Onderzoeken of tumor-DNA in het bloed kan voorspellen of er na behandeling met chemoradiotherapie nog tumorcellen van de slokdarmkanker aanwezig zijn voorafgaand de operatie

In Nederland is in de afgelopen jaren een stijging gezien van het aantal mensen met slokdarmkanker. Verwacht wordt dat deze stijging zich verder door zal zetten. Per jaar zijn er in Nederland ongeveer 2500 mensen bij wie slokdarmkanker wordt gevonden. Uit onderzoek is gebleken dat patiënten met operatief te verwijderen slokdarmkanker baat hebben bij een behandeling met chemoradiotherapie, gevolgd door verwijdering van de slokdarm. De chemoradiotherapie zorgt er bij 23% van de patiënten voor dat geen kanker meer wordt aangetroffen in de verwijderde slokdarm, een zogenaamde complete pathologische respons. Bij deze patiënten zou het mogelijk niet nodig zijn om de slokdarm te verwijderen. Het tijdig identificeren van deze patiënten, zodat kan worden afgezien van een operatie, zou complicaties van de operatie voorkómen, de kwaliteit van leven in deze groep patiënten vergroten en tevens kosten besparen. Andersom, patiënten bij wie nog wel kanker aanwezig is, zouden baat kunnen hebben van aanvullende (immuno)therapie voorafgaand aan de operatie. Helaas is het momenteel zonder verwijdering van de slokdarm niet goed mogelijk om vast te stellen of de slokdarm na chemoradiotherapie vrij is van kanker. Door endoscopieën met de afname van slokdarmweefsel herhaaldelijk uit te voeren is het mogelijk een inschatting te maken van de mate van respons op de voorbehandeling, maar de voorspellende waarde voor een complete pathologische respons is beperkt. Dit komt doordat de resterende tumorcellen vaak dieper in de slokdarmwand gelegen zijn, onbereikbaar vanuit de binnenkant van de slokdarm. Bovendien worden deze endoscopieën als vervelend ervaren door patiënten. Een nieuwe, veel minder invasieve methode is de bepaling van tumor-DNA in bloed. Hierbij worden kleine fragmenten DNA, afkomstig van de tumor, in het bloed opgespoord. Niet alleen is deze methode minder belastend, deze techniek verschaft ook meer informatie over de eigenschappen van de tumor. In dit project willen ze onderzoeken of met een tumor-DNA bepaling in bloed patiënten geïdentificeerd kunnen worden waarbij na voorbehandeling geen resterende kanker aanwezig is in de slokdarm. Zo kunnen ze met een buisje bloed overbehandeling van patiënten voorkomen, en die patiënten selecteren waarbij een verwijdering van de slokdarm overbodig is. Mocht na voorbehandeling wel tumor-DNA in het bloed aanwezig zijn, dan kunnen we, door het DNA profiel te bekijken, bepalen of een gerichte persoonlijke behandeling in de toekomst mogelijk is.

Het vaststellen of het onderzoeken van tumor-DNA in het bloed kan voorspellen of er na behandeling met chemotherapie en bestraling (chemoradiotherapie) nog tumorcellen van de slokdarmkanker aanwezig zijn voorafgaand aan een operatie.

Uit de BI-OES biobank studie zullen de onderzoekers patiënten selecteren van het weefseltype adenocarcinoom die na voorbehandeling met chemoradiotherapie een verwijdering van de slokdarm hebben ondergaan. En die in het verleden voor deze studie reeds bloed hebben afgestaan. Vrij circulerend DNA zal uit deze samples worden geïsoleerd en bekeken zal worden welk DNA specifiek uit de tumor afkomstig is. Ze zullen ons richten op specifieke veranderingen in het DNA die veel voorkomen in slokdarmkanker. Door deze gemaakte selectie zal voldoende gevoeligheid behaald worden om het tumor-DNA in bloed op te sporen. Vervolgens zullen ze afwijkingen in het tumor-DNA relateren aan de reactie van de tumor op de chemoradiotherapie.

De onderzoekers verwachten dat patiënten zonder tumor-DNA in het bloed na afronding van de voorbehandeling geen resterende kanker in de slokdarm hebben. Vervolgonderzoek zal uitwijzen of de slokdarm dan ook niet verwijderd had hoeven worden bij deze patiënten. Daarnaast verwachten ze na chemoradiotherapie veranderingen in het tumor-DNA profiel te vinden waardoor ze in de toekomst een behandeling op maat mogelijk kunnen maken (gerichte persoonlijke therapie).

Meestal zoeken de onderzoekers zelf naar deelnemers. Veel van de onderzoeken in onze database lopen al even, of zijn afgelopen. De onderzoekers hebben dan al genoeg patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kan je dan niet meer aanmelden. Is het onderzoek net begonnen en zou je mee willen doen? Dan is ons advies: hou de website van het ziekenhuis of de instelling in de gaten. Of neem contact op met de contactpersoon van het onderzoek. Die gegevens staan vaak op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij kunnen je helaas niet in contact brengen met de onderzoekers. Behalve als de onderzoekers dit duidelijk willen. Als dat zo is, dan staat het vermeld in de tekst hierboven.

Wetenschappelijk onderzoek is ingewikkeld en duurt vaak meerdere jaren. Onderzoekers moeten heel precies werken. Alleen dan kunnen ze conclusies trekken. Er bestaan veel verschillende soorten onderzoek. Die hebben allemaal voor- en nadelen. Het ene onderzoek heeft op korte termijn effect voor de patiënt. Het andere onderzoek leert ons vooral meer over hoe het lichaam werkt. Uiteindelijk helpt ieder onderzoek mee om een bepaald onderwerp beter te begrijpen. We hebben veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. Pas als iets in meerdere onderzoeken wordt gevonden, is het wetenschappelijk bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat een nieuwe behandeling of bepaalde medicatie in behandelingen gebuikt kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Als je meedoet aan een wetenschappelijk onderzoek, kan het zijn dat je een nieuwe behandeling krijgt. Daardoor kan het zijn dat je klachten minder worden, of dat je (sneller) beter wordt. Voor andere mensen is het ook waardevol als je meedoet, omdat een behandeling eerst getest moet zijn voordat andere mensen die kunnen krijgen. Er kunnen ook nadelen zijn aan meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het kan zijn dat een nieuwe behandeling niet (goed) werkt, of bijwerkingen geeft. Bovendien kost het tijd en moeite.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van mensen die meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie over meedoen aan onderzoek. Op de website van Rijksoverheid kan je ook meer informatie vinden.

Je kan ook je behandelend arts vragen wat er mogelijk is. Misschien zijn er op dit moment onderzoeken naar jouw aandoening. Je arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.