De sportschool in tegen vermoeidheid bij IBD

Joris Hendriks Rijnstate Ziekenhuis Arnhem

De sportschool in tegen vermoeidheid bij IBD

Mensen met een chronische darmontstekingsziekte (IBD) zijn vaak heel vermoeid. Intensief sporten is dan niet het eerste waar je aan zal denken, zeker niet na een lange werkdag. Toch ging een groep mensen met IBD en ernstige vermoeidheid drie maanden lang de uitdaging aan. Zij gingen drie keer per week sporten. Uit het onderzoek blijkt nu: het sporten loonde. De deelnemers waren na afloop minder moe en hadden ook minder last van hun buik.

Geïnspireerd door patiënten

‘Ik heb zo veel last van vermoeidheid’. Dat horen arts-onderzoeker Joris Hendriks en MDL-arts Marcel Groenen maar al te vaak bij mensen met IBD (zoals ziekte van Crohn of colitis ulcerosa). Ook wanneer er geen actieve ontstekingen zijn, heeft ongeveer 40% van de mensen met IBD last van vermoeidheid. Hendriks en Groenen organiseerden een bijeenkomst voor patiënten. Daar werd het zaadje voor het onderzoek geplant. “Want een patiënt zei: ik was ook ontzettend moe, maar ik ben drie keer in de week gaan zwemmen. Dat heeft me ontzettend goed gedaan”, vertelt Groenen. “Daarna stond iemand anders op, die was gaan trainen en had de halve marathon gelopen. En dat had ook enorm geholpen.”

Persoonlijk plan

De artsen van het Rijnstate ziekenhuis in Arnhem nodigden een sportarts en een fysiotherapeut uit. Samen maakten ze een fitnessprogramma, helemaal op maat per deelnemer. “De deelnemers deden eerst een inspanningstest, om te kijken naar hun basisconditie. Daarmee maakte de fysiotherapeut een persoonlijk trainingsprogramma, dat steeds een beetje zwaarder werd als de conditie en kracht verbeterden,” legt Groenen uit. De deelnemers trainden drie maanden lang in groepen van ongeveer tien mensen, en gingen drie keer per week naar de sportschool. Ze werkten in elke sessie aan hun kracht en hun conditie.

Tijdens het sporten was er een fysiotherapeut aanwezig. Als oefeningen te zwaar werden, kon de fysio de oefeningen gelijk aanpassen. Zo gingen de sporters niet over hun grenzen. Hendriks zegt daarover: “We wilden voorkomen dat het sporten de vermoeidheid of andere klachten juist erger zou maken.”
Sporten geeft energie

En het werkte! De sportende deelnemers werden vergeleken met een controlegroep. In beide groepen zaten ongeveer 50 deelnemers. De controlegroep kreeg alleen advies om te sporten, en geen begeleiding. De sporters voelden na drie maanden meer energie. Ook darmklachten werden minder, en de sporters hadden minder angstige gevoelens. En: het sporten gaf geen extra risico op een opvlamming (actieve ontstekingen). Groenen is daar ontzettend blij mee: “Het intensieve sporten blijkt dus veilig voor mensen met IBD zonder actieve ontstekingen. Dat is voor heel veel mensen echt een belangrijke uitkomst.”

Deelnemer aan het woord

Meer energie en concentratie

Jeroen Wellens is deelnemer aan het onderzoek. Hij heeft zelf ervaren hoe goed het sporten werkt: “Het had meteen een positief effect. Voorheen werkte ik in de ochtend op kantoor, en dan moest ik ’s middags echt rusten. En hoe langer ik bleef liggen, hoe moeilijker het was om de draad weer op te pakken”. Wellens had tot een aantal jaar geleden meerdere horecazaken, maar kwam tot de conclusie dat horeca en de ziekte van Crohn voor hem niet goed meer samengingen. “Ik was voortdurend moe, misschien ook omdat ik wat ouder werd. Het had veel invloed op mijn hele gezondheid.” Wellens gooide het roer om en heeft nu een rustigere kantoorbaan. Maar ook daar had hij regelmatig last van de vermoeidheid. “Vroeger had ik soms een soort waas in mijn hoofd. In een vergadering ging dan van alles compleet langs me heen. Sinds ik ben gaan sporten kan ik me beter concentreren.” En als zijn lichaam moe voelt na het sporten, “dan is het een fijne vermoeidheid. Ik heb dan echt iets gedaan, dat voelt anders dan de vermoeidheid door de Crohn.”

Sporten onder begeleiding

“Ik zou anderen in mijn situatie zeker aansporen om ook te gaan sporten. Maar wel om het in het begin onder begeleiding te doen. Ik heb hiervoor ook wel eens bootcamp gedaan, met gewichten en heftige oefeningen. Dat werkte voor mij averechts. Ik lag daarna uitgeteld op de bank omdat het voor mij veel te zwaar was. Onder begeleiding leer je waar je grens ligt, en zie je wanneer je hartslag te hoog wordt. Je kan dan allerlei sporten doen, zolang je de intensiteit maar kan aanpassen om zelf de controle houden.”

Ervaringen delen

Voor Wellens heeft het onderzoek ook nog tot een ander verrassend inzicht geleid. “Ik heb al heel lang de ziekte van Crohn, sinds mijn negende. Ik ben ermee opgegroeid en heb nooit echt behoefte gehad aan lotgenotencontact. Maar naarmate ik ouder word, voel ik daar wel wat verandering in. Het lijkt me leuk om mijn ervaringen en tips verder te delen met anderen.” Daarom heeft Wellens zich opgegeven voor de opleiding Ervaringsdeskundige MDL. “Tien jaar geleden had ik dit nooit gedaan. Door dit onderzoek ben ik er anders naar gaan kijken. En nu lijkt het me ontzettend tof om anderen te kunnen helpen met mijn ervaringen.”

Meer energie = meer vrije tijd

Als je al zo moe bent, is het dan niet lastig om drie keer per week naar de sportschool te gaan? “In het begin hadden sommige mensen het echt wel zwaar”, zegt arts-onderzoeker Hendriks. “Maar naarmate ze langer bezig waren, werd hun conditie beter, en ging het sporten steeds beter”. Groenen vult aan: “Er waren zeker mensen die vooraf twijfelden of ze het sporten wel goed konden inpassen in hun leven. Ze wisten niet waar ze de tijd vandaan moesten halen. En als ze thuiskwamen van werk, dan waren ze al zo moe. Maar ook die mensen kregen meer energie. Zelfs zoveel, dat ze juist méér andere dingen konden doen in hun vrije tijd dan voor het sporten.”

Samen sterk

De onderzoekers denken dat het extra goed hielp dat lotgenoten samen gingen sporten. “Mensen zijn na het onderzoek ook samen blijven sporten, hebben groepsapps aangemaakt en gaan samen uit eten”, zegt Hendriks. “We denken dat het samen sporten zeker een positieve rol speelde. En dat het mensen geholpen heeft om vol te houden”, voegt Groenen daaraan toe.

Sporten als steun voor velen

“Ik hoop dat we de mensen met vermoeidheid echt hulp kunnen bieden. Er is zo veel verbetering te behalen voor deze mensen, ook als de ziekte rustig is. En het zou ook mooi zijn als we met deze resultaten aan de zorgverzekeraars kunnen laten zien dat het interessant is om kosten voor het begeleid sporten te vergoeden, omdat het op de lange termijn ziektekosten kan verminderen”, concludeert Groenen. “Veel mensen met IBD hebben last van vermoeidheid. Sporten kan dus voor een hele grote groep mensen effect hebben”, zegt Hendriks. De onderzoekers benadrukken we hoe belangrijk begeleiding daarin is, “zeker voor deze mensen. Want als je te intensief sport, ga je over je grenzen. Dan werkt het je juist tegen”. Met de juiste begeleiding kan bewegen zo een belangrijke aanvulling worden op de behandeling van IBD, juist voor een klacht waarvoor nog hard gezocht wordt naar de beste oplossingen.

Onderzoek in detail

In onze Onderzoeksdatabase vind je de resultaten van de onderzoeken die MDL Fonds financiert. Lees hier meer over dit onderzoek en over de (tussentijdse) resultaten.

Help je mee?

Elke dag opnieuw krijgen mensen te maken met maag-, darm- of leverziekten. MDL Fonds is er voor hen. We werken aan een beter leven voor mensen met maag-, darm- of leverziekten. En aan het voorgoed voorkomen en genezen van deze ziekten in Nederland. Jouw steun maakt het verschil!

Kies frequentie
Kies bedrag
Al 3 donateurs steunden vandaag een gezonde buik voor iedereen.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Ontvang maandelijks nieuws en info over een gezonde buik.

Wil je goed voor je buik zorgen?

Meld je aan voor de nieuwsbrief. Dan krijg je veel gezonde tips, lekkere recepten, mooie interviews, evenementen en het laatste nieuws over MDL-ziekten en MDL Fonds.
Je ontvangt maximaal twee nieuwsbrieven per maand en afmelden kan al met één klik. Lees je voortaan mee?