Verbeteren van de effectiviteit en veiligheid van geneesmiddelen voor patiënten met cirrose

Er is een stijgende lijn te zien in het aantal mensen in Nederland met levercirrose, verlittekening van de lever. Die trend hangt samen met een groeiend aantal mensen met overgewicht, en komt ook door het ouder worden van de bevolking. Bij levercirrose is de lever zodanig ontstoken geweest dat er littekens zijn ontstaan, met als gevolg dat de lever minder goed kan werken. Iemand kan bijvoorbeeld geel gaan zien, last hebben van buikpijn en vermoeidheid en verandering in gewicht. Tegelijkertijd kan er bij levercirrose portale hypertensie voorkomen, waarbij de poortader (het bloedvat dat bloed naar de lever aanvoert) onder te hoge druk komt te staan. Die hoge bloeddruk kan zich vervolgens verspreiden naar andere bloedvaten in het lichaam en gevaarlijke interne bloedingen tot gevolg hebben.

Er bestaat medicatie tegen levercirrose. Die medicijnen kunnen levercirrose zelf niet genezen, maar wel de ernstige gevolgen beperken. Voor artsen is het soms moeilijk te bepalen welk medicijn en in welke dosering gepast is voor een individuele patiënt. Bij een verkeerde dosering werkt het medicijn minder effectief en kan de gebruiker bovendien last hebben van vervelende bijwerkingen. Manieren om te meten of een medicijn goed werkt, zijn veelal gebaseerd op gezonde mensen, en mogelijk dus niet altijd waarheidsgetrouw bij mensen met leverziekten. Daarom stelt MDL Fonds geld beschikbaar aan Midas Mulder van het Haaglanden MC, om van drie veelgebruikte medicijnen bij levercirrose in kaart te brengen welke effecten die medicijnen hebben bij mensen die de ziekte hebben.

Het onderzoek heeft als doel om meer inzicht te verkrijgen in de invloed van drie veelgebruikte medicijnen op de bloedspiegel van patiënten met levercirrose. Als bijvoorbeeld blijkt dat bij veel mensen het medicijn niet goed wordt afgebroken door de lever, moet de dosering daarop aangepast worden, om nare bijwerkingen zo veel mogelijk te voorkomen.

De onderzoekers nemen bloed af van mensen die onder behandeling zijn voor levercirrose, en meten de hoeveelheden medicijn in het bloed op verschillende tijdstippen van de dag. Ook brengen ze een aantal lichamelijke functies in kaart, zoals bloeddruk, hartslag, nierfunctie en gewichtsverlies sinds gebruik van het medicijn. Daarnaast bekijken ze de staat van leverfibrose (het ontstaan van littekens, de voorloper van levercirrose) bij de patiënten. Aan de hand van die gegevens bepalen ze in hoeverre het medicijn doet wat het moet doen.

Door te meten hoeveel medicijn patiënten in hun bloed hebben, en wat daarvan de effecten zijn, kunnen de doserings-adviezen verbeteren. Dan krijgen patiënten genoeg medicijn binnen om de gewenste effecten te behalen, maar niet zo veel dat ze (onnodig) veel last van bijwerkingen krijgen. Die adviezen kunnen MDL-artsen en ziekenhuisapothekers uiteindelijk gebruiken om patiënten een dosering op maat voor te schrijven.

Meestal zoeken de onderzoekers zelf naar deelnemers. Veel van de onderzoeken in onze database lopen al even, of zijn afgelopen. De onderzoekers hebben dan al genoeg patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kan je dan niet meer aanmelden. Is het onderzoek net begonnen en zou je mee willen doen? Dan is ons advies: hou de website van het ziekenhuis of de instelling in de gaten. Of neem contact op met de contactpersoon van het onderzoek. Die gegevens staan vaak op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij kunnen je helaas niet in contact brengen met de onderzoekers. Behalve als de onderzoekers dit duidelijk willen. Als dat zo is, dan staat het vermeld in de tekst hierboven.

Wetenschappelijk onderzoek is ingewikkeld en duurt vaak meerdere jaren. Onderzoekers moeten heel precies werken. Alleen dan kunnen ze conclusies trekken. Er bestaan veel verschillende soorten onderzoek. Die hebben allemaal voor- en nadelen. Het ene onderzoek heeft op korte termijn effect voor de patiënt. Het andere onderzoek leert ons vooral meer over hoe het lichaam werkt. Uiteindelijk helpt ieder onderzoek mee om een bepaald onderwerp beter te begrijpen. We hebben veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. Pas als iets in meerdere onderzoeken wordt gevonden, is het wetenschappelijk bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat een nieuwe behandeling of bepaalde medicatie in behandelingen gebuikt kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Als je meedoet aan een wetenschappelijk onderzoek, kan het zijn dat je een nieuwe behandeling krijgt. Daardoor kan het zijn dat je klachten minder worden, of dat je (sneller) beter wordt. Voor andere mensen is het ook waardevol als je meedoet, omdat een behandeling eerst getest moet zijn voordat andere mensen die kunnen krijgen. Er kunnen ook nadelen zijn aan meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het kan zijn dat een nieuwe behandeling niet (goed) werkt, of bijwerkingen geeft. Bovendien kost het tijd en moeite.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van mensen die meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie over meedoen aan onderzoek. Op de website van Rijksoverheid kan je ook meer informatie vinden.

Je kan ook je behandelend arts vragen wat er mogelijk is. Misschien zijn er op dit moment onderzoeken naar jouw aandoening. Je arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.