“Geen onnodige darmonderzoeken, maar wél heel gericht darmkanker opsporen”

Darmpoliepen komen veel voor en zijn meestal onschuldig. Toch kunnen ze ook uitgroeien tot darmkanker. Hoe zit het met het risico bij mensen die veel darmpoliepen hebben? Moeten ze extra gecontroleerd worden, of volstaat voor hen het bevolkingsonderzoek darmkanker? En hoe zit dat voor hun familieleden? Dat willen twee Leidse wetenschappers gaan onderzoeken.

Het onderzoeksteam

Maartje Nielsen is klinisch geneticus in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Zij onderzoekt de erfelijke aanleg voor ziektes, en hoe je ziektes kunt voorkomen door mensen met een groot risico vaker te controleren. Ze doet veel onderzoek naar darmkanker. Collega Alexandra Langers is MDL-arts in het LUMC. Ze behandelt veel mensen met darmkanker en doet onderzoek naar het helpen voorkomen van deze ziekte. Met steun van MDL Fonds willen deze beide onderzoekers nu een onderzoek gaan doen bij mensen die veel poliepen in hun darm hebben en hun familieleden.

Wat zijn darmpoliepen?

Poliepen zijn uitstulpingen van het slijmvlies van de dikke darm. Ze kunnen verschillende maten en vormen hebben. Soms is een poliep een bobbeltje van enkele centimeters, en soms groeit een poliep op een steel. De meeste poliepen zijn goedaardig en blijven dat ook. Maar soms kunnen poliepen uitgroeien tot een tumor en worden ze darmkanker. MDL-arts Alexandra Langers is daar heel duidelijk over: “Darmpoliepen kunnen een voorstadium van darmkanker zijn. Daarom willen we mensen met poliepen goed in de gaten houden.”

Veel poliepen in de darm

Nielsen vertelt: “Sommige mensen hebben veel poliepen in de darm. Dat noem je polyposis. Soms komt dat door een erfelijke aanleg. Deze mensen hebben vaak een extra hoge kans op darmkanker. Ze worden daarom altijd extra gecontroleerd op darmkanker, en ook hun directe familieleden. Ze krijgen dan regelmatig een coloscopie, een kijkonderzoek in de darm. Daarbij kunnen de poliepen worden verwijderd. Maar soms heeft iemand polyposis zonder erfelijke oorzaak. Dat noemen we onverklaarde polyposis. Het komt voor bij ongeveer 600 mensen per jaar. We controleren ook deze mensen, en hun familieleden, extra goed op darmkanker. Maar we vermoeden dat dit darmonderzoek voor de familieleden van mensen met onverklaarde polyposis in veel gevallen niet nodig is. Waarschijnlijk is voor deze mensen het gewone bevolkingsonderzoek darmkanker voldoende. Dat willen we nu gaan uitzoeken.”

Geen onnodige onderzoeken

Langers doet als MDL-arts vaak een coloscopie bij haar patiënten. “Voor sommige mensen is dit best belastend. Van tevoren moet de darm helemaal schoon en leeg zijn. Daarvoor moet je een speciaal dieet volgen en laxeermiddelen nemen. En dan is er nog het onderzoek zelf, dat ongemak kan geven. Als je veel poliepen in de darm hebt, moeten ook je directe familieleden regelmatig zo’n onderzoek ondergaan. Dat is een behoorlijke belasting, ook door de spanning over de mogelijke uitslag. We willen een coloscopie alleen doen als het écht nodig is. Daarom willen we kijken of het anders kan.”

Minder stress en ongemak

Nielsen legt uit wat het onderzoek inhoudt: “We onderzoeken al tien jaar lang mensen met veel onverklaarde poliepen in de darm, en we hebben dus al veel medische gegevens. We gaan al die mensen vragen of ze mee willen doen aan ons onderzoek, en ook hun directe familieleden. We kijken naar hun medische gegevens en we stellen vragen over hun leefstijl. Bijvoorbeeld of ze roken, of sporten. Ook kijken we bij een aantal mensen naar het microbioom, de bacteriën in de darm. Het gaat hier om een grote groep mensen, dus het wordt een flinke klus. Maar straks kunnen we daardoor wél een gericht advies geven: moeten familieleden van patiënten met onverklaarde polyposis standaard een darmonderzoek krijgen? We verwachten dat het niet nodig is bij een groot deel van de familieleden. Dat betekent dat veel minder mensen een darmonderzoek hoeven te ondergaan.” Langers vult aan: “Dat zou natuurlijk ongelooflijk fijn zijn voor die mensen. Het neemt veel stress en ongemak weg. Bovendien geeft dit minder belasting voor de zorg, die toch al zo onder druk staat.”

33 mensen per dag

Elke dag krijgen 33 mensen in Nederland te horen dat ze darmkanker hebben. Nielsen: “Dat is een ontzettend grote groep mensen. Wat we daarom hard nodig hebben, is meer kennis. Bijvoorbeeld over erfelijkheid, en over leefstijl. Dit onderzoek brengt ons weer een stukje verder. Met bijvoorbeeld meer kennis over de relatie tussen poliepen en leefstijl. Maar vooral: met goed onderbouwde adviezen, om niet onnodig darmonderzoeken te hoeven doen.”

Help mee

Meer kennis over het ontstaan van darmkanker, en minder onnodige darmonderzoeken – dat is het doel van het onderzoek van Maartje Nielsen en Alexandra Langers. Doe een bijdrage en help ook mee!