Divertikels en diverticulitis

Een CT-scan is een onderzoek met röntgenstralen. Via een ader in de arm spuit de arts contrastvloeistof in. Organen zijn dan duidelijk zichtbaar op de röntgenafbeeldingen. Tijdens het onderzoek ga je heel langzaam door een kokervormige scanner. De scanner maakt een hele serie gedetailleerde foto’s van de buik. Er wordt een CT-scan van de buik gemaakt als de arts denkt dat je acute, ernstig ontstoken divertikels in de dikke darm hebt, waarbij soms ook een abces kan ontstaan. Een abces is een holte gevuld met pus. Met dit onderzoek wordt dan meteen ook gekeken of er een gat zit in de darmwand (perforatie).

Een echografie is een beeldvormend onderzoek waarbij gebruik gemaakt wordt van geluidsgolven. Met dit onderzoek kan de arts de wand van de dikke darm bekijken. Op deze manier kan de ernst van de ontsteking worden beoordeeld. Bij ernstig ontstoken divertikels wordt een echografie soms aangevuld met een CT-scan.

Dit onderzoek wordt meestal alleen uitgevoerd als vervolgonderzoek bij aanhoudende klachten en dient dan om andere darmaandoeningen uit te sluiten. Een coloscopie wordt niet gedaan als de darm heftig ontstoken is, omdat er dan een risico is op een gat in de darmwand (perforatie). Tijdens dit onderzoek bekijkt de arts de binnenkant van de dikke darm. Dit gebeurt met een speciaal kijkinstrument: de endoscoop. Dit is een dunne, flexibele slang. Deze slang wordt via de anus in de darm geschoven. Aan het uiteinde van de slang zitten een lampje en een camera. Zo kan de arts de binnenkant van de darm goed bekijken.

Als je ontstoken divertikels hebt, hoef je meestal geen dieet te volgen. Alleen bij ernstig ontstoken divertikels adviseert de arts soms een vloeibaar en vezelarm dieet. Hierdoor kan de darm tot rust komen en kunnen de ontstekingen beter genezen. Meestal kan na enkele dagen overgestapt worden naar een licht verteerbare voeding. Raadpleeg je arts of een diëtist als je vragen hebt over voeding of voor een persoonlijk voedingsadvies.

Bij een ernstige diverticulitis met ook ontsteking buiten de darm (abces) krijg je soms antibiotica. Ook krijg je vaak een middel om de ontlasting zachter te maken en kun je pijnstillers krijgen om buikpijn en krampen te verminderen.

Heel soms is een opname in het ziekenhuis nodig. Dat gebeurt alleen bij heel ernstige klachten, complicaties of een bloeding. Je kunt dan via een infuus een antibioticum toegediend krijgen. Bij een bloeding stopt deze meestal vanzelf, soms is het nodig om het bloedende bloedvat dicht te maken.

Een enkele keer is de ontsteking zo ernstig dat een divertikel knapt en de darminhoud de buikholte instroomt (darmperforatie). Dit kan buikvliesontsteking veroorzaken. Dit is een levensbedreigende situatie die vrijwel altijd leidt tot een operatie. Soms wordt dan een stuk darm verwijderd. De uiteinden van de dikke darm worden daarna weer aan elkaar gehecht. Je kunt dan tijdelijk een stoma krijgen. Dit is een kunstmatige uitgang voor de ontlasting. Meestal worden de darmuiteinden na enkele maanden weer aan elkaar gehecht en is een stoma niet meer nodig.

Een andere complicatie van diverticulitis is de vorming van een abces in de buik. Dit is een ophoping van pus. Hiervoor is meestal geen operatie nodig. Dit is soms een reden om antibiotica te starten, en soms is een drainage nodig. Via een naald wordt dan een slangetje in de holte met pus gebracht, waarna deze schoongespoeld wordt.

Zorg dat je genoeg vezels eet. Voedingsvezels zijn onmisbaar voor een gezonde spijsvertering en een soepele ontlasting. Als je divertikels hebt, is het belangrijk dat de ontlasting soepel blijft. Vezelrijk eten doe je zo:

• Kies volkorenproducten
  Vervang de witte granen voor de volkorenvariant, zoals volkorenbrood, volkorenpasta, en zilvervliesrijst. Ook havermout of andere volkorenontbijtgranen zijn vezelrijk.
• Eet voldoende groenten
  Eet dagelijks verschillende soorten groenten en voeg het toe aan de lunch, tussendoor of aan de avondmaaltijd. Varieer volop met verschillende soorten groenten zoals broccoli, wortels, spinazie, paprika of courgette. Streef ernaar om minsterns 250 gram of meer groente per dag te eten. Hieronder valt rauwe en gekookte groente.
• Kies voor fruit
  Ieder fruit is gezond. Varieer volop met verschillende soorten fruit. Het advies is om dagelijks twee stuks fruit te eten. Kies voor bijvoorbeeld een appel, banaan, peer, bessen of een sinaasappel. Gedroogd fruit is ook vezelrijk zoals pruimen of vijgen, maar eten deze met mate, want ze bevatten meer suiker dan gewoon fruit.
• Eet peulvruchten
  Bonen, linzen of kikkererwten zijn rijk aan vezels en helpen bij een goede darmwerking. Voeg ze toe aan salades, soepen of als bijgerecht.
• Verhoog de vezelinname geleidelijk
  Als je niet gewend bent aan veel vezels, is het advies om het rustig op te bouwen. In een keer veel vezels eten, kan buikklachten geven zoals een opgeblazen gevoel. Bouw het daarom geleidelijk op, zodat de darm kan wennen.
• Drink voldoende
  Voor gezonde darmen en een soepele ontlasting is het belangrijk om dagelijks genoeg vocht binnen te krijgen. Als je veel vezels eet, is het extra belangrijk dat je genoeg drinkt. Vezels hebben namelijk vocht nodig om goed te kunnen werken. Drink minstens 1,5 tot 2 liter water per dag. Je kunt het beste water, thee, koffie of (plantaardige) zuivel drinken. Drink liever geen frisdranken.

Als de divertikel is ontstoken is het belangrijkste om de darm tot rust te brengen. Dit kan door (tijdelijke) vezelarm en licht verteerbare voeding te eten. In sommige gevallen wordt er gehele vloeibare voeding geadviseerd. Dit hangt af van de ernst van de ontsteking. Meestal kan je naar een paar dagen overstappen op licht verteerbaar eten. Licht verteerbare voeding bestaat uit zo min mogelijk lastig verteerbare vezels zoals bepaald groente, peulvruchten of grove volkorengranen.

• Vermijd vezelrijke voedingsmiddelen
  Producten zoals volkorenbrood, groenten met schil, fruit met pitten, noten, zaden, peulvruchten en rauwe groenten moeten tijdelijk worden vermeden. Deze kunnen de ontstoken divertikels irriteren.
• Kies voor vezelarme alternatieven
  Wit of bruinbrood, witte pasta en witte rijst.
  Gekookte, zachte groenten zonder schil (bijv. wortels, pompoen).
  Gepeld fruit zoals banaan.
• Drink voldoende
  Omdat je minder vezels binnenkrijgt die goed zijn voor een soepele stoelgang is het extra belangrijk om voldoende te drinken om verstopping te voorkomen. Drink 1,5 tot 2 liter water per dag om de spijsvertering soepel te houden. Je kunt het beste water, thee, koffie of (plantaardige) zuivel drinken. Drink liever geen frisdranken.
• Vermijd taai vlees of gerechten die lastig zijn om te verteren
  Kies voor vlees dat minder vet is, zoals kip of kalkoen of kies voor vis of eieren. Eet liever geen taai of draderig vlees of vis met graten.
• Kies voor vetarm en licht verteerbaar eten
  Vermijd gefrituurd voedsel en kies voor gerechten die gestoomd, gekookt of gebakken zijn zonder veel olie of vet.
• Eet kleine porties verdeeld over de dag
  In plaats van drie grote maaltijden, kan het nuttig zijn om vaker kleine porties te eten, zodat de darmen minder belast worden.

Dit zijn tijdelijke adviezen. Als de ontsteking over is, kan je geleidelijk weer meer vezels gaan eten. Overleg met je arts of diëtist wanneer je kan overstappen en hoe je stap voor stap weer vezelrijk kan eten.