Slim volgen, in plaats van zwaar behandelen bij vroege slokdarmkanker

Het aantal mensen met slokdarmkanker stijgt snel. De voorspelling is dat dit aantal blijft stijgen. Gelukkig ontdekken artsen de ziekte steeds vaker in een vroeg stadium. Dan kan het tumorweefsel met een kijkonderzoek worden weggehaald. Soms blijken er na de ingreep nog kankercellen aan de rand van het verwijderde weefsel te zitten. Uit voorzorg krijgen mensen dan vaak een zware operatie of chemobehandeling. Bij de meerderheid van de mensen is dat eigenlijk niet nodig, omdat de kanker bij hen niet terugkomt. Kan de keuze voor deze zware behandelingen makkelijker worden gemaakt?

Eerder onderzoek laat zien van wel. In 2017 is er een groot onderzoek begonnen, waar internationaal 17 ziekenhuizen aan meedoen: de PREFER-studie. Vanuit Nederland werken ook meerdere ziekenhuizen mee. Dit onderzoek volgt patiënten die een kijkonderzoek hebben gehad. Daarna krijgen ze regelmatig controles, in plaats van een zware behandeling. De resultaten zijn veelbelovend. Voor veel patiënten lijkt deze manier van controleren veilig.

Dat gaan wetenschappers van UMC Utrecht nu verder onderzoeken, in een vervolg op de PREFER-studie. Ze gaan een groep patiënten volgen met kijkonderzoeken en CT-scans. Die mensen krijgen dus niet de zware operatie of chemobehandeling nadat de slokdarmkanker is weggehaald. De onderzoekers verwachten dat ze door de intensieve controles ook op tijd zijn als de kanker toch terugkomt. De patiënten bij wie de kanker niet terugkomt, hoeven dus niet onnodig een heftige behandeling te krijgen. Dat scheelt ook nog eens veel kosten in de gezondheidszorg.

De onderzoekers volgen mensen met een vroeg stadium van slokdarmkanker, waarbij de kanker is ontstaan uit een Barrett-slokdarm. Ze gaan onderzoeken of het bij deze mensen veilig is om alleen kijkonderzoeken te doen, en op die manier te volgen of de kanker terugkomt. Als blijkt dat veel patiënten niet opnieuw slokdarmkanker krijgen, dan kan deze manier van volgen de nieuwe standaard worden. Het doel is dus om de veiligheid te onderzoeken. Uiteindelijk kan deze nieuwe manier de kwaliteit van leven voor patiënten verbeteren.

De mensen die meedoen aan het onderzoek zijn allemaal mensen die eerst een Barrett-slokdarm hadden, en daarna slokdarmkanker kregen. Eerst wordt de tumor weggehaald in een kijkoperatie. Bij een deel van die mensen zullen er kankercellen gevonden worden aan de rand van het weggehaalde weefsel. Aan die mensen wordt gevraagd om mee te doen aan het onderzoek. Acht weken daarna krijgen die mensen een kijkonderzoek. De onderzoekers nemen dan ook biopten (hapjes cellen) om te testen. Dit onderzoek wordt elke paar maanden herhaald. Als iemand toch weer slokdarmkanker krijgt, wordt die volgens de bestaande methoden behandeld.

De onderzoekers verwachten dat 9 van de 10 patiënten in deze groep niet opnieuw slokdarmkanker krijgen. Al die mensen hoeven dan na de kijkoperatie niet ook nog een ingrijpende behandeling. Dit kan zorgen voor minder complicaties, een beter herstel en meer kwaliteit van leven voor mensen met vroege slokdarmkanker.

Meestal zoeken de onderzoekers zelf naar deelnemers. Veel van de onderzoeken in onze database lopen al even, of zijn afgelopen. De onderzoekers hebben dan al genoeg patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kan je dan niet meer aanmelden. Is het onderzoek net begonnen en zou je mee willen doen? Dan is ons advies: hou de website van het ziekenhuis of de instelling in de gaten. Of neem contact op met de contactpersoon van het onderzoek. Die gegevens staan vaak op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij kunnen je helaas niet in contact brengen met de onderzoekers. Behalve als de onderzoekers dit duidelijk willen. Als dat zo is, dan staat het vermeld in de tekst hierboven.

Wetenschappelijk onderzoek is ingewikkeld en duurt vaak meerdere jaren. Onderzoekers moeten heel precies werken. Alleen dan kunnen ze conclusies trekken. Er bestaan veel verschillende soorten onderzoek. Die hebben allemaal voor- en nadelen. Het ene onderzoek heeft op korte termijn effect voor de patiënt. Het andere onderzoek leert ons vooral meer over hoe het lichaam werkt. Uiteindelijk helpt ieder onderzoek mee om een bepaald onderwerp beter te begrijpen. We hebben veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. Pas als iets in meerdere onderzoeken wordt gevonden, is het wetenschappelijk bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat een nieuwe behandeling of bepaalde medicatie in behandelingen gebuikt kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Als je meedoet aan een wetenschappelijk onderzoek, kan het zijn dat je een nieuwe behandeling krijgt. Daardoor kan het zijn dat je klachten minder worden, of dat je (sneller) beter wordt. Voor andere mensen is het ook waardevol als je meedoet, omdat een behandeling eerst getest moet zijn voordat andere mensen die kunnen krijgen. Er kunnen ook nadelen zijn aan meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het kan zijn dat een nieuwe behandeling niet (goed) werkt, of bijwerkingen geeft. Bovendien kost het tijd en moeite.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van mensen die meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie over meedoen aan onderzoek. Op de website van Rijksoverheid kan je ook meer informatie vinden.

Je kan ook je behandelend arts vragen wat er mogelijk is. Misschien zijn er op dit moment onderzoeken naar jouw aandoening. Je arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.