Buikpijn en buikklachten bij kinderen

Bij verstopping heeft je kind last van harde en pijnlijke ontlasting en het poepen gaat moeilijk.

Kleinere kinderen kunnen last hebben van zogenoemde aarsmaden. Dit zijn lange, dunne, witte wormpjes. De wormpjes kunnen klachten geven zoals jeuk bij de anus, buikpijn en misselijkheid. Vooral ’s nachts is de jeuk het ergste omdat dan de wormpjes via de anus naar buiten komen om eitjes te leggen. De klachten verdwijnen soms een tijdje en komen dan weer terug. Sommige kinderen hebben er last van, anderen merken er juist niets van. Besmetting met de aarsmaden gaat via de mond. Kinderen kunnen de eitjes van de aarsmaden binnenkrijgen door bijvoorbeeld te spelen in zandbakken die niet afgesloten zijn voor honden en katten.

Coeliakie is een auto-immuunziekte. Het afweersystem ziet het eiwit gluten, dat in voeding voorkomt, dan als een gevaar. Het maakt antistoffen aan die de darmcellen aanvallen. Hierdoor ontstaan ontstekingsreacties in het darmslijmvlies van de dunne darm. Daardoor raken de darmvlokken beschadigd. Deze zijn nodig om voedingsstoffen goed op te nemen.

Coeliakie is een chronische aandoening waarvoor geen genezing bestaat. De enige behandeling is het volgen van een glutenvrij dieet. Gluten is een eiwit. Het zit in de granen: tarwe, haver, gerst, rogge, kamut en spelt.

Een glutenvrij dieet volgen kan best lastig zijn, zeker bij kinderen. Een diëtist die hierin is gespecialiseerd kan je goed begeleiden. Vraag aan je arts om een verwijzing.

Overgevoeligheid voor een bepaalde voedingsstof kan buikpijn geven. Vaak gaat dit samen met diarree. Overgevoeligheid voor melkproducten komt vaak voor. Hierbij is een duidelijk verschil tussen koemelkallergie en lactose-intolerantie.

Bij koemelkallergie raakt de dunne darmwand beschadigd als deze in contact komt met melkeiwitten. Dit geeft klachten zoals diarree, pijn en krampen. De beschadigde darmwand kan niet genoeg voedingsstoffen opnemen. Met als gevolg dat je kind kan gewicht kan verliezen en niet goed groeit. Bij lactose-intolerantie veroorzaken melk en melkproducten ook darmklachten. Dit zijn klachten, zoals buikkrampen, buikpijn, opgeblazen gevoel, gasvorming en diarree. In melk en melkproducten zit melksuiker (lactose). Normaal gesproken wordt melksuiker in de dunne darm afgebroken. Bij iemand met lactose-intolerantie gebeurt dit niet. De lactose komt in de dikke darm terecht en gaat daar gisten. Dit heeft darmkrampen tot gevolg samen met een groenige, schuimende diarree die zurig ruikt.

Meestal heeft een kind bij een blaasontsteking pijn bij het plassen en moet het telkens een klein beetje plassen. Soms heeft een kind alleen een vervelende, zeurderige buikpijn.

Het Prikkelbare-darmsyndroom (PDS) is een chronische aandoening, zonder dat er zichtbare afwijken in de darm te zien zijn. Wel geeft het vervelende klachten zoals buikpijn en geeft het problemen met de stoelgang. Je kind kan een wisselend ontlastingspatroon hebben: de ene keer is de ontlasting hard en pijnlijk en de volgende keer juist weer dun. De buikpijn verdwijnt vaak nadat het kind heeft gepoept of windjes heeft gelaten. De oorzaak van PDS is niet precies bekend. Waarschijnlijk spelen verschillende factoren een rol. Zo zijn er steeds meer aanwijzingen dat PDS te maken heeft met de samenwerking tussen de hersenen en de darmen.

Functionele buikpijn is buikpijn waarbij ook geen lichamelijke oorzaak wordt gevonden. Wel kan je kind last hebben van krampende pijn. Meestal zit de pijn rond de navel, maar ook in de onderbuik. De pijn hangt niet samen met het ontlastingspatroon. Ook is er geen relatie met het soort eten of drinken. De oorzaak van functionele buikpijn is nog niet bekend.

Steeds terugkerende buikpijn kan ook komen door spanningen. Misschien vindt je kind het niet leuk op school? Of is er onlangs iets ingrijpends gebeurd in het gezin, zoals een scheiding of het overlijden van een dierbaar persoon of huisdier? Dit soort spanningen kunnen buikpijn veroorzaken en erger maken.

Kinderen die last hebben van buikpijn, hebben vaker last van angsten en zijn vaker somber. Verschillende onderzoeken laten dit zien. Natuurlijk kan het ook zo zijn dat kinderen bang of verdrietig worden door de buikpijn die telkens weer terugkomt. Er zijn aanwijzingen dat kinderen met buikpijn juist gevoeliger zijn voor het ontwikkelen van angsten en depressies. Daarom is het belangrijk om kinderen met buikpijn vanaf het begin goed te begeleiden. Misschien kunnen dan emotionele klachten, zoals angsten en depressies, op latere leeftijd worden voorkomen.

Kinderen van ouders met chronische buikpijnklachten, bijvoorbeeld het Prikkelbare-darmsyndroom, hebben zelf ook vaak last van buikpijn. Ze hebben vaker last van buikpijn dan kinderen van ouders die geen buikpijnklachten hebben. Erfelijkheid zou hier een rol kunnen spelen. Bekend is ook dat kinderen het gedrag van hun ouders vaak kopiëren. Het is dan ook onduidelijk of het hier gaat om ‘aangeboren’ buikpijn of om een ‘aangeleerde’ gevoeligheid voor buikpijn.

Heeft je kind vrijwel nooit buikpijn en plotseling wel, dan kan het een infectie zijn, zoals bijvoorbeeld buikgriep. Vaak heef je kind dan ook last van diarree, koorts, misselijkheid en overgeven. Er is dan sprake van acute buikpijn. De pijn is hevig, maar duurt kort en is na een paar dagen meestal helemaal verdwenen. Een blindedarmontsteking geeft ook dit soort klachten. Dan zit de pijn vooral rechtsonder in de buik. Een blaasontsteking kan ook buikpijn en koorts veroorzaken.

Het kan ook voorkomen dat je kind vaker en soms wel meerdere keren per week buikpijn heeft. De ene keer is de pijn hevig, de andere keer zeurend. Als deze klachten meer dan twee maanden duren, is het chronische buikpijn. Soms heeft deze pijn een lichamelijke oorzaak, maar meestal niet. Kinderen kunnen ook door psychische problemen chronische buikpijn krijgen. Bijvoorbeeld door een scheiding, door het overlijden van een dierbaar persoon of dier of omdat een kind bijvoorbeeld gepest wordt op school.

Vezels stimuleren de darmen en zorgen voor een soepele stoelgang. Ze werken als een soort spons. Ze houden vocht vast, waardoor de ontlasting zacht blijft.

Voor kinderen zijn vezels vooral belangrijk om buikpijn of verstopping te voorkomen. Vezels zitten onder andere in fruit, groenten, peulvruchten, volkorengranen.

Let op: bouw de vezelinname rustig op, vooral als je kind er nog niet aan gewend is. Te snel veel vezels eten kan zorgen voor buikklachten zoals een opgeblazen gevoel, winderigheid of juist verstopping. Zeker als je kind niet genoeg drinkt. Het advies is om het geleidelijk op te bouwen in enkele weken. Zo krijg de darm tijd om zich aan te passen.

Wil je weten hoe je vezelrijk kan eten? Lees hier alles over vezels.

Kinderen van 1 jaar tot en met 13 jaar hebben ongeveer 1 tot 1,5 liter drinken per dag nodig. Vanaf 14 jaar is dit ongeveer 1,5 tot 2 liter per dag. Probeer te variëren met water, thee of zuivelproducten. Geef je je kind extra vezels? Zorg er dan voor dat je kind ook extra veel drinkt. Vezels nemen veel vocht op en daardoor kan de ontlasting droog en hard worden.

Zorg voor drie hoofdmaaltijden op vaste tijden en af en toe een tussendoortje. Het ontbijt is belangrijk. Het zet de darmen aan het begin van de dag aan het werk. Als ouder kan je bepalen wanneer en wat er gegeten wordt. Je kind kan aangeven hoeveel er gegeten wordt.

Rustig eten en goed kauwen zorgt voor een goede darmwerking. Probeer samen aan tafel te eten, zonder te veel afleiding. Een ontspannen sfeer aan tafel zorgt ervoor dat je kind beter eet.

Een vaste dagstructuur kan kinderen ook rust geven en stress verminderen. Probeer daarom te zorgen voor regelmaat in eten, slapen en activiteiten. Een goede nachtrust is belangrijk om uitgerust wakker te worden. Een voorspelbare dagindeling helpt ook om stress te verminderen.

Bewegen is goed voor zowel het lichaam als het hoofd. Het helpt je kind om stress kwijt te raken en dat je kind zich beter voelt. Stimuleer je kind om lekker buiten te spelen, te fietsen of om lid te worden van een sportclub. Samen iets actiefs doen, zoals wandelen, voetballen of dansen is niet alleen gezond, maar ook leuk.

Naar school gaan geeft structuur, afleiding en contact met andere kinderen. Dit helpt om minder met de klachten bezig te zijn. School biedt ook houvast in de dag, voorkomt achterstand en kan stress verminderen. Lukt school (even) niet helemaal? Bespreek dan met de leerkracht of aanpassingen nodig zijn, zoals extra rustmomenten of een flexibel rooster.

Helpen de adviezen niet genoeg? Dan kan hulp van een psycholoog of andere zorgverlener in de geestelijke gezondheidszorg een goede volgende stap zijn. Niet omdat er ‘iets mis’ is met je kind of omdat de buikpijn ‘tussen de oren’ zit, maar omdat een psycholoog kan helpen om beter met buikklachten en stress om te gaan. Denk aan ontspanningsoefeningen, het leren omgaan met spanningen of het bespreken van zorgen. Ook als ouder kan je waardevolle tips krijgen. In sommige ziekenhuizen worden werken psychologen die hier speciaal in zijn gespecialiseerd. Bespreek met je huisarts of kinderarts of een verwijzing zinvol is.

Sommige kinderen met langdurige buikpijnklachten hebben veel baat bij hypnotherapie. Dit is een bewezen effectieve behandeling, ook bij kinderen. Tijdens de behandeling leert je kind om te gaan met de pijn, bijvoorbeeld met behulp van ontspanningsoefeningen die ze thuis ook kunnen doen. Hypnotherapie kan zowel online als bij een therapeut worden gevolgd. Beide vormen werken goed. Belangrijk is wel dat de behandeling wordt gegeven door een speciaal daarvoor opgeleide hypnotherapeut. Voor meer informatie kan je ook terecht op: hypnosebijbuikpijn.nl.