De rol van alcoholmakers voor het opsporen van alcoholgebruik bij patiënten met alcoholische levercirrose

Het onderzoek

 In Nederland vertoont 8.8% van de algemene bevolking (bijna 1 miljoen mensen) overmatig alcoholgebruik en zijn er jaarlijks ongeveer 23.500 ziekenhuisopnames wegens alcohol gerelateerde problemen. Het vinden van betrouwbare methodes om alcoholgebruik en -onthouding op te sporen, ook wel alcoholmarkers genoemd, biedt dus meerdere kansen. Het helpt om patiënten op te sporen die baat hebben bij psychologische/psychiatrische ondersteuning om verdere progressie van leverlijden en andere gevolgen van alcoholmisbruik zoals slokdarm-, maag-, dikke darm– en alvleesklierkanker te voorkomen. Ook kunnen betrouwbare alcoholmarkers vermijden dat patiënten onterecht worden beschuldigd van alcoholgebruik en kunnen zo dus een rol spelen in de strijd tegen het stigma waar helaas veel leverpatiënten onder gebukt gaan, zoals ook in het licht gesteld is door de Nederlandse Leverpatiënten Vereniging met de campagne ‘Tijd voor een helder beeld over leverziekten’ (www.leverpatientenvereniging.nl/stigma). 

Ook kunnen alcoholmarkers een rol spelen in het zo goed mogelijk verdelen/toekennen van de schaarse donorlevers. Alcoholische levercirrose is een van de meest voorkomende redenen voor levertransplantatie. Deze patiënten komen enkel in aanmerking voor een nieuwe lever als ze gedurende 6 maanden geen alcohol meer hebben gedronken. Dit 1) om te voorkomen dat er een overbodige levertransplantatie wordt uitgevoerd bij patiënten die ook zonder transplantatie zouden herstellen door enkel het alcoholgebruik te staken en 2) om te vermijden dat er door blijvend alcoholmisbruik na levertransplantatie opnieuw leverlijden optreedt in de nieuwe lever. Gezien de huidige schaarste aan leverdonoren dienen overbodige levertransplantaties absoluut vermeden te worden. Door deze schaarste en de bijhorende wachttijd sterven er helaas jaarlijks nog 18% van de patiënten op de wachtlijst voor levertransplantatie. 

Alcoholgebruik wordt momenteel opgespoord door het meten van alcohol in bloed of urine, dat echter maar gedurende enkele uren na alcoholinname opspoorbaar is. De projectgroep heeft eerder aangetoond dat het meten van ethyl glucuronide (EtG), een stofje dat door het lichaam vanuit alcohol wordt aangemaakt, interessante mogelijkheden biedt. Afhankelijk van het lichaamsweefsel waarin ze EtG meten, kunnen ze een idee krijgen over het alcoholgebruik in de laatste dagen (urine) en weken/maanden (hoofdhaar en nagels). Zo groeit hoofdhaar 1 cm per maand, dus het onderzoeken van 3 cm hoofdhaar is een weerspiegeling van het alcoholgebruik in de laatste 3 maanden. Het probleem is dat deze EtG markers nog onvoldoende of niet zijn getest bij patiënten met leverlijden, waardoor ze nog niet worden toegepast in de dagdagelijkse zorg. Het testen van de waarde van ethyl glucuronide in hoofdhaar, vingernagels en urine om alcoholgebruik en alcoholonthouding vast te stellen bij patiënten met levercirrose, zodat ze op korte termijn deze markers kunnen inzetten in de zorg voor leverpatiënten. 

Na informatieverstrekking over de studie en toestemming van patiënt, zullen de onderzoekers bloed, enkele lokjes hoofdhaar, stukjes vingernagel en urine verzamelen van levercirrosepatiënten in de Universitaire ziekenhuizen van Maastricht en Leuven. Ze zullen de diagnostische waarde van de hoeveelheid EtG in hoofdhaar, nagel en urine testen voor alcoholonthouding, beperkt en overmatig alcoholgebruik. Tevens zullen ze hun nieuwe techniek (mass spectrometry imaging) toepassen waarbij ze EtG in een enkel hoofdhaartje in beeld brengen, waardoor dit haartje letterlijk een visuele alcoholtijdlijn vormt dat het alcoholgebruik in de afgelopen maanden weergeeft. Gezien de studie enkel een verzameling van lichaamsmateriaal betreft, is er bij dit onderzoeksproject geen enkel risico of gevaar voor de patiënt. De resultaten van de testen worden anoniem verwerkt en hebben geen impact op de verdere behandeling van de patiënt. 

De combinatie van deze EtG markers zal de onderzoekers in staat stellen om een betrouwbaar beeld te krijgen over het alcoholgebruik en alcoholonthouding bij patiënten met cirrose en zal op korte termijn kunnen worden toegepast in de zorg voor patiënten met leverlijden. Het project wordt dan ook officieel en van harte ondersteund door de Nederlandse Leverpatiënten Vereniging. 

Het eindresultaat

Wordt nog verwacht.

Resultaten van wetenschappelijk onderzoek

Om van een idee tot een toepassing te komen is veel onderzoek nodig. Dit kost tijd. Ook wanneer een onderzoek andere resultaten oplevert dan verwacht, leren we daar veel van. Daardoor is ieder resultaat een stap vooruit.

Projectinformatie

Orgaan: Lever
Aandoening: Levercirrose
Titel project: De rol van alcoholmakers voor het opsporen van alcoholgebruik bij patiënten met alcoholische levercirrose
Projectleider: Prof. dr. Jef Verbeek
Instantie: Maastricht Universitair Medisch Centrum
Gestart in: 2019
Looptijd: 2 jaar
Status: Afgerond

Veelgestelde vragen over wetenschappelijk onderzoek

Meestal zoeken de onderzoekers zelf naar deelnemers. Veel van de onderzoeken in onze database lopen al even, of zijn afgelopen. De onderzoekers hebben dan al genoeg patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kan je dan niet meer aanmelden. Is het onderzoek net begonnen en zou je mee willen doen? Dan is ons advies: hou de website van het ziekenhuis of de instelling in de gaten. Of neem contact op met de contactpersoon van het onderzoek. Die gegevens staan vaak op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij kunnen je helaas niet in contact brengen met de onderzoekers. Behalve als de onderzoekers dit duidelijk willen. Als dat zo is, dan staat het vermeld in de tekst hierboven.

Wetenschappelijk onderzoek is ingewikkeld en duurt vaak meerdere jaren. Onderzoekers moeten heel precies werken. Alleen dan kunnen ze conclusies trekken. Er bestaan veel verschillende soorten onderzoek. Die hebben allemaal voor- en nadelen. Het ene onderzoek heeft op korte termijn effect voor de patiënt. Het andere onderzoek leert ons vooral meer over hoe het lichaam werkt. Uiteindelijk helpt ieder onderzoek mee om een bepaald onderwerp beter te begrijpen. We hebben veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. Pas als iets in meerdere onderzoeken wordt gevonden, is het wetenschappelijk bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat een nieuwe behandeling of bepaalde medicatie in behandelingen gebuikt kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Als je meedoet aan een wetenschappelijk onderzoek, kan het zijn dat je een nieuwe behandeling krijgt. Daardoor kan het zijn dat je klachten minder worden, of dat je (sneller) beter wordt. Voor andere mensen is het ook waardevol als je meedoet, omdat een behandeling eerst getest moet zijn voordat andere mensen die kunnen krijgen. Er kunnen ook nadelen zijn aan meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het kan zijn dat een nieuwe behandeling niet (goed) werkt, of bijwerkingen geeft. Bovendien kost het tijd en moeite.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van mensen die meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie over meedoen aan onderzoek. Op de website van Rijksoverheid kan je ook meer informatie vinden.

Je kan ook je behandelend arts vragen wat er mogelijk is. Misschien zijn er op dit moment onderzoeken naar jouw aandoening. Je arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.

Over MDL Fonds

Een gezonde buik voor iedereen, dat is onze droom. Daar werken we hard aan. We financieren wetenschappelijk onderzoek en geven informatie over MDL-ziekten. Op die manier kunnen we de zorg verbeteren, ziektes sneller opsporen en de kwaliteit van leven voor MDL-patiënten verbeteren. Dat doen we niet alleen, maar samen met artsen, onderzoekers, patiënten, hun familie en vrienden, met donateurs en vrijwilligers.

Kies frequentie
Kies bedrag

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Ontvang maandelijks nieuws en info over een gezonde buik.

Wil je goed voor je buik zorgen?

Meld je aan voor de nieuwsbrief. Dan krijg je veel gezonde tips, lekkere recepten, mooie interviews, evenementen en het laatste nieuws over MDL-ziekten en MDL Fonds.
Je ontvangt maximaal twee nieuwsbrieven per maand en afmelden kan al met één klik. Lees je voortaan mee?
Dit veld is verborgen bij het bekijken van het formulier
Dit veld is verborgen bij het bekijken van het formulier
JJJJ dash MM dash DD

Teken de petitie voor schone schoolwc’s

Te veel leerlingen vermijden de schoolwc’s, met gezondheidsklachten tot gevolg. MDL Fonds roept op tot actie. Help mee dit probleem op de politieke agenda te zetten.

Ik teken de petitie

Doe mee met de Levercheck

Wist je dat 1 op de 5 Nederlanders leververvetting heeft? Gezond leven maakt je lever weer gezond. Meer weten? Doe de Levercheck!
Naar de Levercheck