Rectokèle

Wat is een rectokèle?

Een rectokèle is een afwijking aan de endeldarm (het rectum) die alleen bij vrouwen voorkomt. Bij een rectokèle puilt de endeldarm naar voren uit in de vagina. Dit kan verstopping veroorzaken.

In de endeldarm wordt ontlasting tijdelijk opgeslagen. Als de endeldarm vol is, gaat er een seintje naar de hersenen. Hierdoor krijgen we het gevoel van aandrang. Bij een rectokèle hoopt de ontlasting zich op in de endeldarm én in het uitgezakte deel van de endeldarm. De ontlasting dikt steeds meer in en er ontstaat verstopping of constipatie. In het begin is er nog wel aandrang voor ontlasting maar de ontlasting kan slechts met moeite worden kwijtgeraakt. Naarmate de klachten langer duren, verdwijnt het aandranggevoel en er verzamelt zich steeds meer ontlasting in de endeldarm. Het gevolg is dat de rectokèle steeds verder gaat uitpuilen en groter wordt.

Hierdoor kan het  steunweefsel tussen de vagina en de endeldarm verslappen en op den duur lukt het niet meer om de ontlasting op de normale wijze kwijt te raken. Alleen door de rectokèle met behulp van een vinger in de vagina terug te duwen in de richting van de endeldarm is het soms nog wel mogelijk om ontlasting kwijt te raken.

Oorzaken van een rectokèle

Een rectokèle komt vooral voor bij:

• Vrouwen waarbij de baarmoeder is verwijderd. Deze operatie kan een beschadiging of een verslapping van de bekkenbodemspieren veroorzaken. Dit kan de aanleiding zijn voor het ontstaan van een rectokèle.
• Vrouwen die meerdere kinderen hebben gekregen.
• Vrouwen die een groot kind hebben gebaard.

Soms kunnen hormonale veranderingen tijdens de overgang het ontstaan van een rectokèle bevorderen.

Klachten bij een rectokèle

De belangrijkste klacht bij een rectokèle is verstopping (constipatie). In het begin zijn de verstoppingsklachten nog niet zo hinderlijk. Naarmate de rectokèle langer aanwezig is en groter wordt, ontstaan er steeds ernstigere klachten. Door de ernstige verstopping verdwijnt het aandranggevoel voor ontlasting  en ondanks hard persen, lukt het niet om normaal ontlasting te krijgen.

Wanneer er wel wat ontlasting is gekomen, dan heb je vaak het gevoel dat de darm niet goed leeg is.  Er blijft ontlasting achter in de rectokèle. De rectokèle is vaak als een hinderlijke zwelling in de vagina voelbaar (vaginale prolaps). Soms is er sprake van ongewild ontlastingsverlies (ontlastingsincontinentie).

Diagnose van rectokèle

Om de diagnose rectokèle met zekerheid vast te stellen, zijn verschillende onderzoeken mogelijk:

• Een defeacografie
  Dit is een onderzoek waarbij met behulp van een röntgenonderzoek het hele proces van ‘ontlasten’ in beeld gebracht kan worden. Meestal moet voor het onderzoek door de patiënt een tampon in de vagina gebracht worden. Hierna wordt de endeldarm gevuld met een dikke contrastpap. Dit contrastmateriaal lijkt wat volume betreft op ontlasting. Vervolgens wordt er een röntgenfilm gemaakt terwijl je, zittend op een soort stoel die vergelijkbaar is met een toiletpot, de contrastpap probeert op te houden en vervolgens kwijt te raken. Op de röntgenopname is dan te zien hoe de anus, de bekkenbodem en de endeldarm zich gedragen tijdens rust en bij knijpen en kan de rectokèle zichtbaar gemaakt worden.
• Een inwendig onderzoek van de anus en endeldarm (rectaal toucher)
  Met een vinger die via de anus wordt ingebracht, voelt de arts of er veel harde ontlasting in de endeldarm zit. Ook wordt de anus onderzocht op de aanwezigheid van kloofjes of andere beschadigingen als gevolg van de harde ontlasting en het persen.
• Een inwendig onderzoek van de vagina (vaginaal toucher)
  In de vagina is op de achterwand de zwelling van de rectokèle vaak duidelijk voelbaar.
• Een dynamische MRI-scan

Ook kan de arts kiezen voor een  dynamische endosonografie (endoscopische ultra sonografie). Hiermee kan de arts het laatste deel van de darm goed onderzoeken. Dit onderzoek wordt niet in alle ziekenhuizen uitgevoerd. Meer informatie over deze onderzoeken vind je bij onderzoeken.

Behandeling van rectokèle

Om verstopping als gevolg van een rectokèle te voorkomen, zijn onderstaande leefregels en voedingsadviezen van belang:

• Gebruik gezonde, gevarieerde en vooral vezelrijke voeding. 
  Gezonde voeding bevat alle voedingsstoffen die je lichaam dagelijks nodig heeft. De vernieuwde Schijf van Vijf van het Voedingscentrum schetst kaders voor een goede, gezonde voeding. De Schijf van Vijf bestaat uit vijf vakken met producten waarmee je elke dag opnieuw gezond en gevarieerd kunt eten. Neem iedere dag voldoende producten uit elk vak en varieer genoeg! Als je eet volgens de Schijf van Vijf krijgt je lichaam voldoende vezels binnen, wat erg belangrijk is voor een gezonde spijsvertering. Ook krijg je op deze manier voldoende mineralen, vitaminen, eiwitten, koolhydraten en vetten binnen. Kies daarnaast niet te vaak voor producten die buiten de Schijf van Vijf vallen. Op deze manier zorg je goed voor je lichaam.
  Vooral een vezelrijke voeding is erg belangrijk bij rectokèle. Voedingsvezels zijn onmisbaar voor een gezonde spijsvertering en een goede ontlasting. Vezels werken als een spons en houden vocht vast waardoor de ontlasting zacht blijft. Ook stimuleren vezels de darmbeweging. Voorbeelden van vezelrijke voeding zijn groenten, fruit, peulvruchten en volkoren producten. Lees hier meer informatie over vezelrijke voeding.
• Drink minstens 2 liter per dag. 
  Voldoende vocht is nodig om de ontlasting soepel te houden. Gebruik je vezels, maar niet voldoende vocht, dan werkt dit juist averechts. De vezels in de ontlasting kunnen niet voldoende vocht opnemen waardoor de ontlasting hard wordt.
• Neem voldoende lichaamsbeweging. 
  Door regelmatig te bewegen en te sporten, blijft je conditie op peil en bevorder je de werking van de darm.
• Ga naar het toilet wanneer je aandrang voelt. 
  Als je de toiletgang uitstelt, blijft de ontlasting langer in de dikke darm. Er wordt dan meer vocht uit de ontlasting gehaald waardoor de ontlasting harder wordt.

Behandeling met medicijnen

Behalve deze leefregels is het soms noodzakelijk medicijnen te gebruiken. Afhankelijk van de klachten kan je arts verschillende medicijnen voorschrijven:

Dit kun je zelf doen bij rectokèle