Bacteriële gifstoffen die darmkanker veroorzaken, is het een probleem?

Elk jaar worden ruim 2 miljoen Nederlanders uitgenodigd om mee te doen aan het bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Als er bloed wordt gevonden in de ontlasting, wordt iemand uitgenodigd voor een vervolgonderzoek. Wetenschappers zoeken altijd naar manieren om deze testen nog nauwkeuriger te maken. Naast bloed in de ontlasting zijn er mogelijk ook andere aanwijzingen voor (risico op) darmkanker. Één van die mogelijkheden is het voorkomen van bepaalde bacteriën, en gifstoffen gemaakt door die bacteriën, in de darmen. Dr. Annemarie Boleij ontvangt van MDL Fonds onderzoeksgeld om het verband tussen darmkanker en vier soorten bacteriën waarvan bekend is dat ze samenhangen met darmkanker, verder uit te pluizen.

De onderzoekers willen meer leren over de relatie tussen de aanwezigheid van de vier soorten bacteriën aan de ene kant, en het ontstaan van darmkanker aan de andere kant. Kan aanwezigheid van die bacteriën, en hun gifstoffen, dienen als voorspeller? En hoe sterk is die voorspellende kracht – hoe vaak leidt die aanwezigheid dan tot darmkanker? Als we dit weten, kan het bevolkingsonderzoek nog meer verbeterd worden, omdat er dan meerdere aanwijzingen zijn die op (risico op) darmkanker kunnen aantonen.

In verschillende stappen gaan de onderzoekers uitzoeken wat de invloed van de bacteriesoorten is op het ontstaan van darmkanker. Eerst wordt van ruim 11.000 mensen in een langlopend onderzoek de ontlasting onderzocht op de aanwezigheid van deze bacteriën en de gifstoffen die ze maken. De onderzoekers kunnen ook kijken hoe lang deze bacteriën aanwezig zijn of waren in de darmen, want de deelnemers zijn 13 jaar lang gevolgd.

Daarna beantwoorden de onderzoekers de vraag: leidt blootstelling aan deze gifstoffen tot een hoger risico op darmkanker? Als mensen die de gifstoffen in de ontlasting hadden ook vaker darmkanker ontwikkelden, is er mogelijk een verband. En dus reden om te handelen als die gifstoffen bij iemand in de ontlasting gevonden worden.

Ten slotte kijken de onderzoekers naar het darmweefsel zelf. Is dat weefsel anders bij mensen die de gifstoffen bij zich dragen, vergeleken met gezonde mensen? De onderzoekers weten welke kenmerken cellen en weefsels hebben waar kanker kan ontstaan. Als die kenmerken meer voorkomen bij mensen die gifstoffen bij zich dragen, wordt duidelijker wat precies de invloed is van de gifstoffen in het ontwikkelen van darmkanker.

Duidelijk is dat bepaalde bacteriën in de darmen gifstoffen aanmaken die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid. Hoewel de onderzoekers nog niet zeker weten wat de relatie is met darmkanker, kijken ze al wel uit naar mogelijke implicaties. Als blijkt dat bepaalde bacteriën en hun gifstoffen inderdaad voorspellers kunnen zijn voor darmkanker, kan het bevolkingsonderzoek daarop aangepast worden om darmkanker eerder en nog nauwkeuriger op te sporen. Tegelijkertijd kan er dan gezocht worden naar medicijnen die de gifstoffen tegengaan, of naar leefstijlveranderingen die de hoeveelheid ‘slechte’ bacteriën verkleinen.

Meestal zoeken de onderzoekers zelf naar deelnemers. Veel van de onderzoeken in onze database lopen al even, of zijn afgelopen. De onderzoekers hebben dan al genoeg patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kan je dan niet meer aanmelden. Is het onderzoek net begonnen en zou je mee willen doen? Dan is ons advies: hou de website van het ziekenhuis of de instelling in de gaten. Of neem contact op met de contactpersoon van het onderzoek. Die gegevens staan vaak op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij kunnen je helaas niet in contact brengen met de onderzoekers. Behalve als de onderzoekers dit duidelijk willen. Als dat zo is, dan staat het vermeld in de tekst hierboven.

Wetenschappelijk onderzoek is ingewikkeld en duurt vaak meerdere jaren. Onderzoekers moeten heel precies werken. Alleen dan kunnen ze conclusies trekken. Er bestaan veel verschillende soorten onderzoek. Die hebben allemaal voor- en nadelen. Het ene onderzoek heeft op korte termijn effect voor de patiënt. Het andere onderzoek leert ons vooral meer over hoe het lichaam werkt. Uiteindelijk helpt ieder onderzoek mee om een bepaald onderwerp beter te begrijpen. We hebben veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. Pas als iets in meerdere onderzoeken wordt gevonden, is het wetenschappelijk bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat een nieuwe behandeling of bepaalde medicatie in behandelingen gebuikt kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Als je meedoet aan een wetenschappelijk onderzoek, kan het zijn dat je een nieuwe behandeling krijgt. Daardoor kan het zijn dat je klachten minder worden, of dat je (sneller) beter wordt. Voor andere mensen is het ook waardevol als je meedoet, omdat een behandeling eerst getest moet zijn voordat andere mensen die kunnen krijgen. Er kunnen ook nadelen zijn aan meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het kan zijn dat een nieuwe behandeling niet (goed) werkt, of bijwerkingen geeft. Bovendien kost het tijd en moeite.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van mensen die meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie over meedoen aan onderzoek. Op de website van Rijksoverheid kan je ook meer informatie vinden.

Je kan ook je behandelend arts vragen wat er mogelijk is. Misschien zijn er op dit moment onderzoeken naar jouw aandoening. Je arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.