Het goede en het kwade van het immuunsysteem in de darm 

Het onderzoek

Er leven ongeveer 100 biljoen micro-organismen in onze darmen die ons helpen met het verteren van eten en ons beschermen tegen infecties met schadelijke microben. Ons immuunsysteem heeft geleerd om deze micro-organismen te tolereren. Bij de ruim 55.000 patiënten die lijden aan IBD (de ziekte van Crohn en colitis ulcerosais deze tolerantie verstoord en reageert het immuunsysteem op micro-organismen die niet schadelijk zijn. Dit zorgt voor pijn, braken, diarree, ernstige krampen en gewichtsverlies. Om nieuwe behandelingen voor IBD te ontwikkelen, is het nodig inzicht te krijgen in de manier waarop onze darmen leren om micro-organismen te tolereren. 

De huidige beschikbare behandelingen voor IBD werken vaak slechts tijdelijk, slaan niet aan bij elke patiënt en veroorzaken vaak bijwerkingen. Dit onderzoek zal nieuwe informatie opleveren over de manier waarop het immuunsysteem heeft geleerd om goede bacteriën in de darm te tolereren. Deze informatie kan gebruikt worden bij het herstellen van tolerantie bij patiënten met IBD en kan ook helpen bij de ontwikkeling van nieuwe medicijnen. 

Dit onderzoek naar tolerantie richt zich met name op het darmslijmvlies als geheel. Hierbij wordt goed gekeken naar de verschillende typen cellen in de darm, welke waarschijnlijk nog niet allemaal ontdekt zijn. 

Voor het onderzoeken van de functies van de verschillende celtypen maken de onderzoekers gebruik van een bepaald systeemDit systeem stelt hen in staat om ‘mini darmen’ te kweken in het laboratorium en de reactie van deze darmen op bacteriën te bestuderen. Eén van de grote voordelen van dit systeem is dat ze slechts zelden darmweefsel van patiënten nodig hebben, omdat ze het simpelweg zelf kunnen kweken. 

Om de moleculaire verschillen tussen de celtypen te onderzoeken zullen de onderzoekers gebruik maken van een nieuwe techniekDeze techniek zorgt ervoor dat zde genen in darmcellen kunnen bestuderen tijdens zowel immuunreacties (opvlammingen) als bij het ontwikkelen van tolerantie. Tot slot zullen ze in de mini-darmen kijken wat er gebeurt wanneer nieuwe behandelingen worden toegepast.  

De onderzoekers verwachten nieuwe celtypen en moleculaire mechanismen te ontdekken die ten grondslag liggen aan de reactie van het darmslijmvlies op bacteriën en het ontstaan van chronische darmontsteking. Deze resultaten zullen nieuwe aangrijpingspunten zijn voor de ontwikkeling van succesvolle behandelingen voor IBD. 

Tussentijdse resultaten 

Het combineren van de ‘mini darmen’ met de nieuwe technieken, resulteerde in de ontdekking dat de stamcellen van de darm zorgen voor een ontstekingsreactie wanneer zij in contact komen met bacteriën. Deze reactie blijkt ten koste te gaan van de normale mogelijkheid van stamcellen om te delen. Met deze resultaten zijn de mechanismen blootgelegd die ten grondslag liggen aan de reactie van het darmslijmvlies op bacteriën. Deze mechanismen geven nieuwe inzichten in het ontstaan van IBD. Dit heeft aangrijpingspunten gecreëerd voor de ontwikkeling van nieuwe behandelingen voor onder andere colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn. 

Eindresultaat

De onderzoekers hebben een belangrijke ontdekking gedaan. Zo ontdekten ze iets bijzonders over darmstamcellen in relatie tot een ontstekingsreactie in de darm.

Een darmstamcel kan twee bijzondere dingen:

  1. celdeling: een cel deelt tot bijv. twee cellen
  2. darmstamcellen ontwikkelen tot verschillende soorten cellen in het darmslijmvlies. Dit proces heet differentiatie

De onderzoekers ontdekten dat darmstamcellen een ontstekingsreactie op gang brengen wanneer ze in contact komen met bacteriën. Maar deze reactie verdwijnt wanneer de stamcellen differentiëren. Bovendien merkten de onderzoekers op dat deze ontstekingsreactie ten koste gaat van het normale vermogen van de stamcellen om te delen.

Door dit onderzoek is er nu meer begrip voor de reactie van de darmen op bacteriën in ziekte. En daarmee het ontstaan van chronische darmontstekingen. Dit is belangrijk voor aandoeningen zoals colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn.

Resultaten van wetenschappelijk onderzoek

Om van een idee tot een toepassing te komen is veel onderzoek nodig. Dit kost tijd. Ook wanneer een onderzoek andere resultaten oplevert dan verwacht, leren we daar veel van. Daardoor is ieder resultaat een stap vooruit.

Projectinformatie

Orgaan: Darmen
Aandoening: IBD (de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa)
Titel project: Het goede en het kwade van het immuunsysteem in de darm
Projectleider: Dr. Michal Mokry
Instantie: UMC Utrecht
Gestart in: 2016
Looptijd: 4 jaar
Status: Afgerond

Veelgestelde vragen over wetenschappelijk onderzoek

Meestal zoeken de onderzoekers zelf naar deelnemers. Veel van de onderzoeken in onze database lopen al even, of zijn afgelopen. De onderzoekers hebben dan al genoeg patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kan je dan niet meer aanmelden. Is het onderzoek net begonnen en zou je mee willen doen? Dan is ons advies: hou de website van het ziekenhuis of de instelling in de gaten. Of neem contact op met de contactpersoon van het onderzoek. Die gegevens staan vaak op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij kunnen je helaas niet in contact brengen met de onderzoekers. Behalve als de onderzoekers dit duidelijk willen. Als dat zo is, dan staat het vermeld in de tekst hierboven.

Wetenschappelijk onderzoek is ingewikkeld en duurt vaak meerdere jaren. Onderzoekers moeten heel precies werken. Alleen dan kunnen ze conclusies trekken. Er bestaan veel verschillende soorten onderzoek. Die hebben allemaal voor- en nadelen. Het ene onderzoek heeft op korte termijn effect voor de patiënt. Het andere onderzoek leert ons vooral meer over hoe het lichaam werkt. Uiteindelijk helpt ieder onderzoek mee om een bepaald onderwerp beter te begrijpen. We hebben veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. Pas als iets in meerdere onderzoeken wordt gevonden, is het wetenschappelijk bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat een nieuwe behandeling of bepaalde medicatie in behandelingen gebuikt kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Als je meedoet aan een wetenschappelijk onderzoek, kan het zijn dat je een nieuwe behandeling krijgt. Daardoor kan het zijn dat je klachten minder worden, of dat je (sneller) beter wordt. Voor andere mensen is het ook waardevol als je meedoet, omdat een behandeling eerst getest moet zijn voordat andere mensen die kunnen krijgen. Er kunnen ook nadelen zijn aan meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het kan zijn dat een nieuwe behandeling niet (goed) werkt, of bijwerkingen geeft. Bovendien kost het tijd en moeite.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van mensen die meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie over meedoen aan onderzoek. Op de website van Rijksoverheid kan je ook meer informatie vinden.

Je kan ook je behandelend arts vragen wat er mogelijk is. Misschien zijn er op dit moment onderzoeken naar jouw aandoening. Je arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.

Over MDL Fonds

Een gezonde buik voor iedereen, dat is onze droom. Daar werken we hard aan. We financieren wetenschappelijk onderzoek en geven informatie over MDL-ziekten. Op die manier kunnen we de zorg verbeteren, ziektes sneller opsporen en de kwaliteit van leven voor MDL-patiënten verbeteren. Dat doen we niet alleen, maar samen met artsen, onderzoekers, patiënten, hun familie en vrienden, met donateurs en vrijwilligers.

Alleen met jouw gift kunnen we onderzoeken zoals deze steunen. Help je mee?

Kies frequentie
Kies bedrag
Al 3 donateurs steunden vandaag een gezonde buik voor iedereen.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Ontvang maandelijks nieuws en info over een gezonde buik.

Wil je goed voor je buik zorgen?

Meld je aan voor de nieuwsbrief. Dan krijg je veel gezonde tips, lekkere recepten, mooie interviews, evenementen en het laatste nieuws over MDL-ziekten en MDL Fonds.
Je ontvangt maximaal twee nieuwsbrieven per maand en afmelden kan al met één klik. Lees je voortaan mee?
Dit veld is verborgen bij het bekijken van het formulier
Dit veld is verborgen bij het bekijken van het formulier
JJJJ dash MM dash DD