotherapeut). De elektrodes meten de activiteit van de bekkenbodemspieren en de sluitspieren als je verschillende oefeningen doet. De bekkenfysiotherapeut geeft de instructies voor de oefeningen. Bijvoorbeeld knijpen, persen of juist ontspannen. Op het beeldscherm zie je wat er met de bekkenbodemspieren en de sluitspieren gebeurt tijdens de oefeningen. Na een tijdje komt hierdoor het ‘gevoel’ over je bekkenbodem terug. Je hebt dan zelf weer invloed op de bekkenbodemspieren en sluitspieren. De klachten kunnen daardoor verdwijnen.

Je arts kan ook medicijnen geven tegen de verstopping. Er zijn verschillende soorten medicijnen om de ontlasting zachter te maken. Afhankelijk van hoe erg de klachten zijn, zal de arts een keuze maken. Je kan zelf ook dingen doen om de verstopping minder erg te maken en de ontlasting zacht te houden.