Kan het bevolkingsonderzoek darmkanker straks nóg meer levens redden?

Jonger starten en (soms) langer volgen

Het bevolkingsonderzoek darmkanker is heel effectief. Maar wat is het effect als de doelgroep wordt uitgebreid? Dat gaan wetenschappers van het Erasmus MC onderzoeken, met steun van MDL Fonds.

Meer levens redden

Het bevolkingsonderzoek darmkanker heeft al vele levens gered. Uit de nieuwste cijfers van Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) blijkt dat het aantal diagnoses van darmkanker daalt. Ook sterven steeds minder mensen aan darmkanker. Onderzoek laat zien dat deelname aan het bevolkingsonderzoek leidt tot bijna 45 procent minder sterfte onder deelnemers. Dit succes laat zien hoe ongelooflijk effectief dit bevolkingsonderzoek is. We denken zelfs nog meer darmkankers te kunnen voorkomen, zeggen onderzoekers Esther Toes en Iris Lansdorp van het Erasmus MC. Door hun grootschalige grote STARS-onderzoek krijgt het bevolkingsonderzoek darmkanker straks hopelijk nog meer effect.

Uitbreiden van de doelgroep

Esther Toes: “Heel simpel gezegd willen we de doelgroep voor het bevolkingsonderzoek uitbreiden. We denken dat die uitbreiding ervoor kan zorgen dat meer gevallen van darmkanker op tijd worden opgespoord. In het onderzoek gaan we mensen daarom eerder oproepen, dus voor het 55e levensjaar.” Iris Lansdorp vult aan: “In de meeste Europese landen worden mensen al vanaf hun 50e opgeroepen voor het bevolkingsonderzoek darmkanker. Ook voor Nederland lijkt dit een goed idee, vooral omdat darmkanker steeds vaker op jongere leeftijd voorkomt. Aan de andere kant worden mensen ook steeds ouder. Daarom kan het ook zinnig zijn om ook 75-plussers met een verhoogd risico nog een keer extra uit te nodigen voor het bevolkingsonderzoek.”

Grootschalig

In het onderzoek wordt straks een groep 51-jarigen uitgenodigd voor het bevolkingsonderzoek, plus een groep 53-jarigen. Toes: “Het gaat hierbij echt om heel veel mensen. In totaal krijgen straks bijna 100.000 mensen een uitnodiging in de bus, het is een extreem groot onderzoek. We hebben die grote getallen nodig om te weten of het echt effectief is om mensen eerder op te roepen. Hoe meer mensen meedoen, hoe eerder we weten of het ook echt effect heeft.” Lansdorp: “Dat wel of niet meedoen is ook interessant. Doen mensen wel mee als je ze op jongere leeftijd uitnodigt? Of ga je juist mensen verliezen, die anders misschien wel op latere leeftijd hadden meegedaan? Dat is goed om te weten. Deels kunnen we dat straks uit onze cijfers halen. Maar we gaan ook bij een aantal mensen vragenlijsten afnemen over hun redenen om wel of niet mee te doen.”

Extra controle na 75 jaar

Behalve de jongere doelgroep wordt in dit onderzoek ook een oudere doelgroep onderzocht. Lansdorp: “Het gaat hier om mensen die in hun laatste bevolkingsonderzoek, op 75-jarige leeftijd, een heel klein beetje bloed in hun ontlasting hadden. Die hoeveelheid is te weinig om meteen in die ronde vervolgonderzoek te doen. Maar we willen deze groep dan toch nog een extra ronde van het bevolkingsonderzoek aanbieden. Kijk, mensen worden steeds ouder. Het kan ook voor ouderen heel zinvol zijn om darmkanker in een vroeg stadium te ontdekken en te behandelen. Dat kan extra levensjaren opleveren.”

Meteen effect voor deelnemers

Toes verwacht dat eind 2026 de eerste uitnodigingen de deur uit zullen gaan. Omdat mensen langere tijd worden gevolgd, duurt het nog wel even voordat de eerste resultaten bekend worden, zegt ze: “Dat wordt waarschijnlijk pas in 2029. Zo gaat het nu eenmaal bij wetenschappelijk onderzoek, daar gaat tijd overheen. Maar vergeet niet dat deze studie een direct positief effect heeft. Straks kan een grote groep 50-plussers eerder meedoen aan het bevolkingsonderzoek. In die groep gaan we ongetwijfeld vroege gevallen van darmkanker ontdekken. Die mensen zijn er dankzij ons onderzoek straks op tijd bij. En dan zijn er nog de 75-plussers met een verhoogd risico. Ook in die groep kunnen we darmkanker eerder gaan opsporen en dus levens gaan redden.”

Doneren heeft direct nut

Dit grote onderzoek wordt mede mogelijk gemaakt dankzij donateurs van MDL Fonds. Jouw bijdrage zorgt ervoor dat straks meer mensen mee kunnen doen aan het bevolkingsonderzoek darmkanker, zowel op jongere als oudere leeftijd. Een nieuwe, belangrijke stap om darmkanker de wereld uit te helpen.