De rol van verteringsenzymen en proteasen bij darmischemie en alvleesklierontsteking

Het onderzoek

Darmischemie (darm-doorbloedingsproblemen) en alvleesklierontsteking zijn aandoeningen waaraan veel mensen overlijden. Ze worden gekenmerkt door een uit de hand gelopen lokale ontstekingsreactie, die snel kan overgaan in bloedvergiftiging en meervoudig orgaanfalen (MOF). In proefdierstudies zijn recent aanwijzingen gevonden dat bepaalde menselijke enzymen (enzymen helpen je lichaam om voedsel te verteren) genaamd proteasen (verteringsenzymen uit de alvleesklier) door de darmwand lekken na darmischemie. Proteasen zijn heel agressief en horen in het darmlumen thuis, waar ze helpen bij de vertering. Proefdierstudies toonden aan dat proteasen de darmwand afbreken als ze hierin terechtkomen tijdens darmischemie en (nog erger) andere organen gaan afbreken als ze in de bloedbaan komen. Dit leidde tot een heftige lokale ontstekingsreactie, bloedvergiftiging en MOF. Protease-blokkade zorgde ervoor dat deze schadelijke gevolgen teniet werden gedaan. In 2013 is bij een ernstig zieke patiënt met bloedvergiftiging door proteasen aangetoond dat protease-blokkerende medicijnen zorgde voor snel, onverwacht herstel. Verder werd in proefdieren gevonden dat activatie van protease-receptoren (PAR) leidde tot een versterking van darmontsteking. Het is nu van groot belang om effecten van proteasen en PAR in de beschadigde ischemische darm en na alvleesklierontsteking te onderzoeken in de mens. 

Een doorbloedingsstoornis (ischemie) van de darm komt vaker voor dan gedacht. Darmischemie kan leiden tot een uit de hand gelopen ontstekingsreactie en ernstige ziekte bij patiënten na grote operaties, ernstige ongelukken, met bloedvergiftiging (sepsis) of bij alvleesklierontsteking (pancreatitis) en inflammatoire darmziekten (IBD). Het is nog steeds onduidelijk waarom darmischemie bij al deze patiënten zulke ernstige gevolgen heeft. Dit onderzoek heeft dan ook als doel de rol van proteasen en hun receptoren in de darmwand (PAR) te bestuderen bij darmischemie en alvleesklierontsteking in de mens. 

In het MUMC ontwikkelde de onderzoeker een model waarbij tijdens grote bovenbuikoperaties (Whipple-operatieseen stukje darm dat omwille van de operatie verwijderd wordt risicoloos ischemisch gemaakt kan worden. Daarmee ontrafelde de onderzoeker een deel van de gevolgen van darmischemie. Zo beschreef hij het mechanisme dat verantwoordelijk is voor darmherstel na kortdurende ischemie. Bij langdurige ischemie is de schade echter zo groot en de ontsteking zo hevig, dat herstelmechanismen tekort schieten. 

 Om de rol van verteringsenzymen rondom darmischemie in de mens te ontrafelen zal de onderzoeker gebruik maken van weefsel en bloed van patiënten met darmischemie. De lokalisatie en activiteit van verteringsenzymen en PAR zullen worden gemeten en de relatie met darmschade en ontsteking zal worden bepaald 

Verder zal de onderzoeker bij patiënten met alvleesklierontsteking weefsel en bloed verzamelen om het effect van verteringsenzymen en PAR op de ernst van de ziekte te bestuderen. 

Tenslotte zal de onderzoeker verteringsenzym-blokkerende medicatie toedienen aan 28 patiënten bij wie we een stukje darm ischemisch maken tijdens hun operatie, waarbij ik verwacht dat de darmschade en ontsteking zullen afnemen vergeleken met de patiënten die de medicatie tot nu toe niet kregen. 

De onderzoeker verwacht inzicht te krijgen in de ontstaanswijze van ongeremde ontsteking na darmischemie en alvleesklierontsteking en over vier jaar een eerste stap te hebben gezet naar nieuwe behandelingen in de mens voor deze aandoeningen. 

Het eindresultaat

Dit onderzoek is inmiddels afgerond, dit is het eindresultaat:
De onderzoeker heeft een aantal stofjes (markers) in het bloed gevonden van patiënten met darmischemie die zeer handig zijn bij het vroeg opsporen van deze ziekte. Daarnaast lieten ze zien welke processen in de darm van de mens plaatsvinden als ze darmischemie hebben. Ze ontdekten dat proteasen hierbij een belangrijke rol spelen en dat geneesmiddelen die deze proteasen remmen ervoor kunnen zorgen dat patiënten met darmischemie veel minder ziek worden. Het vervolgonderzoek van de onderzoeker richt zich op het toepassen van de nieuw ontdekte markers bij patiënten die met verdenking darmischemie in het ziekenhuis komen in de dagelijkse praktijk. Daarnaast geven de hoopvolle resultaten van deze geneesmiddelen-studie voor het eerst in decennia nieuwe behandelingsmogelijkheden voor patiënten met darmischemie. 

Resultaten van wetenschappelijk onderzoek

Om van een idee tot een toepassing te komen is veel onderzoek nodig. Dit kost tijd. Ook wanneer een onderzoek andere resultaten oplevert dan verwacht, leren we daar veel van. Daardoor is ieder resultaat een stap vooruit.

Projectinformatie

Orgaan: Alvleesklier
Aandoening: Alvleesklierontsteking (pancreatitis)
Titel project: De rol van verteringsenzymen en proteasen bij darmischemie en alvleesklierontsteking
Projectleider: Dr. Joep Derikx
Instantie: Maastricht Universitair Medisch Centrum
Gestart in: 2015
Looptijd: 3 jaar
Status: Afgerond

Veelgestelde vragen over wetenschappelijk onderzoek

Meestal zoeken de onderzoekers zelf naar deelnemers. Veel van de onderzoeken in onze database lopen al even, of zijn afgelopen. De onderzoekers hebben dan al genoeg patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kan je dan niet meer aanmelden. Is het onderzoek net begonnen en zou je mee willen doen? Dan is ons advies: hou de website van het ziekenhuis of de instelling in de gaten. Of neem contact op met de contactpersoon van het onderzoek. Die gegevens staan vaak op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij kunnen je helaas niet in contact brengen met de onderzoekers. Behalve als de onderzoekers dit duidelijk willen. Als dat zo is, dan staat het vermeld in de tekst hierboven.

Wetenschappelijk onderzoek is ingewikkeld en duurt vaak meerdere jaren. Onderzoekers moeten heel precies werken. Alleen dan kunnen ze conclusies trekken. Er bestaan veel verschillende soorten onderzoek. Die hebben allemaal voor- en nadelen. Het ene onderzoek heeft op korte termijn effect voor de patiënt. Het andere onderzoek leert ons vooral meer over hoe het lichaam werkt. Uiteindelijk helpt ieder onderzoek mee om een bepaald onderwerp beter te begrijpen. We hebben veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. Pas als iets in meerdere onderzoeken wordt gevonden, is het wetenschappelijk bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat een nieuwe behandeling of bepaalde medicatie in behandelingen gebuikt kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Als je meedoet aan een wetenschappelijk onderzoek, kan het zijn dat je een nieuwe behandeling krijgt. Daardoor kan het zijn dat je klachten minder worden, of dat je (sneller) beter wordt. Voor andere mensen is het ook waardevol als je meedoet, omdat een behandeling eerst getest moet zijn voordat andere mensen die kunnen krijgen. Er kunnen ook nadelen zijn aan meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het kan zijn dat een nieuwe behandeling niet (goed) werkt, of bijwerkingen geeft. Bovendien kost het tijd en moeite.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van mensen die meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie over meedoen aan onderzoek. Op de website van Rijksoverheid kan je ook meer informatie vinden.

Je kan ook je behandelend arts vragen wat er mogelijk is. Misschien zijn er op dit moment onderzoeken naar jouw aandoening. Je arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.

Over MDL Fonds

Een gezonde buik voor iedereen, dat is onze droom. Daar werken we hard aan. We financieren wetenschappelijk onderzoek en geven informatie over MDL-ziekten. Op die manier kunnen we de zorg verbeteren, ziektes sneller opsporen en de kwaliteit van leven voor MDL-patiënten verbeteren. Dat doen we niet alleen, maar samen met artsen, onderzoekers, patiënten, hun familie en vrienden, met donateurs en vrijwilligers.

Alleen met jouw gift kunnen we onderzoeken zoals deze steunen. Help je mee?

Kies frequentie
Kies bedrag
Al 3 donateurs steunden vandaag een gezonde buik voor iedereen.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Ontvang maandelijks nieuws en info over een gezonde buik.

Wil je goed voor je buik zorgen?

Meld je aan voor de nieuwsbrief. Dan krijg je veel gezonde tips, lekkere recepten, mooie interviews, evenementen en het laatste nieuws over MDL-ziekten en MDL Fonds.
Je ontvangt maximaal twee nieuwsbrieven per maand en afmelden kan al met één klik. Lees je voortaan mee?
Dit veld is verborgen bij het bekijken van het formulier
Dit veld is verborgen bij het bekijken van het formulier
JJJJ dash MM dash DD