Vroege opsporing van Barrett-slokdarm en slokdarmkanker: nauwkeurigheid en aanvaardbaarheid van een nieuwe screeningsmethode in de eerste lijn

Als kanker wordt ontdekt in een vroeg stadium, voordat deze is uitgezaaid naar omliggende weefsels en andere organen, neemt de kans op een succesvolle behandeling en een langere overleving aanzienlijk toe. Dit geldt zeker voor slokdarmkanker. De afgelopen 20 jaar is het aantal patiënten met slokdarmkanker sterk toegenomen. Nederland staat momenteel wereldwijd tweede op de ranglijst van landen waar slokdarmkanker het meest voorkomt. Een op de 100 mannen in Nederland zal voor het 75e levensjaar slokdarmkanker krijgen. Helaas wordt de diagnose bij het overgrote merendeel van de patiënten in een te vergevorderd stadium vastgesteld, waardoor de kans op genezing laag is. Minder dan 1 op de 5 patiënten met slokdarmkanker is na 5 jaar nog in leven. Wanneer slokdarmkanker op tijd wordt vastgesteld, verbetert de kans op genezing tot 50%. Het tijdig ontdekken en behandelen van patiënten met een verhoogd risico op kanker is dus van groot belang.

In onderzoek dat de onderzoekers eerder verrichtten bleek dat minder dan 10% van de patiënten met slokdarmkanker bekend was met het voorstadium van slokdarmkanker, Barrett-slokdarm. Barrett-slokdarm is het gevolg van terugvloed van maagzuur, waardoor het slijmvlies van de slokdarm kan beschadigen. Het vaststellen van Barrett-slokdarm vindt momenteel plaats met behulp van een belastend maagonderzoek, namelijk een gastroscopie. Hierdoor worden lang niet alle mensen met langdurige klachten van zuurbranden of maagzuurremmer-gebruik hiervoor verwezen voor een gastroscopie, waardoor slechts een minderheid van de Barrett-slokdarmpatiënten wordt ontdekt. Dit ondanks het feit dat onderzoek laat zien dat 1 op de 12 personen met klachten van zuurbranden een Barrett-slokdarm heeft. Het lijkt dus van belang om mensen met één of meerdere risicofactoren te screenen op Barrett-slokdarm als voorstadium van slokdarmkanker. De afgelopen jaren zijn er nieuwe, minder-invasieve methoden ontwikkeld die patiëntvriendelijker, goedkoper en gemakkelijker (buiten het ziekenhuis) zijn uit te voeren. Een voorbeeld hiervan is een test die slokdarmkanker kan detecteren in uitgeademde lucht (eNose) of een dun kijkertje dat vrijwel pijnloos en zonder een roesje via de neus in de slokdarm kan kijken (transnasale endoscopie). Van transnasale endoscopie is aangetoond dat het even betrouwbaar is voor het detecteren van Barrett-slokdarm als een standaard gastroscopie.

Het onderzoeken van de nauwkeurigheid en aanvaardbaarheid van een nieuwe screeningstrategie (eNose gevolgd door transnasale endoscopie) naar (het voorstadium van) slokdarmkanker.

De studie wordt uitgevoerd bij patiënten met meer dan 3 maanden zuurbranden, of die daarvoor meer dan een jaar maagzuurremmers gebruiken, in de leeftijd van 50 tot 75 jaar. De studie wordt uitgevoerd in ongeveer 20 huisartsenpraktijken in Nijmegen en omgeving. Deze patiënten zullen via de huisarts een uitnodiging ontvangen voor de eNose ademtest en een transnasale endoscopie om Barrett-slokdarm en/of slokdarmkanker te bevestigen of uit te sluiten.

Met deze studie willen de onderzoekers vaststellen in hoeverre mensen bereid zijn om deel te nemen aan deze screeningsstrategie, hoe nauwkeurig de ademtest is in het detecteren van Barrett-slokdarm en/of slokdarmkanker, hoe acceptabel patiënten beide screeningstesten vinden en hoe vaak Barrett-slokdarm en/of slokdarmkanker wordt gevonden.

Bij 450 patiënten met zuurbranden of langdurig maagzuurremmer-gebruik zal worden onderzocht of met adem-onderzoek gevolgd door transnasale endoscopie, Barrett-slokdarm en/of slokdarmkanker kan worden opgespoord in de huisartsenpraktijk. Dit kan uiteindelijk leiden tot een vroegere ontdekking van slokdarmkanker, een minder belastende behandeling, een betere overleving van mensen met slokdarmkanker, en ook tot het voorkómen van slokdarmkanker. In de nabije toekomst zouden de ademtest en de transnasale endoscopie kunnen worden ingezet als test in de huisartsenpraktijk. Patiënten met zuurbranden hoeven dan niet direct een belastend maagonderzoek in het ziekenhuis te ondergaan. Tevens is de uitslag van de test op korte termijn beschikbaar. Hierdoor kunnen patiënten sneller worden gerustgesteld of terecht worden doorverwezen voor verder onderzoek in het ziekenhuis.

Meestal zoeken de onderzoekers zelf naar deelnemers. Veel van de onderzoeken in onze database lopen al even, of zijn afgelopen. De onderzoekers hebben dan al genoeg patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kan je dan niet meer aanmelden. Is het onderzoek net begonnen en zou je mee willen doen? Dan is ons advies: hou de website van het ziekenhuis of de instelling in de gaten. Of neem contact op met de contactpersoon van het onderzoek. Die gegevens staan vaak op de site van de onderzoeksinstelling.

Wij kunnen je helaas niet in contact brengen met de onderzoekers. Behalve als de onderzoekers dit duidelijk willen. Als dat zo is, dan staat het vermeld in de tekst hierboven.

Wetenschappelijk onderzoek is ingewikkeld en duurt vaak meerdere jaren. Onderzoekers moeten heel precies werken. Alleen dan kunnen ze conclusies trekken. Er bestaan veel verschillende soorten onderzoek. Die hebben allemaal voor- en nadelen. Het ene onderzoek heeft op korte termijn effect voor de patiënt. Het andere onderzoek leert ons vooral meer over hoe het lichaam werkt. Uiteindelijk helpt ieder onderzoek mee om een bepaald onderwerp beter te begrijpen. We hebben veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. Pas als iets in meerdere onderzoeken wordt gevonden, is het wetenschappelijk bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat een nieuwe behandeling of bepaalde medicatie in behandelingen gebuikt kan worden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Als je meedoet aan een wetenschappelijk onderzoek, kan het zijn dat je een nieuwe behandeling krijgt. Daardoor kan het zijn dat je klachten minder worden, of dat je (sneller) beter wordt. Voor andere mensen is het ook waardevol als je meedoet, omdat een behandeling eerst getest moet zijn voordat andere mensen die kunnen krijgen. Er kunnen ook nadelen zijn aan meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Het kan zijn dat een nieuwe behandeling niet (goed) werkt, of bijwerkingen geeft. Bovendien kost het tijd en moeite.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van mensen die meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie over meedoen aan onderzoek. Op de website van Rijksoverheid kan je ook meer informatie vinden.

Je kan ook je behandelend arts vragen wat er mogelijk is. Misschien zijn er op dit moment onderzoeken naar jouw aandoening. Je arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.