MDL Fonds investeert in wetenschappelijk onderzoek en vernieuwing in de zorg. Het doel van de onderzoeken is het voorkomen, vroeg opsporen, behandelen en verlichten van deze ziekten. Dit jaar investeert MDL Fonds €1,3 miljoen euro in onderzoek, verdeeld over zeven projecten. Deze onderzoeksprojecten worden mogelijk gemaakt door bijdragen van onze donateurs.
De MDL Fonds Call 2025 richt zich op drie thema's: oncologische MDL-aandoeningen (zoals darmkanker en slokdarmkanker), acute MDL-aandoeningen (zoals galwegontsteking en chronische MDL-aandoeningen (waaronder IBD, coeliakie en PDS). De focus ligt op onderzoek dat binnen een paar jaar invloed kan hebben op de levens van MDL-patiënten. De toegekende onderzoeksprojecten zijn geselecteerd op basis van een grondige en onafhankelijke beoordeling door de Wetenschappelijke Adviesraad, internationale referenten en het ervaringsdeskundigenpanel.
De onderzoeken
Nieuw medicijn tegen vermoeidheid bij IBD
Dr. Marjolijn Duijvestein, Radboud UMC
Veel mensen met de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa (samen ook wel IBD genoemd) voelen zich vaak erg moe. Op dit moment is hiervoor nog géén goede behandeling. Onderzoekers van verschillende ziekenhuizen willen testen of het medicijn modafinil, dat al helpt bij narcolepsie, ook de vermoeidheid bij IBD kan verminderen. Eerdere, kleine studies geven hoopvolle resultaten. Als dit nieuwe onderzoek die resultaten bevestigt, is dit een hele mooie stap. Het betekent dat mensen met IBD zich energieker kunnen voelen en beter kunnen functioneren. Het vergroot hun kans om actief te blijven in werk, studie en sociale activiteiten.
Veel darmpoliepen in de familie: is controle nodig?
Dr. Maartje Nielsen en Prof. dr. Alexandra Langers, LUMC
Duizenden mensen hebben bij een darmonderzoek meer dan tien poliepen, zonder erfelijke oorzaak (dit heet onverklaarde polyposis). Darmpoliepen verhogen mogelijk de kans op darmkanker. Mensen met onverklaarde polyposis weten op dit moment niet of zij en hun familieleden meer kans hebben op darmkanker. Onderzoekers gaan onderzoeken of regelmatige darmonderzoeken bij deze groep écht nodig zijn, of dat deelname aan het bevolkingsonderzoek voldoende bescherming biedt. Ze kijken ook naar de invloed van leefstijl en darmbacteriën. Zo willen ze vaststellen wie extra controles nodig heeft en wie niet. Met die kennis kunnen zij het controleprogramma minder zwaar maken en mensen met onverklaarde polyposis en hun familieleden meer duidelijkheid geven.
Infliximab in tabletvorm: vooruitgang in de behandeling van Crohn
Prof dr. Gerard Dijksta, UMCG
Mensen met de ziekte van Crohn hebben vaak levenslang medicijnen nodig om ontstekingen in de darmen te remmen. Een veelgebruikt middel is infliximab, dat nu alleen via een infuus of injectie wordt gegeven. Dat is belastend, kostbaar en kan afweerreacties oproepen, waardoor het medicijn minder goed werkt. Onderzoekers in Noord-Nederland testen nu een nieuwe vorm: infliximab in tabletvorm (ColoFix). Dankzij een speciaal omhulsel komt het medicijn alléén in de darm vrij, en pakt het dus gericht de ontsteking op die plek aan. Zo blijft de rest van het afweersysteem grotendeels intact. Als deze tabletten veilig en effectief blijken, betekent dat een grote stap vooruit: minder ziekenhuisbezoeken, minder bijwerkingen en meer gemak voor mensen met de ziekte van Crohn.
Slim volgen, in plaats van zwaar behandelen bij vroege slokdarmkanker
Dr. Roos Pouw, UMCU
Het aantal mensen met slokdarmkanker stijgt snel. Gelukkig ontdekken artsen de ziekte steeds vaker in een vroeg stadium, waardoor het tumorweefsel met een kijkonderzoek kan worden verwijderd. Soms blijken er daarna nog kankercellen aan de rand van het verwijderde weefsel te zitten. Vaak volgt dan automatisch een zware operatie of chemobehandeling. Terwijl blijkt dat dit bij meer dan de helft van de mensen niet nodig was geweest.
De onderzoekers willen mensen met een vroeg stadium van slokdarmkanker (ontstaan uit een Barrett slokdarm) daarom volgen met regelmatige kijkonderzoeken en PET-CT-scans. Bij eventuele terugkeer van de kanker kunnen ze dan alsnog behandelen met als doel genezing. Zo willen zij voorkomen dat mensen onnodig zware behandelingen ondergaan. Dit zorgt voor minder complicaties, een beter herstel en meer kwaliteit van leven voor mensen met vroege slokdarmkanker.
Een opvlamming van IBD voorspellen, voordat de klachten beginnen
Prof. dr. Rinse Weersma en Dr. Marjolein Klaassen, UMCG
Mensen met IBD (ziekte van Crohn of colitis ulcerosa) hebben vaak perioden met weinig klachten, afgewisseld met momenten waarop de ontstekingen weer oplaaien. Zo’n opvlamming kunnen we nu nog niet vooraf voorspellen. Onderzoekers van UMC Groningen onderzochten een jaar lang ontlasting en gegevens van 100 mensen met IBD. Met een nieuwe, niet-belastende analysetechniek vonden ze al vroege signalen van ontsteking in de ontlasting, soms weken vóórdat klachten begonnen. In deze studie wordt die aanpak verder getest op een grotere groep patiënten. Als dit werkt, kan het in de toekomst uitgroeien tot een eenvoudige, terugkerende check waarmee artsen een opvlamming eerder zien aankomen en sneller kunnen ingrijpen. Deze aanpak zou voor patiënten een groot verschil kunnen maken.
Poeptransplantatie om darm-lever evenwicht te herstellen
Prof. dr. Cyriel Ponsioen, Amsterdam UMC
Er zijn in Nederland ongeveer 1400 mensen met primaire scleroserende cholangitis (PSC). Daarbij zijn de galwegen in de lever ontstoken, een ernstige ziekte. Mensen met PSC hebben veel klachten en hebben uiteindelijk altijd een donorlever nodig. Er is geen andere behandeling. Ook na een transplantatie komt PSC bij 25% van de mensen weer terug.
De meeste mensen met PSC hebben ook ontstekingen aan hun darm. Meestal is dat colitis ulcerosa. Uit eerder onderzoek, ook gefinancierd door MDL Fonds, weten we dat poeptransplantaties kunnen helpen bij mensen met colitis ulcerosa. De onderzoekers gaan nu testen of een poeptransplantatie ook bij mensen met PSC het evenwicht kan herstellen. De deelnemers krijgen de ontlasting van een ‘superdonor’ toegediend in de darmen. De onderzoekers hopen dat de ontstekingen in en rondom de galwegen dan zullen verminderen. Als de ontstekingen inderdaad verminderen, betekent dat een doorbraak voor mensen met PSC. Er is dan uitzicht op een effectieve behandeling: een donorlever is dan hopelijk niet meer de enige oplossing.
Vroege opsporing van coeliakie voorkomt klachten in de toekomst
Dr. Caroline Meijer-Boekel en Drs. Lucy Smit, LUMC en Preventie Youth Health Centers
Coeliakie is een auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem gluten als gevaar ziet. Veel mensen die coeliakie hebben, weten dat niet, waardoor klachten vaak onnodig blijven bestaan. Eerder onderzoek liet zien dat vroege opsporing van coeliakie op consultatiebureaus haalbaar en kosteneffectief is.
Met het GLUTENSCREEN-project onderzoeken LUMC en partners nu of deze aanpak ook succesvol kan worden ingevoerd in een nieuwe regio (Den Haag). Daarnaast wordt gekeken of een eenvoudige sneltest in huisartsenpraktijken kan helpen om coeliakie bij volwassenen sneller op te sporen. De resultaten moeten duidelijk maken hoe vroege opsporing landelijk kan worden ingevoerd, zodat klachten in de toekomst vaker voorkomen kunnen worden.
