Makkelijke signaal-stofjes om NASH op te sporen

Niet-alcoholische steatohepatitis (NASH) is een ontwikkelende ziekte die gepaard gaat met leververvetting, ontsteking en littekenvorming in de lever. Het aantal patiënten met NASH stijgt snel, doordat het aantal mensen met obesitas stijgt.  

NASH kan op dit moment alleen met behulp van een leverbiopt (hapje weefsel) worden opgespoord. Hierbij neemt de arts met behulp van een holle naald een stukje van de lever weg voor onderzoek onder de microscoop. Het afnemen van een leverbiopt is belastend; het is pijnlijk en kan in zeldzame gevallen leiden tot bloedingen. Dit is een ingrijpende methode en daardoor is er behoefte aan een makkelijkere manier om NASH op te sporen. Vanwege de belasting en risico’s voor de patiënt en de hoge kosten voor de ingreep, is het niet mogelijk om regelmatig een leverbiopt af te nemen om na te gaan of een medicijn aanslaat of om regelmatig de gezondheidsstatus van de lever te onderzoeken. Het is daarom van het allergrootste belang dat er nieuwe, minder belastende methodes worden ontwikkeld om NASH op te sporen. 

Gebaseerd op bestaande wetenschappelijke onderzoeken is het vermoeden dat vetten en andere stoffen in het bloed, en darmbacteriën in de ontlasting een goede afspiegeling zijn van de ‘gezondheidssituatie’ van de lever. Daarbij zouden deze stofjes ook voorspellend kunnen zijn voor de ontwikkeling van NASH in mensen met obesitas 

Dit onderzoek richt zich op het ontwikkelen van deze minder belastende manieren om NASH op te sporen. Om dit probleem aan te pakken is een team van zeer veelzijdige experts samengesteld op initiatief van de Nederlandse Vereniging voor Hepatologie. 

In dit onderzoek zullen onderzoekers de ‘blauwdruk’ van vetten, metabolieten (stofjes uit de stofwisseling), en darmbacteriën achterhalen die een gezonde lever onderscheidt van een vette lever (NAFLD) en een lever met NASH. Patiënten die een maagverkleining of een galblaasoperatie ondergaan, zullen worden gevraagd om mee te doen in dit onderzoek om bloed, ontlasting en een stukje leverweefsel af te staan. Op deze manier zullen ze zowel patiënten met NASH als patiënten zonder NASH includeren. Ze verwachten in totaal 50 patiënten met een gezonde lever, 50 met een vette lever en 50 met NASH nodig te hebben om een precieze ‘blauwdruk’ van vetten, metabolieten en darmbacteriën te bepalen en die te spiegelen aan de ernst van de ziekte zoals deze is vastgesteld met behulp van microscopisch onderzoek in het leverbiopt. 

Met het vaststellen van deze ‘blauwdruk’ verzamelen de onderzoekers kennis die uiterst belangrijk is om een nieuwe test voor NASH te ontwikkelen. Ze verwachten dat ze met deze kennis extra subsidies kunnen aantrekken om deze ‘blauwdrukken’ vervolgens verder te ontwikkelen en te komen tot een simpele laboratorium test. Ze voorzien dat dit onderzoek binnen 5 jaar kan leiden tot een nieuwe, zeer precieze, goedkopere test voor NASH met nauwelijks belasting voor de patiënt. Daarnaast voorzien ze dat een dergelijke test ook te gebruiken zal zijn om het effect van medicijnen op de gezondheid van de lever te volgen. 

Meestal zoeken de onderzoekers zelf naar deelnemers. Veel van de onderzoeken in onze database lopen al even, of zijn afgelopen. De onderzoekers hebben dan al genoeg patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kan je dan niet meer aanmelden. Is het onderzoek net begonnen en zou je mee willen doen? Dan is ons advies: hou de website van het ziekenhuis of de instelling in de gaten. Of neem contact op met de contactpersoon van het onderzoek. Die gegevens staan vaak op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij kunnen je helaas niet in contact brengen met de onderzoekers. Behalve als de onderzoekers dit duidelijk willen. Als dat zo is, dan staat het vermeld in de tekst hierboven.

Wetenschappelijk onderzoek is ingewikkeld en duurt vaak meerdere jaren. Onderzoekers moeten heel precies werken. Alleen dan kunnen ze conclusies trekken. Er bestaan veel verschillende soorten onderzoek. Die hebben allemaal voor- en nadelen. Het ene onderzoek heeft op korte termijn effect voor de patiënt. Het andere onderzoek leert ons vooral meer over hoe het lichaam werkt. Uiteindelijk helpt ieder onderzoek mee om een bepaald onderwerp beter te begrijpen. We hebben veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. Pas als iets in meerdere onderzoeken wordt gevonden, is het wetenschappelijk bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat een nieuwe behandeling of bepaalde medicatie in behandelingen gebuikt kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Als je meedoet aan een wetenschappelijk onderzoek, kan het zijn dat je een nieuwe behandeling krijgt. Daardoor kan het zijn dat je klachten minder worden, of dat je (sneller) beter wordt. Voor andere mensen is het ook waardevol als je meedoet, omdat een behandeling eerst getest moet zijn voordat andere mensen die kunnen krijgen. Er kunnen ook nadelen zijn aan meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het kan zijn dat een nieuwe behandeling niet (goed) werkt, of bijwerkingen geeft. Bovendien kost het tijd en moeite.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van mensen die meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie over meedoen aan onderzoek. Op de website van Rijksoverheid kan je ook meer informatie vinden.

Je kan ook je behandelend arts vragen wat er mogelijk is. Misschien zijn er op dit moment onderzoeken naar jouw aandoening. Je arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.