Prof.dr. Daniel Keszthelyi: ‘Er bestaan veel misverstanden over gastroparese’

Prof. dr. Daniel Keszthelyi is hoofd van de afdeling Maag-, Darm- en Leverziekten en MDL-arts in Maastricht UMC+. Hij maakt zich zorgen over de misverstanden rondom een vertraagde maagontlediging, ook wel gastroparese genoemd. Tijd voor een duidelijke uitleg!

Een symptoom is geen ziekte

“Bij sommige mensen werkt de maag trager dan bij anderen. Dit kan leiden tot heel vervelende klachten, zoals een vol gevoel, misselijkheid en braken. Er is een onderzoek in enkele gespecialiseerde ziekenhuizen dat laat zien hoe snel de maag zich leegt na een maaltijd. Soms komt er uit de test naar voren dat er een vertraagde maagontlediging is. Maar let op! Het feit dat de maag wat langzamer werkt, is geen ziekte of diagnose. Dat neemt niet weg dat de klachten heel vervelend kunnen zijn. Ze moeten worden onderzocht, en goed behandeld.”

Verkeerde term

“De Latijnse term voor een vertraagde maagontlediging is gastroparese. Dat betekent letterlijk “maagverlamming”. Deze term is heel ongelukkig gekozen. En het klopt niet.

Er is geen sprake van een verlamming van de maag. De test voor de vertraagde maagontlediging is bovendien een momentopname. De ene dag werkt de maag wat sneller dan de andere, en één keer de test doen zegt dus niet zo veel. Daarbij komt nog, dat de uitslag van de test niet zoveel zegt over de klachten. Sommige mensen hebben een heel traag werkende maag, en hebben daar helemaal geen last van. Bij andere mensen is de maagontlediging een klein beetje vertraagd, terwijl ze wel veel klachten hebben. En tot slot wordt de test vaak niet goed uitgevoerd. De maagontlediging moet vier uur worden gemeten, en vaak stopt men al na twee uur. Dat zegt onvoldoende. Al met al is het heel verontrustend dat er aan één meting zoveel waarde wordt gehecht, en dat de test als diagnose wordt gebruikt.”

Ontregeling autonome zenuwstelsel

“Als MDL-arts ga ik op zoek naar de onderliggende oorzaak van de klachten en de vertraagde maagontlediging. Dat doen we met een heel team. We meten de maagontlediging op de juiste manier, dus vier uur lang. We kijken ook naar voeding, naar slikproblemen, naar stress en trauma. Vaak blijkt dat de oorzaak ligt in een ontregeling van het autonome zenuwstelsel. Dat is de manier waarop de hersenen signalen versturen naar de maag, en andersom.”

Behandeling

“Soms zijn de maagklachten zo ernstig, dat patiënten veel gewicht verliezen en sondevoeding nodig hebben. Ik wil benadrukken dat sondevoeding géén behandeling is. Het is een tijdelijke maatregel om het gewicht te herstellen. De echte behandeling van een vertraagde maagontlediging bestaat meestal uit een combinatie van voedingsadviezen en medicijnen. Bepaalde antidepressiva helpen bijvoorbeeld goed bij deze klachten. Dat betekent niet dat deze patiënten depressief zijn, de medicijnen werken gewoon ook goed bij deze neurologische problemen. Met hypnotherapie bereiken we soms ook goede resultaten. Soms vinden patiënten het moeilijk te accepteren dat er een mentaal aspect zit aan de klachten. Dat betekent niet dat klachten ‘ingebeeld’ zijn, maar dat hersenen en lichaam elkaar continu beïnvloeden. Er is altijd een samenwerking tussen lichaam en geest, speciaal als het gaat om het zenuwstelsel. Je doet jezelf tekort als je geen aandacht besteedt aan het mentale deel.”

ChatGPT en TikTok

“Er is een grote stijging van mensen die zeggen dat ze last hebben van een vertraagde maagontlediging. Ik krijg steeds meer patiënten hier in het ziekenhuis. Een van de oorzaken van de toename is ChatGPT. Als je daar klachten als misselijkheid en een vol gevoel invoert, dan komt al snel de ‘diagnose’ gastroparese. Wat dus geen diagnose is! Ook is er veel aandacht voor gastroparese op TikTok en andere social media. De toegenomen aandacht kan heel gevaarlijk zijn. Er is bijvoorbeeld een arts in een privékliniek in Spanje, die zegt dat hij gastroparese kan ‘genezen’ door een ingrijpende operatie. Die operatie kost 120.000 euro. Het is zeer gevaarlijk en brengt risico's met zich mee! Toch zijn er patiënten die geld inzamelen en voor de operatie afreizen naar Spanje. Vaak krijgen ze daarna ernstige complicaties, die wij in Nederland dan weer moeten behandelen. Het is heel zorgwekkend.”

Wat te doen bij klachten?

“Mijn boodschap is dat een vertraagde maagontlediging geen ziekte is, maar een symptoom. Ga daarom samen met je arts op zoek naar de oorzaak van je klachten. Richt je daarbij niet alleen op de maag, maar kijk vanuit een breed perspectief. Kijk naar voeding, andere buikklachten, stress, mentale problemen, je persoonlijke ontwikkeling. Jij bent één geheel, alles kan van invloed zijn op de werking van je zenuwstelsel en je maag. Alleen op zo’n manier kunnen we de juiste zorg vinden voor je problemen.”