Openbare en opengestelde toiletten

Wat is het probleem?

Eén op vier Nederlanders blijft met regelmaat thuis uit angst dat er geen wc beschikbaar is. Voor mensen met een MDL-ziekte of mensen met een lichamelijke beperking kan dit zelfs oplopen tot de helft, en bij ouderen tot meer dan driekwart.

Die angst is er niet voor niets. Nederland doet het slecht als het gaat om de beschikbaarheid van openbare wc´s. In Groot-Brittannië zijn er ongeveer twee keer zoveel wc’s, in Duitsland vier keer zoveel en in Frankrijk minstens vijf keer zoveel. Als je de wc's bij grote supermarkten en winkelcentra meerekent zijn er in Frankrijk zelfs 28 keer zoveel wc’s. Nederland loopt dus achter. Dat moet anders!

Wat doet MDL Fonds om het probleem op te lossen?

MDL Fonds spreekt met gemeenten, het Rijk en andere organisaties om te zorgen dat er niemand meer thuisblijft uit angst geen wc te kunnen vinden. Daarnaast lanceren we zelf ook initiatieven om Nederland wc-vriendelijker te maken; zoals de MDL Fonds WC Wijzer en natuur-wc’s.

Wat MDL Fonds wil bereiken

Om het toilettekort in Nederland op te lossen is het nodig dat overheden zich committeren aan de Toiletnorm. Een norm die we hebben opgesteld zodat overheden weten wanneer er voldoende wc’s zijn. MDL Fonds pleit ervoor om deze norm op zo hoog mogelijk niveau in te voeren; het beste zou zijn als het Rijk deze norm omarmt. Zolang dat niet het geval is, roepen we gemeenten op deze norm op te nemen in hun lokale toiletbeleid.

De Toiletnorm luidt als volgt:

In drukke gebieden is er iedere 500 meter een openbare of opengestelde wc te vinden;
Langs wandelpaden iedere 5 kilometer en
Langs fietspaden iedere 25 kilometer.

De overheid is verantwoordelijk voor het vergroten van de beschikbaarheid van openbare wc’s. Dit vloeit voort uit artikel 19 van de EU-richtlijn stedelijk afvalwater. Maar ook uit het VN-Verdrag Handicap over de rechten van personen met een handicap. MDL Fonds voert daarom regelmatig gesprekken met gemeenten, ministeries en Kamerleden over dit onderwerp.

MDL Fonds lanceerde in november 2025 de MDL Fonds WC Wijzer. Een gratis app die laat zien waar je een toilet kunt vinden als je onderweg bent. In de app staan meer dan 8.000 openbare en opengestelde toiletten in Nederland. Gebruikers kunnen zoeken naar het dichtstbijzijnde toilet en filteren op bijvoorbeeld toegankelijkheid, openingstijden of een verschoonplek. Zo maken we Nederland MDL-vriendelijk.

Gemeenten kunnen een samenwerking aangaan met MDL Fonds. We nemen dan alle wc’s uit de gemeente op in de app. Daarnaast voorzien we de gemeente van beleidsadvies en ondersteunen we bij communicatie over de app.

Vragen over beleid? Mail naar wcbeleid@mdlfonds.nl.

MDL Fonds WC Wijzer

Om gemeenten goed met elkaar te kunnen vergelijken publiceert MDL Fonds jaarlijks op Wereld WC Dag (19 november) de ranglijst wc-vriendelijkheid. Die baseren we op alle informatie in de MDL Fonds WC Wijzer-app. In de ranglijst houden we rekening met de kwaliteit van wc’s, de beschikbaarheid van wc’s en het wc-beleid van de betreffende gemeente. De publicatie van de lijst brengen we jaarlijks onder de aandacht van alle regionale nieuwsmedia en alle gemeenteraden.

Ranglijst toiletvriendelijkheid

Natuurtoiletten zijn duurzame toiletten, ontworpen voor natuurgebieden. Ze hebben geen wateraansluiting, elektriciteit of riool nodig. Uit onderzoek blijkt dat bijna één op de vier mensen minder vaak de natuur in gaan doordat er te weinig toiletten zijn.

In het project When Nature Calls plaatsen we met geld van de Postcode Loterij natuurtoiletten. Met een natuurtoilet in de buurt kan iedereen de natuur in.

Als MDL Fonds zetten we ons in voor het delen van kennis tussen gemeenten. Dat doen we onder andere door het schrijven van een handreiking in samenwerking met de VNG over openbare wc’s en door het ontwikkelen van een videoserie waarin we best practices delen.

Op initiatief van MDL Fonds werd in 2018 de Toiletalliantie opgericht. In de Toiletalliantie zijn verschillende patiëntenorganisaties, gezondheidsfondsen en andere belangengroepen verenigd om samen te pleiten voor méér openbare wc’s. Meer informatie lees je op iederewctelt.nl.