“Wat doen medicijnen als de lever niet goed meer werkt? Dat ga ik onderzoeken.”

Een van de belangrijke functies van de lever is dat deze medicijnen kan afbreken. Maar hoe zit dat als de lever niet goed meer werkt? Dat is het onderwerp van het onderzoek van ziekenhuisapotheker Midas Mulder, werkzaam in Haaglanden Medisch Centrum.  

Littekens in de lever

“De lever is een sterk orgaan. Maar als de lever is beschadigd, kunnen littekens ontstaan. Dat kan bijvoorbeeld komen door een virusinfectie of door leververvetting. Die littekenvorming noem je fibrose. Er zijn verschillende stadia van leverfibrose. Als er zoveel littekens ontstaan, dat de functie van de lever achteruitgaat, noem je dit levercirrose.”, vertelt Mulder. “Levercirrose komt helaas steeds vaker voor. Het is een ernstige ziekte. De enige behandeling is het wegnemen van de oorzaak van de cirrose. Dat kan bijvoorbeeld een antivirale behandeling of het aanpassen van het dieet en leefstijl zijn. Er zijn helaas geen medicijnen die de levercirrose zelf kunnen verhelpen. Er zijn alleen medicijnen die kunnen helpen om de ernstige gevolgen van levercirrose te verminderen, zoals vochtophoping in de buik of bloedingen uit spataderen rond de slokdarm. Maar hoe zit het met de dosering van die medicijnen als de lever niet goed meer werkt? Dat weten we nog niet.”

Op zoek naar biomarkers

“Bij nieraandoeningen weten we dat wél.”, zegt Mulder. “Er zijn namelijk bepaalde biomarkers, waarden in het bloed, die kunnen zeggen over hoeveel nierfunctie een patiënt nog beschikt. Met behulp van die biomarkers kunnen we dan heel nauwkeurig de dosering van medicijnen bepalen.  

Maar voor levercirrose zijn die biomarkers er nog niet. We weten dus niet precies hoe we medicijnen moeten doseren aan iemand met levercirrose. Er zijn wel wat doseringsadviezen, maar die zijn vaak gebaseerd op resultaten van studies in gezonde proefpersonen, plus een klein aantal verouderde studies. Daarom wil ik de juiste doseringen bij levercirrose gaan onderzoeken.“ 

Dagje ziekenhuis

“Ik ga onderzoek doen met drie veelgebruikte medicijnen voor mensen met levercirrose. Dat zijn niet alleen medicijnen die de gevolgen van levercirrose bestrijden, maar ook bijvoorbeeld een veelgebruikt medicijn bij diabetes type 2. De patiënten die meedoen, moeten straks een dag in het ziekenhuis blijven. Ze nemen hun medicijn in en er wordt vervolgens zes keer bloed afgenomen. Zo kunnen we heel precies meten hoeveel van het medicijn in het bloed aanwezig is. Dat noemen we de bloedspiegel. Als we de gegevens van de patiënten koppelen aan hun mate van levercirrose, dan leren we veel over de juiste dosering. Het is dus geen studie naar een nieuw medicijn: in feite doen we niets anders dan meten hoe het lichaam omgaat met medicijnen. Maar die gegevens zijn wel erg belangrijk, want daarmee kunnen we in de toekomst een dosering op maat maken. Ik hoop dat er straks 60 patiënten gaan meedoen in dit onderzoek, en daarvoor werk ik nauw samen met de MDL-artsen uit ons ziekenhuis, het Haga ziekenhuis en Erasmus MC.” 

Ondergeschoven kindje

Hoe kan het nou, dat we nog niet weten hoe medicijnen werken als de lever het niet goed meer doet? Mulder beaamt dat het best raar is dat die kennis er nog niet is: “Heel lang is er gedacht dat de lever wel voldoende capaciteit heeft en het niet zo nauw komt. Het staat immers bekend als een sterk orgaan dat zichzelf kan herstellen. ‘De lever overleeft het wel’, dachten artsen vaak. En dat is deels ook zeker zo. Maar inmiddels zien we steeds meer mensen met levercirrose, en is het hard nodig dat we meer leren over het veilig doseren van geneesmiddelen aan deze patiënten. De juiste dosis van medicijnen is daarbij erg belangrijk. Misschien blijkt uit mijn onderzoek wel dat de bloedspiegels van de medicijnen heel hoog blijven bij mensen met levercirrose, omdat de lever ze niet meer goed kan afbreken. Dat kan gevaarlijk zijn en voor onnodige bijwerkingen zorgen. Ik hoop dat we straks beter de juiste dosering kunnen bepalen, zodat we mensen beter kunnen behandelen. Dit onderzoek is een eerste stapje.” 

Levens redden, dankzij je gift

Vind jij ook dat leverziekten meer aandacht verdienen? MDL Fonds financiert studies naar leverziekten. Geef een bijdrage aan ons fonds en help mee om meer kennis te verzamelen en de behandeling te verbeteren.