Probiotica
Probiotica zijn levende bacteriën, die je via supplementen of bepaalde zuivelproducten binnen kan krijgen. Wanneer je er genoeg van binnenkrijgt, kunnen ze goed zijn voor je gezondheid en helpen bij sommige buikklachten.
Wat zijn probiotica?
In je darmen leven miljarden bacteriën, schimmels, gisten en virussen. Al die soorten samen noemen we je darmmicrobioom. De meeste soorten zijn goed voor je buik: ze helpen bij de vertering en beschermen je tegen ziekmakende bacteriën.
Probiotica zijn zulke levende bacteriën. Als je hiervan genoeg binnenkrijgt, is bewezen dat ze goed zijn voor je gezondheid. Ze hebben invloed op de samenstelling van het microbioom en op wat het microbioom voor je doet.
Microbioom
In je darmen wonen miljarden bacteriën, die samen met virussen, gisten en schimmels je darmmicrobioom vormen. Al die bacteriën hebben grote impact op jouw leven en hoe jij je voelt. En ze doen enorm goed werk! Het darmmicrobioom helpt bijvoorbeeld mee om je darmwand gezond te houden. Ook traint het je afweersysteem. Dat zorgt ervoor dat je minder snel ziek wordt en sneller beter bent. Meer lezen? Bekijk onze pagina over het microbioom.
Je kunt probiotica binnenkrijgen via supplementen, zoals capsules of poeders met probiotica. En via bepaalde zuivelproducten, zoals zuiveldranken waaraan probiotica zijn toegevoegd. Probiotica moeten aan bepaalde regels voldoen om zo te heten:
- De bacteriën moeten levend zijn wanneer je het product neemt
- Er moeten genoeg bacteriën (van dezelfde soort) in het product zitten
- Onderzoek moet laten zien dat het product werkt bij (bepaalde) mensen
- Het moet duidelijk zijn om welke soort bacterie en welke stam het precies gaat
Niet alle probiotica werken hetzelfde. Het hangt af van de soort en stam bacterie, en de hoeveelheid die je gebruikt. En wat bij één persoon helpt, hoeft bij een ander geen verschil te maken. Er wordt veel onderzoek gedaan naar probiotica om te kijken wat voor wie werkt. Bijvoorbeeld voor mensen met een MDL-aandoening.
Hoeveel bacteriën moeten er in probiotica zitten?
Het kan zijn dat je de woorden kiemgetal, kolonievormende eenheden (KVE) of colony forming units (CFU) weleens op een verpakking van probiotica bent tegengekomen. Met het kiemgetal, KVE of CFU worden het aantal levende bacteriën per gram of ml bedoeld. Er is onderzoek gedaan naar hoeveel levende bacteriën in een portie of dosis probiotica moeten zitten om te kunnen werken. Meer bacteriën zorgt niet altijd voor een betere werking. Wel moeten in probiotica minstens 5 miljard levende bacteriën per dagdosering zitten om überhaupt te kunnen werken. Dit zie je dan vaak op de verpakking staan als 50 x 108 KVE of CFU. Voor sommige bacteriestammen is er meer nodig om te werken.
Probiotica vallen in de categorie voeding en voedingssupplementen. Het zijn geen medicijnen. Voor voedingssupplementen zijn nog niet zulke duidelijke standaarden en regels als voor medicijnen. Daarom is niet iedereen het eens over welke probiotica goed kunnen werken, en voor wie. Om die reden is het voor jou én de arts of diëtist lastig te bepalen of je probiotica nodig hebt en welke. Overleg daarom samen wat de mogelijkheden zijn.
Gefermenteerde voeding en probiotica
Gefermenteerde voeding zoals kimchi, zuurkool of kefir bevat vaak goede bacteriën, maar dat betekent niet automatisch dat ze probiotica zijn. Als de bacteriën in gefermenteerd voedsel niet precies aan de regels voor probiotica voldoen, mag je ze geen probiotica noemen. We weten bijvoorbeeld vaak niet precies welke bacteriën er in de gefermenteerde voeding zitten of hoeveel er nog leven. Dit betekent niet dat gefermenteerd voedsel geen voordelen kan hebben. Gefermenteerde voeding kan bijvoorbeeld langer houdbaar zijn of beter verteerbaar.
De reis van probiotica
Om bij je dikke darm te komen, moeten de probiotica eerst door je maag en dunne darm. Dat is een flinke uitdaging, want maagzuur en gal kunnen veel bacteriën doden. In de dunne darm zijn relatief weinig eigen bacteriën, maar juist veel afweercellen en een dunne slijmlaag. Probiotica kunnen hier invloed hebben op het immuunsysteem. In de dikke darm leven veel meer bacteriën. Hier hebben probiotica vooral invloed op de balans van het microbioom en de productie van nuttige stoffen. Onderzoekers hebben tot nu toe vooral gekeken naar de effecten van probiotica in de dikke darm en weten nog weinig over wat er precies gebeurt in de dunne darm. Probiotica blijven na hun reis vaak kort in de dikke darm en verlaten na een tijdje je lichaam weer met de ontlasting.
Probiotica zijn dus meestal niet blijvend in de darm. Je kan je afvragen: hebben probiotica dan wel invloed, als ze niet blijven zitten? Het antwoord is ja! Ook in die korte tijd dat probiotica in je darm zitten, doen ze veel goed werk. Ze kunnen bijvoorbeeld stoffen maken die de andere bacteriën kunnen helpen. Of die je darmwand gezonder maken. Ook kunnen ze helpen bij je afweersysteem. Deze effecten zijn dus vaak tijdelijk. Bij chronische klachten moet je probiotica daarom blijven gebruiken. Soms is het microbioom tijdelijk flink verstoord, bijvoorbeeld als je antibiotica hebt gebruikt. Dan kan kort gebruik van probiotica wel genoeg zijn om het microbioom weer in balans te brengen.
Wist je dat?
Probiotica zijn niet hetzelfde als prebiotica. Prebiotica zijn stoffen die juist worden gebruikt als voeding voor de goede bacteriën in je darmen. Prebiotica zijn dus geen levende bacteriën, probiotica zijn dat wel.
Waarvoor worden probiotica gebruikt?
Probiotica moeten dus aan strenge regels voldoen om ze zo te mogen noemen. Onderzoek moet bijvoorbeeld laten zien dat de kans op het krijgen van een aandoening kleiner is als je die probiotica gebruikt. Of dat de probiotica klachten kunnen verminderen. Voor een aantal aandoeningen is dit bewijs al sterk. Wanneer er bewijs is voor jouw aandoening, bespreek dan met je arts of diëtist welke bacteriestammen je zou kunnen nemen en of dit verstandig is in jouw situatie.
