MDL-arts Manon Spaander stond, samen met MDL Fonds, aan de wieg van het bevolkingsonderzoek darmkanker. Sinds de start in 2014 zijn er veel ernstige gevallen van darmkanker voorkomen, en levens gered. Maar Spaander waarschuwt dat die goede effecten alleen blijven als mensen daadwerkelijk meedoen aan het bevolkingsonderzoek. Vooral mannen blijven nu nog achter.
Minder operaties, minder sterfgevallen
“Het bevolkingsonderzoek darmkanker heeft mijn werk als MDL-arts veranderd”, vertelt Manon Spaander. “Vroeger zagen we veel vaker patiënten met uitgezaaide darmkanker. Dan moest ik heel slecht nieuws brengen aan mijn patiënten, of er waren zware behandelingen en operaties nodig. Dankzij het bevolkingsonderzoek zijn mensen er nu veel eerder bij. Poliepen of kleine tumoren kunnen bij een coloscopie worden weggehaald. De sterfte aan darmkanker is omlaag gegaan. Dat zijn heel mooie effecten.”
Deelname daalt
“Maar natuurlijk werkt het bevolkingsonderzoek alleen als mensen ook daadwerkelijk deelnemen.”, vervolgt Spaander. “Toen het bevolkingsonderzoek net begon, in 2014, deed 75 procent van de mensen al met de eerste ronde mee. Nu is dat aandeel gezakt tot 55 procent. Ik werk in het Erasmus MC in Rotterdam, en hier in de grote stad is het aandeel zelfs nog lager. Vaak laten mensen de eerste oproep aan zich voorbijgaan, en komen ze pas bij een latere oproep in actie. Dan wordt het al snel een paar jaar later, en kan bijvoorbeeld een poliep uitgroeien tot een tumor. Dan heb je dus meer kans dat het echt darmkanker wordt. Zo zonde!”
Ook als je geen klachten hebt
Hoe kan het nou dat die deelname daalt? Spaander herinnert zich dat MDL Fonds in 2024 een onderzoek uitvoerde bij mannen op zoek naar hun redenen om niet mee te doen: “Daaruit kwam naar voren dat mannen niet meedoen omdat ze geen klachten hebben.. Ze vinden ook dat je pas naar de dokter moet als je echt wat hebt. Of dat een beetje bloed in de ontlasting waarschijnlijk door aambeien komt.. Het bevolkingsonderzoek darmkanker zorgt juist dat je darmkanker in een heel vroeg stadium vindt of voorkomt, doordat je nog geen klachten hebt. En bij bloed in de ontlasting of darmklachten zou je altijd naar de huisarts moeten gaan. Juist bij mannen komt darmkanker vaker voor!”
Vrouwen zijn het gewend
Spaander vertelt dat ze eens bij een evenement stond te praten met een echtpaar. “Ik vertelde over het bevolkingsonderzoek darmkanker. De vrouw zei: ‘Ja, toen die paarse envelop binnenkwam heb ik meteen die test gedaan. De man zei: ‘Die envelop ligt nu nog steeds op mijn stapel post’. Zo gaat het vaak. Ik denk dat vrouwen meer gewend zijn aan bevolkingsonderzoeken, ze laten ook een uitstrijkje doen of gaan naar de borstenbus. Dit onderzoek is daarmee vergeleken heel eenvoudig, je hoeft er niet eens de deur voor uit. Toch snap ik best dat je even aarzelt om de test te doen. Je kunt bang zijn voor een verkeerde uitslag bijvoorbeeld, en daarom liever je kop in het zand steken. Of je vindt het maar gedoe. Het is ook niet zo stoer om een beetje in je poep te prikken, maar darmkanker hebben is ook niet stoer. Meedoen met het bevolkingsonderzoek loont heel erg de moeite.”
Naar een toekomst zonder darmkanker
Manon Spaander is hoopvol voor de toekomst: “Nu is darmkanker nog de tweede meest voorkomende vorm van kanker. Darmkanker staat ook op de tweede plaats als het gaat om sterfte aan kanker. Er is dus nog veel werk te doen. Zo willen we de leeftijd voor het bevolkingsonderzoek darmkanker verlagen naar 50 jaar. We kunnen nu namelijk niets doen voor de leeftijdsgroep van 50 tot 65 in het voorkomen van darmkanker, en dat terwijl darmkanker steeds vaker op jongere leeftijd voorkomt. Als bij mensen onder de 55 jaar darmkanker ontstaat, ontdekken we het vaak te laat. Testen we eerder, dan kunnen we poliepen opsporen en weghalen, en zo zorgen dat de darmkanker uitblijft. We zijn er dus nog niet, maar dankzij het bevolkingsonderzoek dalen de sterftecijfers. Als deze gunstige trend zich voortzet, én als mensen blijven meedoen aan het bevolkingsonderzoek, dan durf ik te hopen op een toekomst die darmkankervrij is.”
Dit doet MDL Fonds voor darmkanker
MDL Fonds zet zich in om darmkanker te voorkomen, te bestrijden en de gevolgen ervan voor patiënten te verminderen. Dit doen wij door voorlichting te geven en innovatief onderzoek te financieren. Darmkanker is vaak goed te behandelen als je er op tijd bij bent. Daarom hebben we er mede voor gezorgd dat het bevolkingsonderzoek darmkanker er is gekomen. Wij kunnen ons werk echter alleen doen met de steun van donateurs.
Darmkanker wordt vaak te laat ontdekt bij jongere mensen. Dat heeft grote gevolgen, vooral als je vol in het leven staat. Met ons onderzoek willen we achterhalen hoe darmkanker op jongere leeftijd ontstaat.
