Wachttijden in MDL-zorg lopen extreem op: patiënten wachten soms een jaar
Nieuws 2 juni 2026
MDL Fonds maakt zich grote zorgen over de wachttijden voor maag-, darm- en leverzorg (MDL-zorg) in Nederlandse ziekenhuizen. Uit nieuwe cijfers van de Nederlandse Zorgautoriteit blijkt dat patiënten in sommige regio’s tot een jaar of langer moeten wachten op een eerste afspraak bij de polikliniek. Dit heeft grote gevolgen voor patiënten. Zij leven vaak dagelijks met pijn, angst en onzekerheid.
Vandaag publiceerden de NOS en regionale omroepen analyses over de wachttijden in de zorg. Daaruit blijkt dat de verschillen tussen regio’s groot zijn. Bij het Meander Medisch Centrum in Amersfoort en het Zuyderland-ziekenhuis in Limburg is de wachttijd voor een eerste afspraak inmiddels 365 dagen.
Patiënten lijden elke dag
“Patiënten met ernstige buikpijn, darmproblemen of chronische ontstekingen hebben hier elke dag veel last van”, zegt Mariël Croon, directeur van het MDL Fonds. “Mensen schrikken enorm als ze horen hoe lang ze moeten wachten. Het gaat om mensen die soms nauwelijks de deur uit durven. Of die zich ziek moeten melden op hun werk, omdat ze pijn hebben of steeds naar het toilet moeten. Ook leven veel patiënten in angst voor een plotselinge opvlamming van hun ziekte.” Volgens Croon mag het niet gebeuren dat patiënten door meerdere wachtlijsten soms jaren moeten wachten op de juiste behandeling.
Chronisch zieken de dupe
MDL Fonds benadrukt dat spoedgevallen en patiënten met darmkanker meestal wel op tijd worden geholpen. Dat komt doordat ziekenhuizen streng beoordelen wie het snelst zorg nodig heeft. Maar daardoor moeten patiënten met chronische ziekten vaak lang wachten. Denk aan mensen met de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa of ernstige vormen van het prikkelbare-darmsyndroom.
Oorzaken van het probleem
De druk op de MDL-zorg neemt al jaren toe. Dat komt onder andere door de vergrijzing. Ook onze leefstijl speelt een rol. We eten bijvoorbeeld te weinig vezels en te veel bewerkt voedsel, rood vlees en suiker. Ook bewegen veel mensen te weinig.
Daarnaast zijn er te weinig nieuwe MDL-artsen opgeleid. Het aantal opleidingsplaatsen is in het verleden bijna gehalveerd: van veertig naar vierentwintig plaatsen. Nu veel MDL-artsen met pensioen gaan, ontstaat er een groot tekort.
Door dit tekort zijn artsen ook veel tijd kwijt aan administratie. Ze besteden dagelijks één tot twee uur aan het beoordelen van verwijzingen. Zo proberen zij te bepalen welke patiënten het snelst geholpen moeten worden.
Oplossing: meer digitale zorg en nieuwe artsen in opleiding
MDL Fonds wil dat er snel actie komt. Voor de lange termijn moeten er meer opleidingsplaatsen komen voor MDL-artsen. Voor de korte termijn zijn er al oplossingen. Digitale zorg en zorg op afstand kunnen artsen helpen om patiënten beter en sneller te begeleiden. Een voorbeeld is ‘Coaching op Afstand’ via apps. Hierdoor hoeven patiënten minder vaak naar het ziekenhuis te komen. Toch worden deze oplossingen nu nog te weinig gebruikt. Volgens MDL Fonds komt dat door ingewikkelde regels voor de financiering van zorg. Daardoor komt de landelijke invoering van digitale zorg niet goed van de grond. MDL Fonds vindt dat dit snel moet veranderen. Anders loopt de zorg voor miljoenen Nederlanders steeds verder vast.
Feiten en cijfers: de druk op de MDL-zorg
- Jaarlijks bezoeken 4 miljoen Nederlanders een arts met maag-, darm- of leverklachten.
- In Nederland zijn ongeveer 120.000 mensen met IBD.
- Ook zijn er ongeveer 40.000 mensen met een stoma.
- Chronische darmziekten zoals IBD ontstaan vaak tussen het 15e en 40e levensjaar.
- De gemiddelde wachttijd voor MDL-zorg is 17 tot 22 weken.
- Niet-acute patiënten wachten soms meer dan een jaar.
- Meer dan 86% van de ziekenhuizen overschrijdt de wachttijdnormen.
- Digitale zorg kan helpen, maar de invoering wordt geremd door ingewikkelde financieringsregels.