‘Mini-organen’ en ‘mini-tumoren’ kweken om kanker van de galwegen vast te stellen en behandeling te onderzoeken

Galwegkanker is een relatief zeldzame, maar agressieve vorm van leverkanker waarbij vroege opsporing niet eenvoudig is omdat patiënten vaak niet-specifieke klachten hebben en er gebrek is aan goede testen. In Nederland zijn mensen met primaire scleroserende cholangitis (PSC), een chronische ontsteking van de galwegen, maar ook andere chronische leverziekten de belangrijke risicogroepen voor het ontstaan van galwegkanker. De behandeling is afhankelijk van de plaats en de grootte van de tumor. Tijdens deze behandeling wordt de tumor met een operatie of chemotherapie weggehaald. Helaas komt de tumor vaak terug. Afhankelijk van waar de tumor zich bevindt wordt deze aangeduid; in de galwegen binnen de lever of buiten de lever. De meest voorkomende vorm is de Klatskin-tumor, afgekort pCCA. 

Er bestaat geen goede marker voor galwegkanker en hoewel met echografie en CT-scans wel verwijding van galwegen kan worden aangetoond, is tumorgroei slecht te zien. Kortom, betere en meer specifieke methoden zijn nodig voor het sneller opsporen van pCCA zodat de patiënt sneller en gerichter behandeld kan worden. 

Dit project richt zich op de ontwikkeling van een snellere en gerichtere methode om galwegkanker op te sporen. Dit doen ze door gebruik te maken ‘mini-tumoren’ die uit gal en bloed van patiënten met galwegkanker gekweekt worden. Deze worden gebruikt als model voor het verloop van de ziekte in de patiënt. Hiermee kunnen ze de vroege diagnose verbeteren en het verloop van de ziekte beter voorspellen. Daarnaast kunnen de ‘mini-tumoren’ worden ingezet bij het testen van het effect van behandelingen. Ook is het mogelijk de patiënten met PSC, die dus een verhoogd risico hebben op het ontwikkelen van pCCA, te screenen. Door ‘mini-organen’ te kweken uit het bloed en gal van deze patiëntengroep kan mogelijk in een zeer vroeg stadium worden bepaald of er tumoren ontstaan in de lever.

De manier voor het kweken van ‘mini-levers’ wordt in dit project uitgebreid naar het kweken van ‘mini-tumoren’. Hierbij worden kanker stamcellen gehaald uit galwegtumoren die ooit tijdens een operatie al uit een patiënt zijn verwijderd. Deze ‘mini-tumoren’ worden onderzocht op basis van hun genetische samenstelling en vergeleken met de oorspronkelijke tumor en het naast de tumor gelegen, niet-tumorweefsel.

De kankercellen die vanuit de tumor terecht komen in het gal en bloed van de patiënt kunnen mogelijk ontwikkelen tot uitzaaiingen. Het onderzoeken van deze cellen kan worden ingezet om de opsporing te verbeteren/versnellen en om de behandeling beter af te stemmen op de specifieke tumor.

Dit onderzoek zou kunnen bijdragen aan een vroege opsporing van galwegkanker. Daarnaast kunnen de ‘mini-tumoren’ die worden gekweekt uit de tumor, gal en bloed worden ingezet bij het vinden van de juiste behandeling. Daardoor kan vastgesteld worden wat de beste behandeling voor elke patiënt zal zijn.

Meestal zoeken de onderzoekers zelf naar deelnemers. Veel van de onderzoeken in onze database lopen al even, of zijn afgelopen. De onderzoekers hebben dan al genoeg patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kan je dan niet meer aanmelden. Is het onderzoek net begonnen en zou je mee willen doen? Dan is ons advies: hou de website van het ziekenhuis of de instelling in de gaten. Of neem contact op met de contactpersoon van het onderzoek. Die gegevens staan vaak op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij kunnen je helaas niet in contact brengen met de onderzoekers. Behalve als de onderzoekers dit duidelijk willen. Als dat zo is, dan staat het vermeld in de tekst hierboven.

Wetenschappelijk onderzoek is ingewikkeld en duurt vaak meerdere jaren. Onderzoekers moeten heel precies werken. Alleen dan kunnen ze conclusies trekken. Er bestaan veel verschillende soorten onderzoek. Die hebben allemaal voor- en nadelen. Het ene onderzoek heeft op korte termijn effect voor de patiënt. Het andere onderzoek leert ons vooral meer over hoe het lichaam werkt. Uiteindelijk helpt ieder onderzoek mee om een bepaald onderwerp beter te begrijpen. We hebben veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. Pas als iets in meerdere onderzoeken wordt gevonden, is het wetenschappelijk bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat een nieuwe behandeling of bepaalde medicatie in behandelingen gebuikt kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Als je meedoet aan een wetenschappelijk onderzoek, kan het zijn dat je een nieuwe behandeling krijgt. Daardoor kan het zijn dat je klachten minder worden, of dat je (sneller) beter wordt. Voor andere mensen is het ook waardevol als je meedoet, omdat een behandeling eerst getest moet zijn voordat andere mensen die kunnen krijgen. Er kunnen ook nadelen zijn aan meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het kan zijn dat een nieuwe behandeling niet (goed) werkt, of bijwerkingen geeft. Bovendien kost het tijd en moeite.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van mensen die meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie over meedoen aan onderzoek. Op de website van Rijksoverheid kan je ook meer informatie vinden.

Je kan ook je behandelend arts vragen wat er mogelijk is. Misschien zijn er op dit moment onderzoeken naar jouw aandoening. Je arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.