Het ontrafelen van de genetische achtergrond van darmkanker bij tieners en jongvolwassenen

Het onderzoek

Dikkedarm–tumoren bij tieners en jongvolwassenen zijn anders dan tumoren bij patiënten op oudere leeftijd. De jonge patiënten komt vaak een zogenaamd mucineus adenocarcinoom voor. Deze tumor wordt vaak in een ver gevorderd stadium gediagnosticeerd en er is vaak sprake van een slecht gedifferentieerde tumor (bevat veel delende cellen; snelgroeiende kanker). Deze kenmerken dragen bij aan een slechtere prognose voor deze jonge patiënten in vergelijking met oudere patiënten met darmkanker. Gezien het verschil in type tumoren, verwachten de onderzoekers dat de DNA afwijkingen die hebben bijgedragen aan het ontstaan en de progressie van deze tumoren, ook zullen verschillen tussen deze twee groepen. Het ontstaan van darmkanker op jonge leeftijd is kenmerkend voor erfelijke darmkanker.

Een deel van de darmkanker bij jonge patiënten kan inderdaad worden verklaard via bekende kanker predispositie syndromen. Nog onbekende vormen van genetische aanleg voor darmkanker spelen zeer waarschijnlijk een rol bij de overige patiënten.

Een belaste familiegeschiedenis voor darmkanker is een ander kenmerk van predispositie voor darmkanker. Bij veel patiënten met darmkanker op de tiener- of jong volwassenen leeftijd ontbreekt zo’n familiegeschiedenis. Dit betekent dat de genetische aanleg kan berusten op een zogenaamde de novo mutatie, een fout die is ontstaan in de cellen van patiënt zelf, en dus mogelijk niet op een familiaire aanleg. Een andere mogelijkheid is dat de ziekte tot uiting komt door overerving van een afwijkende versie van eenzelfde gen van ieder van de ouders, zogenaamde recessieve overerving, of van afwijkingen in twee verschillende genen, zogenaamde digene overerving. Deze vormen van overerving worden vaker gezien bij aandoeningen met een slechte prognose, waarbij de patiënt jong overlijdt.

Ze willen onderzoeken of darmkanker bij jonge patiënten zich onderscheidt van darmkanker op latere leeftijd en in welke mate erfelijke aanleg een rol speelt bij jongeren met darmkanker. Het doel is het verbeteren van de kennis over de genetische oorzaak en de genetische karakteristieken van darmkanker bij tieners en jong volwassenen. Dit gaan ze doen met de analyse van kiembaan– (alle cellen die met voortplanting te maken hebben en erfelijke eigenschappen kunnen doorgeven) en tumor–DNA.

Ze zullen sequentie analyse uitvoeren van het gehele exoom (de coderende delen van ons DNA) op kiembaan DNA van 15 patiënten die darmkanker kregen op een leeftijd van ≤25 jaar en op het DNA van hun gezonde ouders. Vergelijking van deze sequenties maakt de snelle herkenning van de novo, recessieve of digene mutaties mogelijk.

Ook zullen ze het DNA van de tumoren van deze 15 patiënten, en 40 additionele tumoren van patiënten ≤25 jaar, gedetailleerd in kaart brengen middels genoom-wijde kopie nummer analyse en gerichte sequentie analyse van een set van genen waarvan bekend is dat ze van belang zijn voor (darm-)kanker ontwikkeling. Zo kunnen overlappende genen en pathways met de hoogste klinische relevantie worden herkend. Deze gegevens zullen de aanknopingspunten vormen voor de selectie van gepersonaliseerde medicijnen.

Een beter inzicht in de genetische oorzaken van darmkanker in tieners en jongvolwassenen. Dit inzicht is van essentieel om te komen tot betere genetische voorlichting, juiste advisering over preventieve screening en, uiteindelijk, een betere behandeling en prognose voor deze patiënten.

Het eindresultaat

Dit onderzoek is inmiddels afgerond, dit is het eindresultaat:
Klinische gegevens van 138 zeer jonge patiënten (≤25 jaar) met darmkanker leerde ons dat het mucineuze subtype vaker voorkomt dan bij oudere patiënten. Minstens 40% van jonge patiënten heeft een erfelijke aanleg. Genetisch onderzoek bij jongeren toont aan dat specifieke genetische veranderingen duidelijk vaker voorkomen dan bij oudere patiënten. In een opvallend groot aantal tumoren vonden ze aanwijzingen voor verwantschap tussen de ouders. Dat doet vermoeden dat de patiënt een verhoogde kans op kanker had, doordat beide ouders dezelfde erfelijke aanleg hebben doorgegeven. Vervolgens hebben ze bij 37 patiënten met darmkanker ≤25 jaar, waarbij de meest bekende erfelijke oorzaken reeds waren uitgesloten, alle genen uitgelezen. Bij 7 patiënten vonden ze een mutatie in één van de genen die met aanleg voor kanker geassocieerd worden en bij meerdere patiënten vonden ze veranderingen in potentieel nieuwe kanker-predispositie-genen. Concluderend toont deze studie aan dat darmkanker bij jongeren een apart ziektebeeld is, waaraan veel verschillende vormen van erfelijke aanleg ten grondslag kunnen liggen en waarvoor uitgebreide genetische diagnostiek in de kliniek nodig is.

Resultaten van wetenschappelijk onderzoek

Om van een idee tot een toepassing te komen is veel onderzoek nodig. Dit kost tijd. Ook wanneer een onderzoek andere resultaten oplevert dan verwacht, leren we daar veel van. Daardoor is ieder resultaat een stap vooruit.

Veelgestelde vragen over wetenschappelijk onderzoek

Meestal zoeken de onderzoekers zelf naar deelnemers. Veel van de onderzoeken in onze database lopen al even, of zijn afgelopen. De onderzoekers hebben dan al genoeg patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kan je dan niet meer aanmelden. Is het onderzoek net begonnen en zou je mee willen doen? Dan is ons advies: hou de website van het ziekenhuis of de instelling in de gaten. Of neem contact op met de contactpersoon van het onderzoek. Die gegevens staan vaak op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij kunnen je helaas niet in contact brengen met de onderzoekers. Behalve als de onderzoekers dit duidelijk willen. Als dat zo is, dan staat het vermeld in de tekst hierboven.

Wetenschappelijk onderzoek is ingewikkeld en duurt vaak meerdere jaren. Onderzoekers moeten heel precies werken. Alleen dan kunnen ze conclusies trekken. Er bestaan veel verschillende soorten onderzoek. Die hebben allemaal voor- en nadelen. Het ene onderzoek heeft op korte termijn effect voor de patiënt. Het andere onderzoek leert ons vooral meer over hoe het lichaam werkt. Uiteindelijk helpt ieder onderzoek mee om een bepaald onderwerp beter te begrijpen. We hebben veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. Pas als iets in meerdere onderzoeken wordt gevonden, is het wetenschappelijk bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat een nieuwe behandeling of bepaalde medicatie in behandelingen gebuikt kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Als je meedoet aan een wetenschappelijk onderzoek, kan het zijn dat je een nieuwe behandeling krijgt. Daardoor kan het zijn dat je klachten minder worden, of dat je (sneller) beter wordt. Voor andere mensen is het ook waardevol als je meedoet, omdat een behandeling eerst getest moet zijn voordat andere mensen die kunnen krijgen. Er kunnen ook nadelen zijn aan meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het kan zijn dat een nieuwe behandeling niet (goed) werkt, of bijwerkingen geeft. Bovendien kost het tijd en moeite.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van mensen die meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie over meedoen aan onderzoek. Op de website van Rijksoverheid kan je ook meer informatie vinden.

Je kan ook je behandelend arts vragen wat er mogelijk is. Misschien zijn er op dit moment onderzoeken naar jouw aandoening. Je arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.

Over MDL Fonds

Een gezonde buik voor iedereen, dat is onze droom. Daar werken we hard aan. We financieren wetenschappelijk onderzoek en geven informatie over MDL-ziekten. Op die manier kunnen we de zorg verbeteren, ziektes sneller opsporen en de kwaliteit van leven voor MDL-patiënten verbeteren. Dat doen we niet alleen, maar samen met artsen, onderzoekers, patiënten, hun familie en vrienden, met donateurs en vrijwilligers.

Over MDL Fonds

Alleen met jouw gift kunnen we onderzoeken zoals deze steunen. Help je mee?

Kies frequentie

Eenmalig

Maandelijks

Jaarlijks

Kies bedrag

Ander bedrag

Al 3 donateurs steunden vandaag een gezonde buik voor iedereen.

Het ontrafelen van de genetische achtergrond van darmkanker bij tieners en jongvolwassenen

Het onderzoek

Het eindresultaat

Resultaten van wetenschappelijk onderzoek

Projectinformatie

Veelgestelde vragen over wetenschappelijk onderzoek

Over MDL Fonds

Alleen met jouw gift kunnen we onderzoeken zoals deze steunen. Help je mee?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Wil je goed voor je buik zorgen?