Het ontwikkelen van een methode om te bepalen of gen varianten in patiënten met Lynch syndroom (vorm van erfelijke darmkanker) ziekteverwekkend is of niet

Lynch syndroom is de meest vóórkomende erfelijke aanleg voor darmkanker. Naar schatting komt Lynch syndroom voor bij één op de 250 families, en de helft van deze familieleden is aangedaan. In plaats van een duidelijke ziekmakende genetische verandering wordt vaak een ‘(gen) Variant met Onduidelijke Significantie’ (VOS) gevonden in één van de vier genen verantwoordelijk voor Lynch syndroom. Naar verwachting zullen er in de nabije toekomst steeds meer VOS’en bijkomen, als gevolg van de revolutie in gepersonaliseerde DNA-onderzoek. Het kan momenteel meestal niet vastgesteld worden of zo’n VOS het gen inactiveert (en daarmee Lynch syndroom veroorzaakt), of onschuldig is. In die gevallen wordt veiligheidshalve aangenomen dat de hele familie erfelijk belast is en moeten alle volwassen familieleden levenslang preventieve onderzoeken ondergaan. Dit legt een zware last op deze families, en op de gezondheidszorg. Alleen wanneer bewezen is dat een specifieke VOS ziekteverwekkend is wordt gepersonaliseerde gezondheidszorg mogelijk voor dragers, terwijl de niet-dragers uit het gezin bevrijd worden van de levenslange angst voor kanker voor zichzelf en hun nageslacht, en van (onnodige) preventieve behandelingen. 

In dit project willen ze een betrouwbare geïntegreerde methode ontwikkelen om te bepalen of een VOS, gevonden in een persoon verdacht van Lynch syndroom, ziekteverwekkend is of niet. Dit maakt gepersonaliseerde zorg mogelijk voor dragers van ziekteverwekkende varianten, bevrijdt niet-dragers van de angst voor kanker op jonge leeftijd, en reduceert kosten van preventieve gezondheidszorg.  

Ze hebben twee innovatieve technologieën ontwikkeld om de functionele activiteit van VOS te onderzoeken, om daarmee te voorspellen of ze ziekteverwekkend zijn. Bij de eerste technologie de ‘Complete In vitro Mismatch Repair Activity’ (CIMRA) assay, wordt de VOS in een reageerbuis nagemaakt en vervolgens onderzocht of hij de genfunctie verstoort (en daarom ziekteverwekkend is). Betrouwbaarheidsonderzoek laat zien dat dit in meer dan 90% gevallen de juiste uitslag geeft; de betrouwbaarheid van diagnose wordt verder vergroot door computeronderzoek van de VOS. De tweede techniek, ‘Reverse Diagnosis Catalogs’ (RDC), behelst de (éénmalige en grootschalige) productie, onderzoek en catalogisering van varianten die de genfunctie verstoren in gekweekte cellen. In zo’n RDC kan direct worden opgezocht of een VOS ziekteverwekkend is. Ze verwachten dat de combinatie van computeronderzoek van de VOS, de CIMRA assay, en de RDC met zeer hoge betrouwbaarheid kan voorspellen of een VOS ziekteverwekkend is, of niet.  

Dit voorstel heeft drie specifieke doelen: (1) het verder optimaliseren van de CIMRA assay zodat hij algemeen toepasbaar wordt. Ze zullen de CIMRA assay gedurende de looptijd van het project gratis ter beschikking stellen aan Nederlandse diagnostische centra; (2) het vergelijken van de resultaten van de CIMRA assay met de RDC en met een set VOS waarvan het op grond van klinische criteria al zeker is of ze ziekteverwekkend of onschuldig zijn; (3) integratie van computeronderzoek van VOS, van CIMRA, en van RDC in een betrouwbare diagnostische procedure. 

Alle technologieën benodigd voor dit project zijn reeds ontwikkeld. Ze verwachten binnen de looptijd van het project een snelle en betrouwbare diagnostische procedure te ontwikkelen voor de geïntegreerd onderzoek van VOS in individuen verdacht van Lynch syndroom. Dit zal het mogelijk maken om de ’echte’ patiënten te identificeren, waardoor gerichte gezondheidszorg mogelijk wordt, terwijl niet aangedane familieleden gevrijwaard worden, van de angst die gepaard gaat met de onzekere status van de VOS en van onnodig medisch handelen. Het moet benadrukt worden dat dit wereldwijd de eerste procedure is voor de diagnostiek van VOS in genen betrokken bij erfelijke kanker. Ook om die reden kan dit werk trendsettend zijn. 

Meestal zoeken de onderzoekers zelf naar deelnemers. Veel van de onderzoeken in onze database lopen al even, of zijn afgelopen. De onderzoekers hebben dan al genoeg patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kan je dan niet meer aanmelden. Is het onderzoek net begonnen en zou je mee willen doen? Dan is ons advies: hou de website van het ziekenhuis of de instelling in de gaten. Of neem contact op met de contactpersoon van het onderzoek. Die gegevens staan vaak op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij kunnen je helaas niet in contact brengen met de onderzoekers. Behalve als de onderzoekers dit duidelijk willen. Als dat zo is, dan staat het vermeld in de tekst hierboven.

Wetenschappelijk onderzoek is ingewikkeld en duurt vaak meerdere jaren. Onderzoekers moeten heel precies werken. Alleen dan kunnen ze conclusies trekken. Er bestaan veel verschillende soorten onderzoek. Die hebben allemaal voor- en nadelen. Het ene onderzoek heeft op korte termijn effect voor de patiënt. Het andere onderzoek leert ons vooral meer over hoe het lichaam werkt. Uiteindelijk helpt ieder onderzoek mee om een bepaald onderwerp beter te begrijpen. We hebben veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. Pas als iets in meerdere onderzoeken wordt gevonden, is het wetenschappelijk bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat een nieuwe behandeling of bepaalde medicatie in behandelingen gebuikt kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Als je meedoet aan een wetenschappelijk onderzoek, kan het zijn dat je een nieuwe behandeling krijgt. Daardoor kan het zijn dat je klachten minder worden, of dat je (sneller) beter wordt. Voor andere mensen is het ook waardevol als je meedoet, omdat een behandeling eerst getest moet zijn voordat andere mensen die kunnen krijgen. Er kunnen ook nadelen zijn aan meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het kan zijn dat een nieuwe behandeling niet (goed) werkt, of bijwerkingen geeft. Bovendien kost het tijd en moeite.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van mensen die meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie over meedoen aan onderzoek. Op de website van Rijksoverheid kan je ook meer informatie vinden.

Je kan ook je behandelend arts vragen wat er mogelijk is. Misschien zijn er op dit moment onderzoeken naar jouw aandoening. Je arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.