Het ontwikkelen van een bloedtest om coeliakie beter te kunnen diagnosticeren

Coeliakie wordt veroorzaakt door een afweer respons tegen in graanproducten aanwezig gluten. Bij coeliakiepatiënten heeft inname van gluten een afweerreactie tegen dunne darm cellen tot gevolg. Voedingsstoffen kunnen daardoor minder goed opgenomen worden en het veroorzaakt maag en darmklachten. Een groot deel van de coeliakiepatiënten lijkt niet gediagnostiseerd; de incidentie wordt geschat op 0.5-1%. Ook zijn er de met gluten inname geassocieerde aandoeningen zoals het Prikkelbare Darm Syndroom en niet-coeliakie glutengevoeligheid. Op basis van een enquête die de onderzoekers hebben uitgevoerd blijkt dat 6.2% naar eigen zeggen klachten heeft bij gluten inname; bijna de helft hiervan is op eigen initiatief een glutenvrij dieet gestart. Vaak bezoeken patiënten die zelf een glutenvrij dieet zijn gestart in een later stadium, als het glutenvrije dieet al enige tijd gevolgd wordt alsnog een arts. Op dat moment is een accurate diagnose van coeliakie niet mogelijk omdat de parameters die belangrijk zijn voor de diagnose (bepaalde antistoffen in het bloed en dunne darmafwijkingen) niet meer aantoonbaar zijn als er een glutenvrij dieet wordt gevolgd. Nu wordt deze mensen een gluten houdend dieet aangeraden gedurende 6-12 weken. Helaas is dat voor een groot deel van de coeliakiepatiënten onvoldoende om dunne darmafwijkingen en/of antistoffen in het bloed aantoonbaar te maken. 

Een bloedtest te ontwikkelen waar met hoge waarschijnlijkheid een uitspraak gedaan kan worden over de diagnose coeliakie bij individuen die op basis van (buik)klachten, zonder tussenkomst van een arts, zijn gestart met een glutenvrij dieet. Gluteninname wordt veelvuldig in verband gebracht met het Prikkelbare Darm Syndroom. Om die redenen starten veel mensen die last hebben van darmklachten en/of chronische vermoeidheid zelf met een glutenvrij dieet, voordat zij naar de dokter gaan. Een strikt, door een diëtist begeleid, glutenvrij dieet is essentieel in de behandeling van coeliakie. Echter, bij niet-coeliakie patiënten kan een glutenvrij dieet averechts werken door een verandering in vezel en vitamine inname. Bij coeliakie patiënten is additionele diagnostiek noodzakelijk, zoals bijvoorbeeld het onderzoeken van andere auto-immuun ziekten. Daarnaast is het ook nodig deze patiënten verder te vervolgen. De accurate identificatie van coeliakie in deze groep is daarom belangrijk; enerzijds voor coeliakiepatiënten zodat zij een accurate medische zorg krijgen en door een diëtist worden begeleid en anderzijds voor niet-coeliakie patiënten zodat hen een duur en potentieel schadelijk dieet wordt bespaard en er mogelijk een juiste diagnose gesteld kan worden.

In het bloed van coeliakiepatiënten op een glutenvrij dieet zijn immuun cellen specifiek voor gluten, zogenaamde gliadine specifieke T-cellen, aangetoond. Deze T-cellen zijn niet aantoonbaar bij gezonde mensen die al dan niet gluten eten. Daarnaast persisteert een andere populatie T-cellen, de gammadelta T-cellen, in de dunne darm bij coeliakiepatiënten op een glutenvrij dieet. Er zullen methoden worden ontwikkeld om gliadine specifieke T-cellen en gammadelta T-cellen te meten het bloed van recent gediagnosticeerde coeliakiepatiënten, coeliakiepatiënten op een glutenvrij dieet en controles.