Lactose-intolerantie

Intolerantie betekent dat je niet goed tegen een bepaalde stof kan, in dit geval lactose. Een voedselintolerantie mag niet verward worden met een voedselallergie. Een allergie is een ongewone reactie van het afweersysteem op bepaalde stoffen (allergenen). Het lichaam reageert alsof de stof schadelijk is. Als je een allergie hebt, moet je zorgen dat je die stof helemaal niet eet of drinkt. Een hele kleine hoeveelheid kan namelijk al een heftige reactie geven. Een voedselallergie noemen we soms ook een ‘allergische voedselovergevoeligheid’.

Lactose-intolerantie is dus geen allergie. Een intolerantie noemen we ook wel een ‘niet-allergische voedselovergevoeligheid’. Bij een intolerantie is het afweersysteem niet betrokken. Veel mensen met een lactose-intolerantie kunnen daarom wel tegen kleine hoeveelheden lactose.

De meest voorkomende vorm van lactose-intolerantie is primaire lactose-intolerantie. Het ontstaat als je lichaam te weinig lactase aanmaakt. Lactose komt in kleine hoeveelheden voor in moedermelk. Bijna alle baby’s maken genoeg lactase aan om de lactose uit de moedermelk goed af te breken. Veel mensen maken een stuk minder lactase aan vanaf de leeftijd van drie jaar. Dat is vooral zo bij mensen met een afkomst uit Afrika, Azië, Zuid-Amerika en Zuid-Europa. In deze landen komt lactose-intolerantie veel vaker voor. Mensen uit West-Europa en Noord-Amerika blijven vaak wel genoeg lactase aanmaken.

Een lactose-intolerantie kan ook ontstaan wanneer de darmwand beschadigd is. Bijvoorbeeld bij een (chronische) darmontsteking, een darminfectie, na een darmoperatie of na bestraling van de darm (behandeling tegen kanker). De darmwand kan dan niet meer genoeg lactase aanmaken. Deze vorm van lactose-intolerantie heet secundaire lactose-intolerantie. Deze vorm kan ook weer overgaan. Wanneer de darm herstelt, wordt er weer genoeg lactase aangemaakt.

Dit is een zeldzame, erfelijke vorm van lactose-intolerantie. Mensen met deze vorm van lactose-intolerantie, maken vanaf de geboorte geen of heel weinig lactase aan. Zij kunnen ook niet tegen moedermelk. Deze vorm van lactose-intolerantie kan niet genezen. Iemand met congenitale lactose-intolerantie houdt dit het hele leven.

Bij dit onderzoek wordt waterstof (H₂) in de uitgeademde lucht gemeten voor en na het drinken van een suikeroplossing met lactose. Bij deze test adem je in een apparaat dat meet hoeveel waterstofgas (H₂) je uitademt.

Eerst wordt gemeten hoeveel waterstof er in je adem zit. Daarna drink je een drankje met suiker en lactose. Als je lichaam zelf lactose niet goed kan afbreken, doen de bacteriën in je darm dat. Ze maken dan extra waterstofgas aan. Dat gas komt in je bloed, gaat naar je longen en daar adem je het uit. Als je meer waterstof in je adem hebt, kan dat wijzen op lactose-intolerantie. Door op verschillende tijden na het drinken van de suikeroplossing de hoeveelheid waterstofgas in de uitgeademde lucht te bepalen, kan de arts bepalen of je lactose-intolerantie hebt. Deze test wordt in veel ziekenhuizen gedaan en duurt ongeveer 3 tot 4 uur.

Dit onderzoek lijkt op de ademtest, alleen wordt er iets anders gemeten. Na het drinken van lactose moet de lactose afgebroken worden tot suiker. Als je lichaam dat goed kan, krijg je dus meer suiker in je bloed. Daarom wordt er op vijf momenten bepaald hoeveel suiker er in je bloed zit. Als je lichaam niet genoeg lactase heeft om de lactose af te breken, is er minder suiker in het bloed. Dat laatste past bij lactose-intolerantie.

Bij deze test wordt via een vingerprik bloed afgenomen. Hiermee kan de arts vaststellen of je een genetische aanleg hebt voor lactose-intolerantie. Het MCM6-gen speelt een hele belangrijke rol bij lactose-intolerantie. Sommige mensen hebben op dat gen een mutatie: een kleine verandering in het DNA. Door die mutatie kan je lichaam als volwassene geen of weinig lactase maken.

Door deze DNA test is het soms niet nodig om de waterstof-ademtest te doen. Dat is zo als je primaire lactose-intolerantie hebt, omdat je dan een foutje in je genen hebt (mutatie) waardoor je niet tegen lactose kan. De test kan niet meten over secundaire oorzaken van lactose-intolerantie, bijvoorbeeld een darmontsteking of na bestraling van de darm. Als de lactose-intolerantie door zo’n oorzaak komt, moet je alsnog een van de eerder beschreven testen doen.

Bij deze test eet je een tijdje geen lactose (eliminatie). Als je klachten minder worden of verdwijnen, kan het zijn dat je lactose-intolerantie hebt. Daarna krijg je kleine beetjes lactose (provocatie). Als je dan weer klachten krijgt, wordt de diagnose lactose-intolerantie gesteld. Een diëtist kan je helpen bij deze test.

Als je lactose-intolerantie hebt, dan krijg je last van je buik nadat je iets met lactose hebt gegeten. Je kan last krijgen van een opgeblazen gevoel, winderigheid, diarree (ruikt soms zuur), buikpijn en krampen.

De meeste mensen kunnen een klein beetje lactose wel verdragen. Je hoeft dan dus niet compleet lactosevrij te eten. Pas vooral op met melkproducten zoals melk, chocolademelk, zachte kazen en smeerkaas, vla en andere zuiveltoetjes, slagroom en andere room, en roomijs. Daar zit veel lactose in. In zure producten zoals yoghurt en kwark zit veel minder lactose. Veel mensen kunnen daar dus wel tegen. In zeldzame gevallen zijn mensen heel gevoelig voor lactose. Ze kunnen er dan heel slecht tegen en moeten ook uitkijken met voeding waar hele kleine beetjes lactose in zit. Bijvoorbeeld chocola, koekjes, sausjes of medicijnen.

Ja, je kan ook op latere lactose-intolerant worden. Bijvoorbeeld omdat je ouder wordt en je lichaam steeds minder lactase maakt (al is dat meestal al in de kindertijd zo). De intolerantie kan ook ontstaan wanneer je darmwand beschadigt, bijvoorbeeld bij een ontsteking of na een operatie. Deze vorm kan ook weer overgaan, wanneer de darm herstelt.

De symptomen van lactose-intolerantie zijn bijvoorbeeld een opgeblazen gevoel, winderigheid, diarree (ruikt soms zuur), buikpijn en krampen. En die klachten krijg je nadat je iets met lactose hebt gegeten of gedronken.