Behandeling van darmkanker

Er zijn verschillende behandelingen mogelijk bij darmkanker. Welke behandeling voor jou het beste is, is afhankelijk van verschillende factoren.

Download de brochure

Downloaden

Na de diagnose van darmkanker krijg je een behandelplan. Hierin staat welke behandelingen het best passen bij jouw situatie. Er zijn verschillende behandelingen mogelijk bij darmkanker. Welke behandeling voor jou het beste is, is afhankelijk van verschillende factoren. Het stadium van de kanker is belangrijk en ook persoonlijke factoren spelen een rol. Hoe goed is je lichamelijke conditie? Waar zit de darmtumor precies en zijn er uitzaaiingen? En natuurlijk, wat wil je zelf? De behandelend arts stelt het behandelplan op samen het team van verschillende specialisten die bij de behandeling betrokken zijn. Het behandelplan wordt gemaakt op basis van de landelijke richtlijn voor colorectaal carcinoom. Colorectaal carcinoom betekent 'kanker in de dikke darm of in de endeldarm'.

Bij de behandeling van darmkanker kan je met de volgende zorgverleners te maken krijgen:

MDL-arts
Chirurg
Radioloog
Radiotherapeut
Internist-oncoloog
Casemanager (verpleegkundige of verpleegkundig specialist)

Curatieve behandeling

Zo mogelijk krijg je een curatieve behandeling, dit is een behandeling die gericht is op genezing. Je wordt bijvoorbeeld geopereerd, waarbij de chirurg de tumor en het omliggende weefsel verwijdert. Naast een operatie is chemotherapie een van de meest toegepaste behandelingen bij darmkanker, eventueel in combinatie met doelgerichte therapie (uitleg hieronder). Er wordt veel onderzoek gedaan naar nieuwe behandelingen. De behandelaar bespreekt met je welke behandeling in jouw situatie de beste resultaten kan geven.

Heb je een tumor in de endeldarm (rectumcarcinoom) dan is de behandeling anders dan bij een tumor ergens anders in de dikke darm. Lees meer over de behandeling van endeldarmkanker.

Palliatieve behandeling

Als genezing niet meer mogelijk is, krijg je een palliatieve behandeling. Deze behandeling is erop gericht de ziekte zoveel mogelijk af te remmen en de klachten te verminderen.

Keuzehulp voor patiënten met uitgezaaide dikkedarmkanker

Wat betekent de behandeling van uitgezaaide dikkedarmkanker voor het dagelijks leven? Welke behandeling past het beste? Na de diagnose uitgezaaide dikkedarmkanker komt er veel op je af. Bijvoorbeeld het uitstippelen van een (levensverlengend) behandelplan. Wat vind je als patiënt belangrijk en wat zijn je doelen? De Dikkedarmkanker keuzehulp helpt je hierover na te denken en grip te krijgen op de behandelmogelijkheden. Naast een keuzehulp is er ook een gesprekshulp ontwikkeld. Deze gesprekshulp helpt je bij het voorbereiden van het gesprek met je arts.

Dikkedarmkanker Keuzehulp

Verschillende behandelingen bij darmkanker

Behalve de tumor verwijdert de chirurg aan beide kanten van de tumor ook een stukje gezond weefsel en een deel van het vet met lymfeklieren vlak bij de tumor. Deze lymfeklieren worden in een laboratorium onderzocht op de aanwezigheid van kankercellen. Afhankelijk van de uitslag bepaalt de arts of er een reden is om aanvullend chemotherapie te adviseren.

Bij chemotherapie krijg je medicijnen toegediend die de celdeling remmen, met als doel het doden van kankercellen. Deze medicijnen worden ook wel cytostatica genoemd. Er zijn verschillende soorten chemotherapie. Een medicijn dat bij darmkanker bijna altijd gebruikt wordt is 5-fluorouracil (5-FU), vaak in combinatie met andere cytostatica. Een nadeel van het combineren van cytostatica is dat mensen vaak meer last hebben van bijwerkingen.

Patiënten met vergevorderde darmkanker met uitzaaiingen elders in het lichaam, kunnen worden behandeld met doelgerichte therapie in de vorm van monoklonale antilichamen. Deze antilichamen kunnen de groei van de tumor op verschillende manieren remmen. De antilichamen worden meestal toegevoegd aan de chemotherapie, maar soms worden ze ook apart gegeven.

RAS test
Voor of tijdens de doelgerichte therapie wordt een RAS test gedaan. De uitslag van deze DNA test bepaalt of een behandeling met EGFR-remmers wel of niet effect zal hebben. EGFR-remmers zijn specifieke monoklonale antilichamen die de deling van kankercellen remmen. Bij iets meer dan de helft van de mensen met darmkanker is er een foutje in het RAS gen aanwezig, waardoor een behandeling met antilichamen niet werkt.

Behandeling per stadium

De behandeling hangt af van het stadium van darmkanker. Op basis van het stadium bespreekt de arts met jou welke behandeling mogelijk is. Soms is het stadium pas zeker na een operatie, als duidelijk is of de tumor is doorgegroeid of is uitgezaaid naar lymfeklieren. Je arts kan het beste uitleg geven over jouw vooruitzichten. Ook voor de arts blijft dit een inschatting. Het stadium zegt iets over:

waar de tumor zit
hoe groot de tumor is
of de tumor in ander weefsel of organen in de buurt van de tumor is gegroeid
of er uitzaaiingen zijn en waar

Darmkanker kent 4 stadia. Weet je niet welk stadium je hebt? Vraag het aan je arts of kijk in je patiëntendossier. Per stadium kan je zien welke behandeling er gegeven kan worden:

In dit geval is de diagnose ‘darmkanker’ niet gesteld, maar is er wel verdenking op kanker. Vaak gaat het om een poliep met onrustige cellen, die meestal nog goedaardig en heel oppervlakkig aanwezig zijn. Dit heet dysplasie. Het gaat hier om een voorstadium van kanker. Poliepen kunnen bijna altijd verwijderd worden tijdens een kijkonderzoek van de darm (coloscopie). Bij grote poliepen, of poliepen die door hun vorm lastig te verwijderen zijn, is soms een (kijk)operatie noodzakelijk.

In een laboratorium wordt de verwijderde poliep onderzocht op de aanwezigheid van kwaadaardige of onrustige cellen. Als een poliep kwaadaardig is, dan spreken we van darmkanker. Het type poliep, de grootte en de plaats waar de poliep is gevonden, bepalen de verdere behandeling.

Bij stadium 1 darmkanker zit de tumor binnenin de darmwand. Meestal is de behandeling bij stadium 1 darmkanker een coloscopie of een operatie. Soms kan de tumor verwijderd worden tijdens een coloscopie. Het weggehaalde weefsel gaat daarna voor onderzoek naar het laboratorium. Uit het onderzoek blijkt soms dat alsnog een operatie nodig is. De chirurg kan de tumor ook verwijderen tijdens een operatie.

Bij stadium 2 darmkanker is de tumor door de darmwand heen gegroeid. Bijvoorbeeld in het vetweefsel om de darm heen of in een ander orgaan. Meestal krijg je bij stadium 2 darmkanker een operatie, eventueel gevolgd door chemotherapie. Tijdens de operatie verwijdert de chirurg de tumor. De chirurg verwijdert ook de lymfeklieren in de buurt van de tumor. Soms stelt de arts chemotherapie voor na de operatie bij mensen met stadium 2 darmkanker. Dat is alleen nodig als er een verhoogde kans is dat de tumor terugkomt na de operatie. Door chemotherapie is de kans op terugkeer van de kanker kleiner.

Bij stadium 3 zijn er uitzaaiingen in de lymfeklieren rondom de tumor. Er zijn geen uitzaaiingen op andere plekken in het lichaam. Meestal krijg je bij stadium 3 darmkanker een operatie, meestal gevolgd door chemotherapie. Tijdens de operatie verwijdert de chirurg de tumor en de lymfeklieren in de buurt van de tumor. Na de operatie stelt de arts adjuvante (aanvullende) chemotherapie voor. Deze chemotherapie is bedoeld om ook de uitzaaiingen die je niet kunt zien en er mogelijk wel zijn te doden. Hierdoor is de kans dat de uitzaaiingen terugkomen, kleiner. Of je arts de chemotherapie voorstelt, hangt af van je conditie en hoe je herstelt van de operatie.

Bij stadium 4 darmkanker zijn er uitzaaiingen elders in het lichaam. Bijvoorbeeld in de lever of op het buikvlies. Welke behandeling mogelijk is, ligt aan hoeveel uitzaaiingen er zijn en waar ze in het lichaam zitten. Je arts zal dit met je bespreken.

Mogelijke behandelingen bij uitgezaaide darmkanker zijn:

Operatie van de uitzaaiing bij één of enkele uitzaaiingen in de lever of in de longen
Warmte-ablatie met RFA of MWA bij één of enkele uitzaaiingen in de lever of in de longen
Bestraling bij één of enkele uitzaaiingen in de lever of in de longen
Bij uitzaaiingen op het buikvlies: CR/HIPEC
Bij veel uitzaaiingen in het lichaam: chemotherapie, soms samen met doelgerichte therapie.

De behandeling is meestal bedoeld om het leven te verlengen en de klachten te verminderen. Het uitgangspunt is een goede kwaliteit van leven. Als er niet veel uitzaaiingen zijn, is soms wel genezing mogelijk. Een behandeling heeft ook gevolgen, het is belangrijk dat je met je arts de voordelen en de nadelen van de behandeling afweegt.

Als je twijfelt over een behandeling

Twijfel je over een (verdere) behandeling? Praat erover met je arts of verpleegkundige. Ook is een behandeling niet verplicht. Je hebt altijd de keuze om niet te starten met een behandeling. Je kunt ook stoppen met een behandeling.

Uitgezaaide darmkanker

Darmkanker kan uitzaaien naar andere plekken in het lichaam. Naar de lymfeklieren in de buurt van de tumor of naar andere plekken in het lichaam. Uitzaaiingen zijn kankercellen die zijn losgekomen van de tumor en ergens anders in het lichaam terechtgekomen zijn. Een ander woord voor uitzaaiingen is metastasen. Vaak komen uitzaaiingen van darmkanker eerst in de lymfeklieren terecht. Later kunnen ook uitzaaiingen in andere organen ontstaan, bijvoorbeeld in de lever, longen of op het buikvlies.

Bij ongeveer 1 op de 4 mensen met darmkanker zijn er uitzaaiingen in de lymfeklieren in de buurt van de tumor (en geen uitzaaiingen in andere organen) bij de diagnose. Deze uitzaaiingen heten ‘regionale uitzaaiingen’ omdat ze in de regio van de tumor zitten. Als het mogelijk is, verwijdert de chirurg deze uitzaaiingen tijdens de operatie van de darm en stelt de arts chemotherapie voor na de operatie.

Lees meer over uitgezaaide darmkanker op kanker.nl.

Uitzaaiingen in de lever komen veel voor bij darmkanker. De meeste mensen met uitgezaaide darmkanker hebben uitzaaiingen in de lever. Zijn er uitzaaiingen in de lever, dan heb je geen leverkanker. Het zijn darmkankercellen in de lever. Je arts vertelt welke behandeling je kunt krijgen bij uitzaaiingen in de lever. Dat ligt bijvoorbeeld aan hoeveel uitzaaiingen er zijn en hoe groot ze zijn.

Lees meer over uitgezaaide darmkanker op kanker.nl.

Darmkanker kan ook uitzaaien naar het buikvlies. Het buikvlies zit om de organen in de buikholte heen. Dit kan gebeuren als de tumor door de darmwand groeit en kankercellen loskomen en in de buikholte terechtkomen. De cellen kunnen op het buikvlies terechtkomen.

Je arts vertelt welke behandeling je kunt krijgen bij uitzaaiingen op het buikvlies. Dat ligt bijvoorbeeld aan hoeveel uitzaaiingen er zijn en hoe groot ze zijn. Ook is het belangrijk hoe je conditie is. Een behandeling die soms mogelijk is bij buikvliesuitzaaiingen is de HIPEC-behandeling.

Lees meer over de HIPEC-behandeling op kanker.nl.

Ook uitzaaiingen van darmkanker in de longen komen voor. Zijn er uitzaaiingen in de longen, dan heb je geen longkanker. Het zijn darmkankercellen die in één long of in beide longen terechtgekomen zijn. Je arts vertelt welke behandeling je kunt krijgen bij uitzaaiingen in de longen. Dat ligt bijvoorbeeld aan hoeveel uitzaaiingen er zijn en hoe groot ze zijn.

Lees meer over uitgezaaide darmkanker op kanker.nl.

Lees meer over behandelingen bij uitzaaiingen

Er zijn ook behandelingen waar artsen nog onderzoek naar doen. Zo’n onderzoek heet een trial. In een trial onderzoeken artsen bijvoorbeeld een nieuwe behandeling of een combinatie van behandelingen. Maar ook onderzoek naar kwaliteit van leven. Trials zijn er niet alleen voor uitgezaaide darmkanker of als er helemaal geen behandeling meer is. Vraag je arts of je mee kunt doen aan een trial of bekijk de trials voor darmkanker op kanker.nl.

Nazorg bij darmkanker

Na een behandeling van darmkanker blijf je in principe nog vijf jaar onder controle, dit wordt ook wel nazorg of follow-up genoemd. Deze controles vinden tijdens de eerste drie jaar vaker plaats dan daarna. Het doel van nazorg van darmkanker is:

het opsporen van mogelijke recidieven. Een recidief is een tumor die is teruggekeerd na een eerdere behandeling. Een lokaal recidief ontstaat altijd op dezelfde plaats als de eerste tumor
het opsporen van nieuwe uitzaaiingen in andere organen
controle op mogelijke nieuwe darmpoliepen of tumoren
het in kaart brengen en behandelen van de gevolgen van de behandeling
het tijdig onderkennen van eventuele problemen, bijvoorbeeld met de verwerking van de diagnose en ingreep
psychosociale zorg als dat nodig is.

De behandeling van darmkanker is volop in verandering. Hierdoor zal de nazorg in de komende jaren ook gaan veranderen en steeds meer maatwerk worden. Aan het begin van het traject hoor je waar de nazorg uit zal bestaan, hoe vaak controles plaatsvinden en door wie ze worden uitgevoerd.

Sommige mensen vinden het een prettig en veilig idee om regelmatig naar het ziekenhuis terug te gaan. Anderen zien juist erg op tegen deze controlemomenten. Bij iedere controleafspraak spelen angst en onzekerheid onvermijdelijk weer op. Na vijf jaar is de kans op terugkeer van de ziekte zo klein geworden dat het niet zinvol meer is om daar onderzoek naar te doen. De arts controleert dan alleen nog op nieuwe poliepen of nieuwe tumoren.

Dit doet MDL Fonds voor darmkanker

MDL Fonds zet zich in om darmkanker te voorkomen, te bestrijden en de gevolgen ervan voor patiënten te verminderen. Dit doen wij door voorlichting te geven en innovatief onderzoek te financieren. Darmkanker is vaak goed te behandelen als je er op tijd bij bent. Daarom hebben we er mede voor gezorgd dat het bevolkingsonderzoek darmkanker er is gekomen. Wij kunnen ons werk echter alleen doen met de steun van donateurs.

Kies frequentie

Eenmalig

Maandelijks

Jaarlijks

Kies bedrag

Ander bedrag

Darmkanker wordt vaak te laat ontdekt bij jongere mensen. Dat heeft grote gevolgen, vooral als je vol in het leven staat. Met ons onderzoek willen we achterhalen hoe darmkanker op jongere leeftijd ontstaat.

Prof. Dr. Monique van Leerdam

Lees verhaal