Het voorkomen van terugkeer van alvleesklierontsteking door gepersonaliseerde behandeling bij alcoholgebruik – PANDA

Het onderzoek

Elk jaar worden in Nederland 16.000 mensen opgenomen met ziektes die te maken hebben met alcoholgebruik. Veel van die mensen hebben een acute alvleesklierontsteking, doordat ze te veel of te lang alcohol hebben gebruikt. Als die ontsteking terug blijft komen, noemen we dat een chronische alvleesklierontsteking.
De belangrijkste risicofactor voor chronische alvleesklierontsteking is doorgaan met alcoholgebruik. Het lukt mensen dan dus niet om te stoppen met drinken na de eerste ziekenhuisopname. Die mensen krijgen daardoor soms ook littekens in de lever, aandoeningen aan de hersenen, of kanker. Doorgaan met drinken na een acute alvleesklierontsteking heeft dus een grote invloed op meerdere vlakken van de gezondheid. Tegelijkertijd lijkt de kans op een nieuwe alvleesklierontsteking juist kleiner te worden als iemand minder alcohol gaat drinken, of helemaal stopt.
Als iemand wordt opgenomen voor alvleesklierontsteking, is dat een ingrijpende gebeurtenis. Daardoor voelen mensen zich gemotiveerd om te stoppen of minderen met alcohol. Op dit moment is er in Nederland alleen geen hulp voor mensen, als ze willen stoppen met alcohol. Artsen geven patiënten alleen advies om te stoppen met alcohol drinken. Zonder hulp lukt het veel mensen niet om te stoppen, waardoor ze opnieuw alvleesklierontsteking krijgen. Daarom ontwikkelen onderzoekers van Leiden UMC een gepersonaliseerd programma, om mensen te helpen om echt te stoppen met alcohol.

Het doel van het onderzoek is om een gepersonaliseerd programma te maken (genaamd PANDA), wat mensen helpt om hun alcoholgebruik te verminderen of stoppen. Met als groter doel om te zorgen dat steeds minder mensen een terugkerende of chronische alvleesklierontsteking krijgen. En dus ook minder andere gezondheidsproblemen die te maken hebben met te veel alcohol drinken.
Het gepersonaliseerde programma is vooral gericht op gesprekken om mensen te motiveren om te stoppen met alcohol. De behandelaar onderzoekt met de patiënt waar het alcoholgebruik vandaan komt, en wat de alternatieven zijn om de verandering haalbaar te maken. Ze stellen samen een behandelplan op, met duidelijke doelen en middelen die nodig zijn om die doelen te halen. Ook krijgen de patiënten en hun naasten informatie vanuit de perspectieven van verschillende hulpverleners.

Meerdere afdelingen werken samen om het programma zo passend mogelijk te maken. Aan de ene kant professionals uit de verslavingszorg, en aan de andere kant ook zorgpersoneel dat ervaring heeft met mensen met alvleesklierproblemen. De belangrijkste maat om te meten of het programma werkt, is het aantal mensen dat binnen een jaar opnieuw een ontsteking aan de alvleesklier krijgt. De onderzoekers vergelijken daarvoor een groep mensen die meedoet aan het programma met een groep mensen die alleen standaardzorg krijgen, en dus niet meedoen met het programma (de controlegroep). Ze vergelijken tussen die groepen mensen ook het alcoholgebruik, de kwaliteit van leven en de gemaakte zorgkosten.

Het eindresultaat

De onderzoekers hebben de resultaten vergeleken tussen de groep mensen die het gepersonaliseerde programma kregen en de groep mensen die standaardzorg kregen. De belangrijkste vraag was daarbij: zijn mensen inderdaad minder alcohol gaan gebruiken, toen zij gepersonaliseerde begeleiding kregen? In de standaardzorggroep stopte 40% volledig met alcohol, vergeleken met 35% in de begeleidingsgroep. Niet iedereen stopte dus helemaal met alcohol.
Er waren ook mensen die niet helemaal stopten, maar wel veel minder gingen drinken, genoeg om een verschil te maken voor de gezondheid. Het ging om 50% van de mensen die standaardzorg kregen, en 62% van de mensen die het gepersonaliseerde programma kregen.
De onderzoekers hebben ook gekeken of de deelnemers opnieuw een alvleesklierontsteking kregen. Binnen één jaar kreeg 25% van de patiënten met standaardzorg opnieuw een alvleesklierontsteking, tegenover 18% in de groep met extra begeleiding. Het zou dus kunnen dat de extra ondersteuning van het programma een beetje heeft geholpen om nieuwe ontstekingen te voorkomen. Maar dat is niet met (genoeg) zekerheid te zeggen.
De verschillen tussen de twee groepen zijn niet zo heel groot: de onderzoekers kunnen dus niet de conclusie trekken dat het gepersonaliseerde programma veel beter werkt dan de standaardzorg. Dat komt ook doordat er een stuk minder mensen hebben meegedaan aan het onderzoek dan vooraf de bedoeling was. Om meerdere redenen bleek het te moeilijk om genoeg geschikte deelnemers te vinden. De grootste reden was het uitbreken van de COVID-19 pandemie in Nederland, waardoor het logistiek onhaalbaar was om binnen de tijd genoeg deelnemers te vinden.
Uiteindelijk hebben 82 mensen meegedaan aan het onderzoek, verdeeld over 26 ziekenhuizen in Nederland. Het doel was om 320 mensen mee te laten doen. Zo’n hoog aantal is nodig om met (meer) zekerheid te kunnen zeggen of de uitkomsten door het programma komen, of toevallig zijn.
De verschillen tussen de standaardzorggroep en de begeleidingsgroep zijn nu dus niet doorslaggevend. We weten niet zeker hoe goed het gepersonaliseerde programma werkt. Ondanks dat geven de uitkomsten wel inzicht in hoeveel patiënten hun alcoholgebruik aanpassen, en hoe ze dat doen. Door in de toekomst nog meer samen te werken met andere vakgebieden, kunnen onderzoekers meer leren over alvleesklierontsteking. En over hoe ze mensen die alcohol gebruiken, nog beter kunnen helpen om daarmee te stoppen.

Resultaten van wetenschappelijk onderzoek

Om van een idee tot een toepassing te komen is veel onderzoek nodig. Dit kost tijd. Ook wanneer een onderzoek andere resultaten oplevert dan verwacht, leren we daar veel van. Daardoor is ieder resultaat een stap vooruit.

Projectinformatie

Orgaan: Alvleesklier
Aandoening: Acute alvleesklierontsteking
Titel project: Preventie van recidief Alcoholische pancreatitis door een optimaal getimede gepersoNaliseerde multiDisciplinaire Aanpak gericht op staken van alcoholgebruik: PANDA.
Projectleider: Prof. dr. Jeanin van Hooft
Instantie: Leids Universitair Medisch Centrum
Gestart in: Juni 2020
Looptijd: 4 jaar
Status: Afgerond

Veelgestelde vragen over wetenschappelijk onderzoek

Meestal zoeken de onderzoekers zelf naar deelnemers. Veel van de onderzoeken in onze database lopen al even, of zijn afgelopen. De onderzoekers hebben dan al genoeg patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kan je dan niet meer aanmelden. Is het onderzoek net begonnen en zou je mee willen doen? Dan is ons advies: hou de website van het ziekenhuis of de instelling in de gaten. Of neem contact op met de contactpersoon van het onderzoek. Die gegevens staan vaak op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij kunnen je helaas niet in contact brengen met de onderzoekers. Behalve als de onderzoekers dit duidelijk willen. Als dat zo is, dan staat het vermeld in de tekst hierboven.

Wetenschappelijk onderzoek is ingewikkeld en duurt vaak meerdere jaren. Onderzoekers moeten heel precies werken. Alleen dan kunnen ze conclusies trekken. Er bestaan veel verschillende soorten onderzoek. Die hebben allemaal voor- en nadelen. Het ene onderzoek heeft op korte termijn effect voor de patiënt. Het andere onderzoek leert ons vooral meer over hoe het lichaam werkt. Uiteindelijk helpt ieder onderzoek mee om een bepaald onderwerp beter te begrijpen. We hebben veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. Pas als iets in meerdere onderzoeken wordt gevonden, is het wetenschappelijk bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat een nieuwe behandeling of bepaalde medicatie in behandelingen gebuikt kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Als je meedoet aan een wetenschappelijk onderzoek, kan het zijn dat je een nieuwe behandeling krijgt. Daardoor kan het zijn dat je klachten minder worden, of dat je (sneller) beter wordt. Voor andere mensen is het ook waardevol als je meedoet, omdat een behandeling eerst getest moet zijn voordat andere mensen die kunnen krijgen. Er kunnen ook nadelen zijn aan meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het kan zijn dat een nieuwe behandeling niet (goed) werkt, of bijwerkingen geeft. Bovendien kost het tijd en moeite.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van mensen die meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie over meedoen aan onderzoek. Op de website van Rijksoverheid kan je ook meer informatie vinden.

Je kan ook je behandelend arts vragen wat er mogelijk is. Misschien zijn er op dit moment onderzoeken naar jouw aandoening. Je arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.

Over MDL Fonds

Een gezonde buik voor iedereen, dat is onze droom. Daar werken we hard aan. We financieren wetenschappelijk onderzoek en geven informatie over MDL-ziekten. Op die manier kunnen we de zorg verbeteren, ziektes sneller opsporen en de kwaliteit van leven voor MDL-patiënten verbeteren. Dat doen we niet alleen, maar samen met artsen, onderzoekers, patiënten, hun familie en vrienden, met donateurs en vrijwilligers.

Alleen met jouw gift kunnen we onderzoeken zoals deze steunen. Help je mee?

Elke dag opnieuw krijgen mensen te maken met maag-, darm- of leverziekten. MDL Fonds is er voor hen. We werken aan een beter leven voor mensen met maag-, darm- of leverziekten. En aan het voorgoed voorkomen en genezen van deze ziekten in Nederland. Jouw steun maakt het verschil!

Kies frequentie
Kies bedrag
Al 3 donateurs steunden vandaag een gezonde buik voor iedereen.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Ontvang maandelijks nieuws en info over een gezonde buik.

Wil je goed voor je buik zorgen?

Meld je aan voor de nieuwsbrief. Dan krijg je veel gezonde tips, lekkere recepten, mooie interviews, evenementen en het laatste nieuws over MDL-ziekten en MDL Fonds.
Je ontvangt maximaal twee nieuwsbrieven per maand en afmelden kan al met één klik. Lees je voortaan mee?