Erfelijke diffuse maagkanker
Als er veel kleine tumoren verspreid door de maag groeien, heet dat diffuse maagkanker. Diffuse maagkanker kan ontstaan door een erfelijke aanleg.
Wat is erfelijke diffuse maagkanker?
Bij maagkanker groeien kwaadaardige tumoren in de maagwand. Als er veel kleine tumoren verspreid door de maag groeien, heet dat diffuse maagkanker. Diffuse maagkanker kan ontstaan door een erfelijke aanleg. Bij ongeveer één tot drie procent van de mensen met diffuse maagkanker is de oorzaak erfelijk. Dit heet erfelijke diffuse maagkanker.
Erfelijk betekent dat je de aandoening krijgt doordat iemand in je familie de aandoening ook heeft. Dat heet aanleg. De aanleg voor erfelijke diffuse maagkanker komt meestal door een afwijking in het CDH1-gen. Soms komt erfelijke maagkanker door een afwijking in het CTNNA1-gen. Er zijn nog andere erfelijke aandoeningen die kunnen zorgen voor maagkanker, zoals familiaire adenomateuze polyposis (FAP), het Peutz-Jeghers syndroom of het Lynch syndroom.
Bij diffuse maagkanker is er niet één duidelijke tumor die groeit tot een gezwel. In plaats daarvan groeien veel kleine tumoren op meerdere plekken in de maagwand. Vaak groeien deze groepjes kankercellen net onder de slijmvlieslaag die de binnenkant van de maag beschermt. De kwaadaardige cellen verspreiden zich dan door de slijmvlieslaag van de maag.
Erfelijke diffuse maagkanker komt niet veel voor. In Nederland zijn ongeveer 50 families bekend met een erfelijke aanleg voor diffuse maagkanker. Diffuse maagkanker ontwikkelt vaak al voor het 50e levensjaar.
Oorzaken van erfelijke diffuse maagkanker
Erfelijke diffuse maagkanker ontstaat door een verandering in het DNA. DNA is ons erfelijke materiaal. Daar liggen alle genen.
Een verandering in het DNA noemen artsen een mutatie. Bij erfelijke diffuse maagkanker zit de mutatie in alle cellen in je lichaam. Daarom kan je de mutatie doorgeven aan je kinderen. Als een van de ouders een afwijking in het gen heeft, is de kans 50 procent dat het kind ook de afwijking in het gen heeft.
Door de afwijkingen in het CDH1-gen of het CTNNA1-gen groeien zegelringcellen in de maag. Deze cellen zien er onder een microscoop uit als een zegelring (een ring met een stempel erop). Vandaar de naam. Zegelringcellen kunnen veranderen in kankercellen.
Mutatie CDH1-gen als oorzaak
Een oorzaak voor erfelijke diffuse maagkanker is een mutatie (verandering) in het CDH1-gen. Als je de afwijking in het CDH1-gen hebt, is de kans dat je diffuse maagkanker krijgt tussen de 10% en 40%. Als je geen familieleden hebt met maagkanker, dan ligt de kans dat je diffuse maagkanker krijgt rond de 10 procent. Hebben meerdere familieleden maagkanker, dan ligt de kans wat hoger, namelijk rond de 40 procent.
Vrouwen met een afwijking op het CDH1-gen hebben ook meer kans om borstkanker te krijgen. Deze kans ligt rond de 40 procent.
Mutatie CTNNA1-gen als oorzaak
Bij een klein deel van de mensen met erfelijke diffuse maagkanker is een afwijking in het CTNNA1-gen de oorzaak. Mensen met een afwijking in het CTNNA1-gen hebben minder kans op diffuse maagkanker. De kans is dan lager dan 10 procent.
Klachten bij erfelijke diffuse maagkanker
Bij bijna iedereen met een mutatie in het CDH1-gen zitten kleine groepjes zegelringcellen in de maag. Bij 60 tot 90 procent van de mensen blijft dat het hele leven zo. Je hebt geen last van zegelringcellen.
Zegelringcellen kunnen uitgroeien tot kankercellen. Het worden dan tumoren. Dat gebeurt bij 10 tot 40 procent van de mensen met een afwijking op het CDH1-gen of het CTNNA1-gen. Je krijgt dan maagkanker. In het begin heb je daar (bijna) geen klachten bij. Dat komt doordat de tumoren verspreid zijn door de maag. De tumoren zijn plat en groeien onder de oppervlakte van de maagwand. Pas wanneer de tumoren groter worden en dieper in de maagwand groeien, krijg je er last van. Dat is vaak pas in een laat stadium van de kanker.
Je kan last hebben van:
- minder zin in eten
- afvallen zonder duidelijke reden
- snel een vol gevoel hebben na het eten
- pijn in de bovenbuik en/of in de buurt van het borstbeen
- misselijkheid
- regelmatig overgeven of het overgeven van (kleine beetjes) bloed
- duizeligheid en moeheid door bloedarmoede
Bij bloedarmoede heb je te weinig rode bloedcellen in je bloed. Dat kan komen door langdurige kleine bloedingen in de maag. Je merkt de bloedingen vaak niet. Soms kan je het zien aan pikzwarte, teerachtige ontlasting.
Heb je deze klachten? Dan betekent dat niet meteen dat je maagkanker hebt. Deze klachten kunnen ook een andere oorzaak hebben. Heb je één of meerdere van deze klachten en gaan de klachten niet binnen twee weken vanzelf over? Dan is het verstandig om naar de huisarts te gaan.
Let op: geef je bloed over? Bel dan meteen de huisarts of de huisartsenpost (in de avonden en weekenden).
Diagnose van erfelijke diffuse maagkanker
Het kan moeilijk zijn voor de arts om te zien of je diffuse maagkanker hebt. Bij diffuse maagkanker groeit de kanker net onder het oppervlak van de maag. Ook zijn de tumoren klein, waardoor er niet één herkenbare plek is in de maag. De arts doet daarom een kijkonderzoek (gastroscopie) en erfelijkheidsonderzoek om de diagnose te stellen.
Behandeling van erfelijke diffuse maagkanker
Als je een afwijking hebt in het CDH1-gen of het CTNNA1-gen, kan je niet weten of en wanneer je diffuse maagkanker gaat krijgen. Een optie om te voorkomen dat je maagkanker krijgt, is om de maag helemaal te verwijderen. Deze operatie heet ook wel een totale maagverwijdering of maagresectie. De chirurg verbindt dan de slokdarm met de dunne darm. Dat heet de Roux-en-Y-reconstructie. Diffuse maagkanker maakt heel veel verschillende plekken in de maag ziek. De hele maag verwijderen is de enige manier om alle plekken weg te halen.
Na de operatie hebben veel mensen problemen met eten. Welke klachten je precies hebt, verschilt per persoon. Meestal worden de klachten minder na bepaalde tijd, doordat het lichaam zich aanpast.
Soms kan een maagverwijdering nog even uitgesteld worden. Die mogelijkheid onderzoekt de arts met regelmatig kijkonderzoek. Een MDL-arts met veel ervaring op het gebied van erfelijke diffuse maagkanker kan zo zien of de plekjes zegelringcellen zich nog rustig houden. Regelmatig kijkonderzoek is geen garantie dat de maagkanker op tijd wordt gevonden.
Preventieve operatie
Mensen die weten dat ze de mutatie in het CDH1-gen hebben, kunnen kiezen voor een preventieve operatie. Dat is een operatie waarbij de maag wordt verwijderd, zodat er geen kanker kan ontstaan. Een preventieve maagverwijdering is een grote operatie. De gevolgen van deze operatie zijn chronisch (langdurig).
Veel mensen met een mutatie op het CDH1-gen kiezen niet meteen voor deze operatie. Er is ook de mogelijkheid om met regelmatige controles in de gaten te houden of er kanker ontstaat in de maag. Maar kijkonderzoeken zijn niet altijd betrouwbaar. Doordat de kanker diffuus (verspreid) is, kan de kanker over het hoofd worden gezien tijdens een kijkonderzoek. Daarom kiezen sommige mensen alsnog ervoor om hun maag weg te laten halen.
Bij mensen met een CTNNA1-mutatie wordt deze operatie niet gedaan voordat er kanker is ontstaan. De kans op maagkanker bij deze mutatie is veel kleiner, dus is het niet nodig om deze zware operatie meteen te doen.
Regelmatige controles
Als je geen operatie wil, kan je ook kiezen voor regelmatige controles. De kans is dan groter dat de maagkanker op tijd wordt ontdekt. Het advies is om vanaf 18 jaar te beginnen met regelmatige controles. Je kan dan het beste vragen om een arts die ervaring heeft met erfelijke diffuse maagkanker.
Wees je ervan bewust dat de kans om maagkanker te krijgen, niet lager wordt door regelmatige controles. Je hebt nog steeds 10-40% kans om erfelijke diffuse maagkanker te krijgen. Erfelijke diffuse maagkanker is lastig te zien, ook als er vaak controles worden gedaan. De arts kan dus nog steeds het begin van de kanker missen. Een preventieve operatie is de enige manier om maagkanker te voorkomen.
Vrouwen met een CDH1-mutatie hebben ook een grotere kans om borstkanker te krijgen. Het advies aan vrouwen met de mutatie is om elk jaar de borsten te laten onderzoeken op tumoren. De arts maakt dan een MRI-scan van je borsten. Je kan dit het beste vanaf 30-jarige leeftijd doen.
Dit kun je zelf doen bij erfelijke diffuse maagkanker
Tips en adviezen bij erfelijke diffuse maagkanker
Erfelijke diffuse maagkanker is vastgelegd in je DNA. Je DNA verandert niet. Toch is het altijd goed om gezonde leefstijl- of voedingsadviezen op te volgen. Die kunnen een beetje helpen om de kans op maagkanker kleiner te maken. Maar ook met een gezonde leefstijl kun je helaas wel maagkanker krijgen.
Bij een erfelijke aandoening komen daarnaast ook andere problemen kijken. Zoals verwarrende of moeilijke emoties en keuzes.
- Vraag begeleiding van je arts (klinisch geneticus) bij het maken van keuzes over de behandeling. Bijvoorbeeld: Doe je wel of geen DNA-onderzoek? Kies je voor regelmatige controles of voor een preventieve operatie?
- Laat je doorverwijzen naar een maatschappelijk werker die specialist is in erfelijke aandoeningen. De maatschappelijk werker kan je advies geven over de praktische en emotionele zaken. Zoals: Hoe vertel je aan je kinderen en andere familieleden dat je een erfelijke aandoening hebt? Of: Hoe ga je om met de hoge kans op maagkanker?
- Je kan ook informatie en advies zoeken bij instanties zoals het Erfocentrum, Stichting Opsporing Erfelijke Tumoren (StOET) of Stichting Stamverwant. Vraag om een arts die specialist is in erfelijke diffuse maagkanker. Je behandelend arts of klinisch geneticus kan je doorverwijzen. Ook is er meer informatie te vinden op de website www.erfelijkemaagkanker.nl.
Tips en adviezen na een maagverwijdering (maagresectie)
Veel mensen met erfelijke diffuse maagkanker krijgen een maagverwijdering. Als je klachten hebt door de operatie, kan je verschillende dingen doen. Als je veel last hebt van de klachten in relatie tot eten, neem dan contact op met een gespecialiseerde MDL-diëtist. Die kan je helpen de juiste voeding te kiezen, en klachten te verlichten. Je kan zelf ook op deze tips letten:
- Eet rustig en kauw je voedsel goed. Zo komt het eten in kleinere stukjes aan in je dunne darm.
- Verdeel de maaltijden zoveel mogelijk over de dag. Kies liever voor zes tot acht kleine maaltijden dan drie grote. Zo krijg je minder last van dumpingklachten en is het makkelijker om genoeg te eten.
- Drink niet of weinig tijdens de maaltijden. Dan glijdt het eten minder snel je dunne darm in.
- Eet energierijke tussendoortjes. Let er daarbij wel op dat er niet te veel snelle suikers in zitten. Dat kan zorgen voor dumpingklachten.
- Eet niet te veel ‘snel opneembare suikers’, zoals gewone suiker, vruchtensuiker en melksuiker (lactose). Die zitten in vruchtensappen, limonade, chocola, snoep, gebak, eierkoeken, ketchup en rijp of gedroogd fruit. Zo zorg je dat je geen of minder late dumpingklachten krijgt.
- Als je merkt dat je afvalt, neem dan contact op met een diëtist. Een diëtist kan je tips geven om op een gezonde manier meer calorieën binnen te krijgen.
- Overleg met je arts bij het terugstromen van gal (gallige reflux) of je medicijnen kan krijgen om de klachten daarvan te verminderen.
- Bij diarree is het belangrijk dat je veel water drinkt en vezelrijke voeding eet. Vezels houden het vocht vast in de ontlasting. Vezels zitten vooral in groente, fruit en volkorenproducten.
- Krijg je klachten die lijken op een vitamine B12 tekort? Overleg dan met je huisarts over vitamine B12 supplementen of injecties.
Lotgenotencontact
Stamverwant is een patiëntenorganisatie voor mensen met een CDH1- of CTNNA1-genafwijking. Deze genafwijking is een van de oorzaken van erfelijke diffuse maagkanker.
We houden je graag op de hoogte
MDL Fonds geeft je graag betrouwbare en juiste informatie. Ben je blij met onze voorlichting? Steun ons! Want MDL Fonds ontvangt geen subsidie. We zijn volledig afhankelijk van donateurs.
Veelgestelde vragen over erfelijke diffuse maagkanker
Colofon
Deze informatie is geschreven door MDL Fonds.
In samenwerking met:
Dr. Tanya Bisseling, MDL-arts, Radboud UMC
Dr. Jolanda van Dieren, MDL-arts, Antoni van Leeuwenhoek, Nederlands Kanker Instituut (NKI)
Laatst herzien:
oktober 2026