Genetische veranderingen van een nog te genezen voorloperafwijking van alvleesklierkanker naar kwaadaardige en vaak niet meer te genezen alvleesklierkanker 

Het onderzoek

Om de overleving van alvleesklierkanker te verbeteren is het van groot belang dat de ziekte in een zeer vroeg stadium of zelfs in een voorloperstadium wordt ontdekt en behandeld. Voor de opsporing en behandeling van voorloperafwijkingen en vroege vormen van kanker is het cruciaal om de processen te kennen die een rol spelen bij de overgang van een goedaardige voorloperafwijking naar kanker. 

Er zijn verschillende voorloperafwijkingen van alvleesklierkanker bekend die goed te genezen zijn als ze op het juiste moment worden behandeld. Door de sterke toename van radiologische onderzoeken worden bepaalde, tamelijk grote en holtevormende voorloperafwijkingen steeds vaker bij toeval ontdekt. Als een dergelijke afwijking in de alvleesklier wordt ontdekt moet de afweging worden gemaakt of deze chirurgisch moet worden verwijderd vanwege het risico op kanker. Of dat deze in de gaten wordt gehouden door middel van regelmatig radiologisch onderzoek. Op dit moment zijn er echter geen goede testen beschikbaar die ontwikkeling van kanker in een voorloperafwijking betrouwbaar kunnen voorspellen. Om het zekere voor het onzekere te nemen worden deze voorloperafwijkingen daarom vaak toch maar chirurgisch verwijderd met alle kosten en operatierisico’s van dien. 

In de meeste van deze chirurgisch verwijderde voorloperafwijkingen is geen kanker aanwezig en deze patiënten hadden misschien niet geopereerd hoeven worden. In een klein deel is echter wel al een vroege vorm van kanker aanwezig. Deze voorloperafwijkingen met vroege vormen van alvleesklierkanker bieden een unieke kans om de veranderingen te onderzoeken die aan de basis liggen van de overgang van een goedaardige voorloperafwijking naar een kwaadaardige afwijking. Hierdoor kunnen specifieke genetische en cel-veranderingen worden ontdekt die goedaardige voorloperafwijkingen onderscheiden van voorloperafwijkingen met kanker. Met kennis van dit omslagpunt kunnen testen worden ontwikkeld voor vroege opsporing waardoor de juiste behandeling van een voorloperafwijking van te voren kan worden bepaald. 

Het doel van dit onderzoek is om de genetische veranderingen die cruciaal zijn voor de overgang van een nog te genezen voorloperafwijking van alvleesklierkanker naar kwaadaardige en vaak niet meer te genezen alvleesklierkanker beter te begrijpen. 

Door middel van de modernste technieken om genetische veranderingen te bestuderen zullen de onderzoekers weefsels van 20 voorloperafwijkingen vergelijken met een hele vroege vorm van alvleesklierkanker. Hierbij zullen ze de genetische verschillen en veranderingen in celstructuur tussen deze twee vormen bepalen. Voor dit onderzoek gebruiken ze weefsel uit de pathologiearchieven van het UMC Utrecht, het AMC en het Johns Hopkins Ziekenhuis in de VS en werken ze nauw samen met onderzoekers van het gerenommeerde Johns Hopkins Ziekenhuis. 

Dit onderzoek zal leiden tot betere kennis en begrip van de genetische en cel veranderingen die leiden tot kwaadaardige ontwikkeling van voorloperafwijkingen van alvleesklierkanker. Door deze kennis kunnen testen worden ontwikkeld die kwaadaardige ontwikkeling van een voorloperafwijking kunnen voorspellen. En vroege vormen van alvleesklierkanker kunnen opsporen. Door middel van deze testen kan de juiste behandeling van voorloperafwijkingen beter worden bepaald. Bovendien kan deze kennis in de toekomst ook leiden tot nieuwe aangrijpingspunten voor behandeling. Uiteindelijk zal dit de behandeling en prognose van patiënten met voorloperafwijkingen van alvleesklierkanker, en dus ook de prognose van alvleesklierkanker, verbeteren. 

Eindresultaat

De genetische data heeft de onderzoekers meer inzicht opgeleverd in de dynamiek van alvleeskliertumoren. Ze hebben enkele genen ontdekt waarvan tot nu toe niet bekend was dat ze vaak gemuteerd waren in alvleesklierkanker. Dieper onderzoek van 148 extra samples heeft geleid tot een gedetailleerd beeld van de evolutie van deze tumoren. Bepaalde gen-varianten waren enkel aanwezig in agressieve tumor-componenten. Dit kan wijzen op een oorzakelijk verband tussen inactivatie van de betrokken pathways en agressieve tumorgroei. Verder onderzoek resulteerde in een schatting van de tijd die een vergevorderde tumor nodig heeft om agressief te worden; 3 jaar. Dit betekent dat er tijd is voor screening en het opvangen van deze vergevorderde tumoren voordat er kanker ontstaat.

Verdere studie van tumoren in 3D door het doorzichtig maken van weefsel heeft ons geleerd dat de meeste pancreas tumoren naar de zuurstofarme bloedvaten (venen). De venen van de alvleesklier komen uit in de lever. Dit kan mede verklaren waarom alvleeskliertumoren zo dodelijk zijn: heel vroeg in de ontwikkeling van deze tumoren ontstaan er al uitzaaiingen in de lever. Ook is de techniek geoptimaliseerd, waardoor het mogelijk is om verschillende proteïnes te identificeren.

Resultaten van wetenschappelijk onderzoek

Om van een idee tot een toepassing te komen is veel onderzoek nodig. Dit kost tijd. Ook wanneer een onderzoek andere resultaten oplevert dan verwacht, leren we daar veel van. Daardoor is ieder resultaat een stap vooruit.

Projectinformatie

Orgaan: Alvleesklier
Aandoening: Alvleesklierkanker
Projectcode: CDG 14-02
Titel project: Genetische veranderingen van een nog te genezen voorloperafwijking van alvleesklierkanker naar kwaadaardige en vaak niet meer te genezen alvleesklierkanker
Projectleider: Dr. Lodewijk Brosens
Instantie: Universitair Medisch Centrum Utrecht
Gestart in: 2015
Looptijd: 5 jaar
Status: Afgerond

Veelgestelde vragen over wetenschappelijk onderzoek

Meestal zoeken de onderzoekers zelf naar deelnemers. Veel van de onderzoeken in onze database lopen al even, of zijn afgelopen. De onderzoekers hebben dan al genoeg patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kan je dan niet meer aanmelden. Is het onderzoek net begonnen en zou je mee willen doen? Dan is ons advies: hou de website van het ziekenhuis of de instelling in de gaten. Of neem contact op met de contactpersoon van het onderzoek. Die gegevens staan vaak op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij kunnen je helaas niet in contact brengen met de onderzoekers. Behalve als de onderzoekers dit duidelijk willen. Als dat zo is, dan staat het vermeld in de tekst hierboven.

Wetenschappelijk onderzoek is ingewikkeld en duurt vaak meerdere jaren. Onderzoekers moeten heel precies werken. Alleen dan kunnen ze conclusies trekken. Er bestaan veel verschillende soorten onderzoek. Die hebben allemaal voor- en nadelen. Het ene onderzoek heeft op korte termijn effect voor de patiënt. Het andere onderzoek leert ons vooral meer over hoe het lichaam werkt. Uiteindelijk helpt ieder onderzoek mee om een bepaald onderwerp beter te begrijpen. We hebben veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. Pas als iets in meerdere onderzoeken wordt gevonden, is het wetenschappelijk bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat een nieuwe behandeling of bepaalde medicatie in behandelingen gebuikt kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Als je meedoet aan een wetenschappelijk onderzoek, kan het zijn dat je een nieuwe behandeling krijgt. Daardoor kan het zijn dat je klachten minder worden, of dat je (sneller) beter wordt. Voor andere mensen is het ook waardevol als je meedoet, omdat een behandeling eerst getest moet zijn voordat andere mensen die kunnen krijgen. Er kunnen ook nadelen zijn aan meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het kan zijn dat een nieuwe behandeling niet (goed) werkt, of bijwerkingen geeft. Bovendien kost het tijd en moeite.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van mensen die meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie over meedoen aan onderzoek. Op de website van Rijksoverheid kan je ook meer informatie vinden.

Je kan ook je behandelend arts vragen wat er mogelijk is. Misschien zijn er op dit moment onderzoeken naar jouw aandoening. Je arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.

Over MDL Fonds

Een gezonde buik voor iedereen, dat is onze droom. Daar werken we hard aan. We financieren wetenschappelijk onderzoek en geven informatie over MDL-ziekten. Op die manier kunnen we de zorg verbeteren, ziektes sneller opsporen en de kwaliteit van leven voor MDL-patiënten verbeteren. Dat doen we niet alleen, maar samen met artsen, onderzoekers, patiënten, hun familie en vrienden, met donateurs en vrijwilligers.

Alleen met jouw gift kunnen we onderzoeken zoals deze steunen. Help je mee?

Kies frequentie
Kies bedrag
Al 3 donateurs steunden vandaag een gezonde buik voor iedereen.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Ontvang maandelijks nieuws en info over een gezonde buik.

Wil je goed voor je buik zorgen?

Meld je aan voor de nieuwsbrief. Dan krijg je veel gezonde tips, lekkere recepten, mooie interviews, evenementen en het laatste nieuws over MDL-ziekten en MDL Fonds.
Je ontvangt maximaal twee nieuwsbrieven per maand en afmelden kan al met één klik. Lees je voortaan mee?
Dit veld is verborgen bij het bekijken van het formulier
Dit veld is verborgen bij het bekijken van het formulier
JJJJ dash MM dash DD