Dure controles zijn vaak niet nodig
Medische zorg krijgen die eigenlijk niet nodig is? Het gebeurt vaker dan je denkt. Bij steeds meer mensen wordt toevallig een cyste in de alvleesklier ontdekt, bijvoorbeeld tijdens een echo. De kans dat zo’n cyste kanker wordt is heel klein. Toch schrijven de huidige richtlijnen voor dat iedereen met een cyste jaarlijks terugkomt voor een MRI-scan en bloedonderzoek. Het zal je verbazen, maar deze dure controles zijn vaak niet nodig. Bovendien verlengen ze de wachtlijsten voor ándere, meer urgente patiënten.
"Onze gezondheidszorg wordt onbetaalbaar als we niet durven te stoppen met zorg die geen meerwaarde heeft" zegt dr. Djuna Cahen. Omdat alvleesklierkanker zo’n dodelijke ziekte is, werden deze controles ooit gestart. Uit onderzoek blijkt dat langdurige controle voor veel mensen met een cyste nauwelijks gezondheidswinst oplevert. “Natuurlijk willen we de sterfte door alvleesklierkanker verminderen, maar dit is niet de juiste weg. Ik schat dat we met vijftig tot zeventig procent veilig kunnen stoppen, zonder levens in gevaar te brengen.”
Onze gezondheidszorg wordt onbetaalbaar als we niet durven te stoppen met zorg die geen meerwaarde heeft
Artsen zijn verplicht deze zorg te bieden. Om de richtlijn verantwoord te veranderen, is bewijs nodig. Dat wil dr. Cahen met haar studie leveren. Voor iedere 1.000 mensen die veilig kunnen stoppen met controles, kan naar verwachting 23 miljoen euro aan zorgkosten worden bespaard.
Mensen met het minste risico op alvleesklierkanker krijgen de meeste zorg
Mensen met een cyste in hun alvleesklier krijgen standaard jaarlijkse controles, ook wanneer hun risico op alvleesklierkanker laag is. Dat lijkt zorgvuldig, maar juist bij deze groep wegen de nadelen van langdurige
controles vaak niet op tegen de voordelen. “En dat is een probleem,” legt dr. Djuna Cahen uit. “We spenderen veel geld aan valse geruststelling.”
Soms wordt na zo’n controle besloten tot een operatie, omdat de cyste wordt verdacht van kanker. Regelmatig blijkt dit achteraf onterecht. De patiënt heeft dan wel een ingrijpende operatie ondergaan, met een lang herstel en een aanzienlijke kans op complicaties. Dr. Cahen verwacht dat een groot deel van deze controles veilig kan stoppen.
Stop onnodige controles
Ongeveer vijf jaar geleden ontdekte Galit Soesan dat haar buik dikker werd. “Ik ging naar de huisarts omdat ik niet wist of dit door de overgang kwam, of dat er toch iets anders aan de hand was. Bij een echo werd per toeval een kleine cyste in mijn alvleesklier ontdekt.”
“Mijn arts, Djuna Cahen, stelde mij meteen gerust en vertelde dat het om een kleine cyste ging, wat een kleine kans heeft om uit te groeien tot iets ernstigs, zoals kanker in de alvleesklier. Ze vertelde ook dat cystes in de alvleesklier precies haar onderzoeksonderwerp is en dat mensen met zo’n cyste nu nog jaarlijks een MRI krijgen, terwijl die controles waarschijnlijk niet nodig zijn.”
“Als uit het onderzoek blijkt dat deze jaarlijkse MRI-scans niet nodig zijn, ga ik daar meteen in mee. Ik heb vertrouwen in de medische wetenschap.”
“Toch schrijft de huidige richtlijn die controles nog steeds voor. Dat betekent dat ik regelmatig een MRI-scan krijg, om de cyste te checken. Eerlijk gezegd ben ik nooit nerveus voor de uitslag, omdat ik weet dat ik weinig risico loop. Maar tegen de scan zelf kijk ik wel altijd op. Het is veel gedoe. Vooraf moet er bloed worden geprikt en vlak voor de scan drink je twee bekers ananassap, zodat de organen beter zichtbaar zijn. Dat zorgt bij mij voor een sterke suikerpiek, gevolgd door een dip. Tijdens het onderzoek zelf krijg ik een infuus voor de contrastvloeistof. En de eerste keer dat ik de MRI-tunnel in werd gereden, had ik mijn ogen niet op tijd gesloten en schrok ik van hoe dicht de binnenwand van het apparaat bij je komt. Dat gebeurt me nu ook niet meer. Al met al is het proces best intens en een flinke inbreuk op je dag. Ik ben daarna echt moe.”
Hoeveel ruimte maak jij voor zorg die levens redt?
Minder onnodige zorg betekent minder stress voor mensen als Galit. En meer ruimte voor vroege opsporing bij mensen die wél gevaar lopen. De studie van dr. Cahen kost € 200.000, maar bespaart naar verwachting 23 miljoen euro per 1.000 mensen die kunnen stoppen met controles. Zo komt meer levensreddende zorg beschikbaar voor mensen met een hoog risico op alvleesklierkanker. Maak jij dit mogelijk?